Loading ...
Në qarqet diplomatike të Bashkimit Evropian është shtuar diskutimi për mënyrën se si do të reagonin institucionet evropiane nëse një sulm hibrid do të shkaktonte një numër të madh viktimash. Sipas diplomatëve dhe zyrtarëve evropianë të cituar nga Politico, kjo çështje është bërë veçanërisht e rëndësishme gjatë javëve të fundit.
Shqetësimet janë shtuar pas zbulimit, në gusht, të një tentative për sulm me dronë të pajisur me eksplozivë në aeroportin Leipzig/Halle në Gjermani. Autoritetet gjermane e kanë lidhur incidentin me Rusinë, ndërsa presidentja e Komisionit Evropian, Ursula von der Leyen, ka paralajmëruar se një sulm i tillë, nëse do të ishte realizuar me sukses, mund të kishte shkaktuar pasoja të rënda dhe humbje jetësh.
Diskutime të mbyllura mes vendeve anëtare
Përfaqësuesit e 27 shteteve anëtare kanë zhvilluar takime me masa të forta sigurie, ku pjesëmarrësit kanë lënë jashtë telefonat celularë dhe bashkëpunëtorët e tyre.
Sipas dy diplomatëve evropianë, në një prej mbledhjeve të fundit është diskutuar konkretisht skenari i një sulmi hibrid me pasoja të rënda njerëzore.
Bashkimi Evropian ka tashmë mekanizma për përballimin e kërcënimeve hibride. Këto përfshijnë koordinimin kundër sulmeve kibernetike, sabotazheve, ndërhyrjeve në procese zgjedhore dhe aktiviteteve të tjera që zhvillohen nën pragun e një konflikti të drejtpërdrejtë ushtarak.
Por një skenar me dhjetëra viktima do të sillte një tjetër nivel krize dhe do të kërkonte përgjigje më të shpejtë e më të koordinuar.
“Duhet të jemi të përgatitur për diçka serioze”, ka deklaruar një diplomat evropian, duke vënë në dukje se ngjarja në Leipzig tregon se një incident me pasoja të rënda nuk mund të konsiderohet më si një mundësi teorike.
Një varg incidentesh rrit alarmet në Evropë
Shqetësimi në Bruksel është ushqyer edhe nga një seri incidentesh që institucionet evropiane dhe NATO i kanë konsideruar pjesë të spektrit të kërcënimeve hibride.
Në këtë listë përfshihen incidente me dronë, zjarre të dyshimta në objekte të rëndësishme infrastrukturore, tentativa për vendosjen e mjeteve ndezëse në qendra transporti dhe raste të përsëritura të shkeljes së hapësirës ajrore të vendeve evropiane.
BE-ja ka akuzuar në mënyrë të përsëritur Moskën për shtimin e aktiviteteve të sabotimit, sulmeve kibernetike, fushatave të dezinformimit dhe operacioneve të tjera të fshehta që synojnë vendet evropiane pas nisjes së pushtimit rus të Ukrainës. Moska, nga ana tjetër, ka mohuar akuza të ndryshme për përfshirje në këto incidente.
Teija Tiilikainen, drejtoreshë e Qendrës Evropiane të Ekselencës për Kundërvënien ndaj Kërcënimeve Hibride, ka paralajmëruar se përdorimi i metodave gjithnjë e më të rrezikshme për të testuar gatishmërinë e vendeve evropiane mund të rrisë mundësinë e viktimave.
Si mund të reagojë BE-ja?
Një pjesë e rëndësishme e diskutimeve lidhet me hapat konkretë që do të ndërmerreshin menjëherë pas një sulmi të rëndë.
Mes mundësive që po shqyrtohen është dërgimi i ekipeve të reagimit të shpejtë, aktivizimi i fondeve evropiane për vendin e prekur dhe organizimi i një komunikimi të përbashkët publik nga drejtuesit e institucioneve të BE-së.
Megjithatë, mbetet një çështje e ndërlikuar: kush do të kishte përgjegjësinë kryesore për koordinimin e reagimit?
