Loading ...Të shkuara të harruara. Kryeministri i Edi Rama në një interviste për gazetën greke ‘Kathimerini’ thotë se Shqipëria dhe Greqia kanë lënë pas përplasjet mes tyre. Duke marrë për referencë cështjen e Fredi Belerit për të cilen Greqia ngriti pikëpyetje për integrimin e Shqipërisë në BE, Rama shton se nacionalizmi ka ndikuar shpesh për keq në marrëdhëniet mes dy vendeve.
“Ajo që ndodhi në të kaluarën me personin (Fredis Beleris) që përfundoi në burg në vend që të shërbente si kryetar bashkie ishte për të ardhur keq. Tendencat nacionaliste ndonjëherë mund të shfaqen shpejt, shpesh duke reflektuar mungesë pjekurie dhe ndërgjegjësimi. Ne të gjithë duhet të përpiqemi të buzëqeshim më shumë dhe ta marrim veten, dhe të tjerët, pak më pak seriozisht” shprehet Rama.
Rama vlerëson homologun Mitsotakis. Sipas tij, Shqipëria po mëson nga Greqia.
“Nga rruga, jam shumë i impresionuar nga ajo që ka ndodhur në Greqi vitet e fundit, veçanërisht pas krizës ekonomike dhe nën qeverinë e Kyriakos. Zhvillimet e reja, veçanërisht hotelet dhe resortet me cilësi të lartë, janë shumë mbresëlënëse. Ndoshta tani ai po korr frytet e themeleve të hedhura më parë, siç ndodh shpesh. Sidoqoftë, është shumë mbresëlënëse dhe kemi shumë për të mësuar nga Greqia” shtoi Rama.
Rama pranon se në Greqi është i famshëm, si për mirë dhe për keq, por sqaron disa aludime për origjinën dhe të shkuarën e tij.
“Nëse do të kisha rrënjë greke do të isha shumë i lumtur dhe krenar, por nuk i kam. Jam krenar për rrënjët e mia shqiptare. Së dyti, nuk kam marrë kurrë bursë për në Harvard dhe nuk kam studiuar kurrë në Harvard” thekson ai.
I pyetur për Himarën, dikur vatra e përplasjes, sot Rama garanton se cështja e pronave ka hyrë në rrugën e zgjidhjes përfundimtare, ndërsa nga investimet përfitojnë gjithë banorët e asaj zone.
“Pavarësisht nëse janë me origjinë greke apo shqiptare, njerëzit po marrin tituj pronësie për shtëpitë e tyre të vjetra, për të cilat më parë nuk kishin. Himara po shkon shumë mirë dhe kryetari i bashkisë po bën një punë të shkëlqyer,” tha Rama.
Marrëdhëniet Shqipëri-Greqi kanë pësuar një kthesë të fortë vitet e fundit. Me arrestimin e kandidatit të opozitës për kryebashkiak të Himarës, Fredi Beleri për shitblerje votash, 2 ditë para se ta fitonte Bashkëne, Greqia ngriti pikëpyetje për procesin e integrimit në BE.
Me zgjedhjen e Belerit si eurodeputet i Greqisë në Bruksel, Greqia u sqarua për pikëpyetjet dhe është sot një nga avokatët kryesorë bashkë me Italinë pro anëtarësimit të Shqipërisë në BE. Kurse Himara sot ka një kryebashkiak minoritar grek, Vangjel Tavon.
Intervista:
– Gjatë mandatit tuaj, Shqipëria ka hapur dyert për investimet e huaja, ritmi vjetor i rritjes është rreth 4%, ndërsa vendi është kthyer në një destinacion tërheqës për turistët. Si është Shqipëria sot?
Kemi sjellë një ndryshim shumë të rëndësishëm në shumë aspekte. Siç thatë edhe ju, sot Shqipëria është bërë një destinacion turistik dhe më e rëndësishmja është se kemi arritur të kapërcejmë stigmën dhe shumë paragjykime që na mbanin larg vendeve të tjera për shumë vite. Tani duhet të vazhdojmë, të bëjmë më të mirën për të përmirësuar atë që ka nevojë për përmirësim dhe të shmangim përsëritjen e gabimeve që ndonjëherë duken të pashmangshme.
– Komisioni Evropian vlerëson se një pjesë e madhe e ekonomisë suaj varet nga ekonomia informale, rreth 30% e PBB-së, dhe ka shprehur shqetësime lidhur me shtetin e së drejtës. Çfarë masash keni marrë për t’u përballur me këto çështje?
Ekonomia informale është pjesë e fazës historike të ndryshimeve transformuese në Shqipëri. Kanë kaluar 35 vite, por kjo nuk mjafton për të lënë pas shumë nga sfidat që lindën nga mungesa e përvojës, institucioneve shtetërore, traditës demokratike dhe shtetit të së drejtës. Ne ndërtojmë dhe ndryshojmë çdo ditë.