Përplasja e mundshme me rolin e NATO-s
Debati ka shkaktuar edhe shqetësime në disa kryeqytete evropiane, pasi ekziston frika se BE-ja mund të ndërhyjë në një fushë që tradicionalisht lidhet me NATO-n.
Institucionet evropiane kanë përsëritur se forcimi i kapaciteteve të mbrojtjes së BE-së duhet të jetë në përputhje dhe plotësim të rolit të NATO-s, e cila vazhdon të konsiderohet baza e mbrojtjes kolektive për vendet anëtare.
Oana Lungescu, ish-zëdhënëse e NATO-s dhe bashkëpunëtore e institutit britanik RUSI, ka paralajmëruar se krijimi i strukturave paralele mund të sjellë konfuzion pikërisht në momentet kur kërkohet një reagim i shpejtë.
Sipas saj, ndarja e përgjegjësive do të ishte më funksionale nëse NATO do të përqendrohej te parandalimi ushtarak dhe shkëmbimi i informacionit, ndërsa BE-ja do të kishte një rol më të madh në mbrojtjen civile dhe menaxhimin politik të krizës.
Diplomatët druhen nga rrjedhja e informacionit
Një tjetër problem i ngritur gjatë diskutimeve është siguria e informacionit të klasifikuar.
Disa diplomatë kanë shprehur shqetësimin se të dhënat tepër sensitive mund të rrjedhin nga takimet e BE-së, duke përfunduar në media ose duke u bërë të aksesueshme për vende të treta.
Një diplomat nga një prej vendeve të Evropës Lindore ka thënë se qeveria e tij tregohet veçanërisht e kujdesshme kur bëhet fjalë për ndarjen e informacioneve të klasifikuara gjatë takimeve të përfaqësuesve të përhershëm.
Von der Leyen kërkon një mekanizëm të ri emergjent
Këto diskutime zhvillohen në të njëjtën kohë me përpjekjet e Ursula von der Leyen për të zgjeruar rolin e BE-së në çështjet e sigurisë.
Një nga idetë e propozuara është krijimi i një “protokolli emergjent për sigurinë”, i cili do t’u mundësonte vendeve anëtare të koordinonin më shpejt veprimet në rast të një krize madhore.
Gjithashtu është hedhur në diskutim edhe krijimi i një “Këshilli Evropian të Sigurisë”. Megjithatë, disa shtete anëtare argumentojnë se BE-ja disponon tashmë instrumente që mund të përdoren në situata të tilla.
Një prej tyre është IPCR, Mekanizmi i Integruar i BE-së për Reagimin Politik ndaj Krizave. Përmes tij, presidenca e radhës e BE-së mund të thërrasë takime urgjente dhe, në rast nevoje, të përfshijë në diskutime ekspertë nga NATO, OKB-ja dhe organizata të tjera ndërkombëtare.
Çfarë mësoi Evropa nga sulmet e Parisit?
Një precedent për reagimin evropian ekziston që nga sulmet terroriste në Paris në vitin 2015.
Në atë rast, Franca aktivizoi për herë të parë dhe deri tani të vetmen herë nenin 42.7 të Traktatit të BE-së, i cili përcakton detyrimin për ndihmë të ndërsjellë mes vendeve anëtare.
Megjithatë, aktivizimi i kësaj klauzole ishte një vendim politik i Francës dhe nuk rezultoi në krijimin e një operacioni të përbashkët ushtarak të BE-së.
Sot, sfida është edhe më e ndërlikuar. Brukseli duhet të përcaktojë se si do të funksiononte mekanizmi evropian në rast të një sulmi hibrid me viktima të shumta, veçanërisht në një situatë kur identifikimi i autorit mund të kërkojë kohë.
Në fund, ekspertët vlerësojnë se pavarësisht nëse reagimi do të koordinohej përmes BE-së apo NATO-s, Evropa ka nevojë për një sistem të qartë, të shpejtë dhe të mirëkoordinuar, i cili të mund të vihet në funksion menjëherë pas një sulmi të rëndë.