Kemi përmirësuar ndjeshëm balancën midis ekonomisë formale dhe asaj informale dhe kjo reflektohet qartë në të ardhurat shtetërore, të cilat vazhdojnë të rriten pa një rritje përkatëse të taksave. Kjo do të thotë se një pjesë më e madhe e ekonomisë po del në dritë dhe mbledhja e taksave bëhet më e qëndrueshme. Po përdorim gjithashtu teknologjinë, përfshirë inteligjencën artificiale, dhe kjo do të vazhdojë të përmirësohet.
– Deklarata juaj në samitin në Abu Dabi për grekët – “mendoni se jeni pasardhës të Platonit dhe Aristotelit, por nuk jeni” – shkaktoi reagime të forta në shoqërinë greke. A pendoheni për komentin tuaj?
Pendohem që komente që synoheshin të ishin “provokuese”, më shumë për hir të diskutimit dhe me pak humor, mund të kthehen në çështje serioze dhe të nxisin reagime të tepruara. Kjo më befasoi. Mendoj se duhet t’i trajtojmë këto komente me më shumë lehtësi. Nuk synojnë të ofendojnë, por më tepër të nxisin vetëironi, gjë që është gjithmonë e shëndetshme.
Nëse njerëzit në Greqi që u shqetësuan do të kishin dëgjuar edhe komentet e mia për mënyrën se si ne në Shqipëri duhet ta marrim veten më pak seriozisht dhe të mos mbështetemi te e kaluara për t’u ndjerë më mirë apo më të rëndësishëm, ndoshta do ta kishin kuptuar qëllimin tim. Në çdo rast, kam sqaruar se për sa i përket Greqisë, historisë, gjuhës, letërsisë dhe kulturës së saj, ndjenjat e mia janë plotësisht pozitive. E admiroj shumë, dhe kushdo që më njeh e kupton këtë.
Megjithatë, prirjet nacionaliste ndonjëherë mund të shfaqen shpejt, duke reflektuar shpesh mungesë pjekurie dhe ndërgjegjësimi. Duhet të përpiqemi të gjithë të buzëqeshim më shumë dhe ta marrim veten, si edhe të tjerët, pak më pak seriozisht.
Keqkuptimi me Harvardin – E kam vizituar Harvardin falë një mikeje shumë të afërt dhe të dashur për mua, që është si motër dhe është greko-amerikane. Megjithatë, nuk kam studiuar kurrë atje. Qarkullon shumë dezinformim dhe nuk e kuptoj pse.
– Kjo deklaratë juaj nxiti edhe pretendime për një lidhje tuajën me minoritetin grek në Shqipëri, përmes nënës suaj nga fshati Vuno, si dhe për një “bursë greke” që thuhet se keni marrë si kryetar i Bashkisë së Tiranës për të studiuar në Harvard. Çfarë është e vërtetë nga këto?
Vunoi është një fshat i Himarës, ka njerëz greqishtfolës në fshatra të tjerë, por në Vuno askush nuk fliste greqisht. Nuk e di arsyen, por kjo nuk do të thotë asgjë. Nëse do të kisha rrënjë greke, do të isha shumë i lumtur dhe krenar, por nuk kam. Jam krenar për rrënjët e mia shqiptare.
Së dyti, nuk kam marrë kurrë bursë për Harvardin dhe nuk kam studiuar kurrë atje. E kam vizituar falë një mikeje shumë të afërt dhe të dashur për mua, që është si motër dhe është greko-amerikane. Megjithatë, nuk kam studiuar kurrë atje. Qarkullon shumë dezinformim dhe nuk e kuptoj pse.
– Një tjetër çështje mes dy palëve lidhet me pronat e minoritetit grek, e cila nuk është zgjidhur plotësisht. Cili është zhvillimi i fundit për këtë çështje?
Nuk bëhet fjalë për një çështje të veçantë. Të drejtat e pronësisë mbeten një problem më i gjerë në të gjithë vendin, nuk është diçka që lidhet ekskluzivisht me minoritetin grek. Grekët dhe shqiptarët që jetojnë në të njëjtin fshat përballen me të njëjtat sfida. Kjo situatë buron nga një trashëgimi historike shumë e vështirë. Ka pasur një periudhë 50-vjeçare të shpronësimit të plotë, që na preku të gjithëve. Më pas erdhi një fazë tranzicioni e trazuar, gjatë së cilës shumë gjëra shkuan keq, tituj pronësie dhe dokumente u shkatërruan dhe, në disa raste, iu dhanë personave të gabuar.
Ajo që po bëjmë tani është një proces pastrimi dhe unifikimi të kadastrës. Po bëjmë përparim dhe së fundmi kemi lëshuar shumë tituj pronësie për njerëzit në jug, në Himarë. Pavarësisht nëse janë me origjinë greke apo shqiptare, njerëzit po marrin tituj për shtëpitë e tyre të vjetra, për të cilat më parë nuk kishin asnjë. Ky proces është i ndërlikuar, pasi përfshin unifikimin e hartave dhe nuk është aq i thjeshtë sa mund të duket. Ka ende dhjetëra mijëra shtëpi të vjetra në vend që janë në proces të pajisjes me tituj pronësie.
– Duket se Himara është pjesë e planit të zhvillimit turistik. A diskutoni me homologun tuaj grek mënyra për të forcuar marrëdhëniet turistike?
Himara ka qenë gjithmonë pjesë e planit tonë turistik, nuk është diçka e re. Ashtu si pjesa tjetër e vendit, ka shënuar zhvillim të konsiderueshëm vitet e fundit. Bashkia e Himarës është një nga më të pasurat në vend, falë të ardhurave nga taksat e zhvillimit.
Në kundërshtim me shumë nga informacionet e “deformuara” që qarkullojnë në mediat greke, banorët e Himarës përfitojnë ndjeshëm nga ky zhvillim. Kur lidhin kontrata zhvillimi, shpesh të mbështetura nga marrëveshje fleksibël që njohin përdorimin afatgjatë të tokës, mund të marrin kompensim të konsiderueshëm nga ndërtuesit.
Himara po ecën shumë mirë dhe kryetari i bashkisë ka një performancë të shkëlqyer. Ai përfaqëson atë që unë besoj, një model: ka një prind grek dhe një prind shqiptar dhe është plotësisht i përkushtuar ndaj të dy komuniteteve. Ai mbështet banorët greqishtfolës dhe kjo reflektohet në materialet promovuese të turizmit, të cilat janë të disponueshme në shqip, greqisht dhe anglisht. Ajo që ndodhi në të kaluarën me personin (shënim: Fredi Beleri), i cili përfundoi në burg në vend që të shërbente si kryetar bashkie, ishte e pafat.
– Ish-udhëheqësi suprem i Iranit, Ali Khamenei, e kishte përshkruar Shqipërinë si “një vend shumë të vogël, por shumë djallëzor evropian, ku elementë amerikanë bashkëpunojnë me tradhtarë iranianë dhe hartojnë plane kundër Republikës Islamike”. Shqipëria ka qenë së fundmi objekt i sulmeve hibride. A shqetësoheni se Teherani mund të përpiqet t’i zgjerojë ato?
Nuk kam informacion për parajsën dhe ferrin, dhe nuk e di me siguri nëse ekzistojnë, por nëse ekzistojnë, uroj që ai (Khamenei) të kalbet në ferr. E them këtë për hir të qindra mijëra vajzave dhe grave iraniane që kanë vuajtur nën sundimin e tij. E them gjithashtu për hir të shumë njerëzve që janë burgosur, masakruar, ose kanë parë jetët e tyre të shkatërrohen nën këtë regjim.
Nuk kam asgjë tjetër për të shtuar. Nuk kemi frikë prej tyre. Kemi strehuar një grup iranianësh që i kundërvihen regjimit. Është përcaktuar qartë në marrëveshjen tonë se ata strehohen për arsye humanitare, për t’u shpëtuar jetën, dhe jo për ta përdorur Shqipërinë si platformë për të vepruar kundër regjimit.
– Që nga intervista juaj e fundit në vitin 2023 për “Kathimerini”, a keni mësuar ndonjë fjalë apo shprehje në greqisht?
I dija tashmë dy fjalët më të bukura greke: “agapi mou” (dashuria ime) dhe “efharisto” (faleminderit). Për pjesën tjetër, anglishtja funksionon shumë mirë. Nuk jam më aq i ri sa të mësoj greqisht. Vëllai im, i cili nuk është shumë më i ri se unë, e mësoi kur shkuam në Korfuz dhe vazhdoi ta praktikonte, kështu që flet mirë. Ai mund të përballojë lehtësisht situata, si të flasë me një taksist në Athinë, ndërsa unë jam plotësisht në mëshirën e shoferit dhe kjo nuk më shqetëson.
– Duhet t’ju pyes, a keni vizituar shumë destinacione në Greqi?
Do të doja shumë të mund të vizitoja Greqinë më shpesh dhe të zbuloja më shumë vende. Megjithatë, për shkak të punës sime dhe faktit që jam i njohur në Greqi, për arsye të mira dhe jo aq të mira, nuk është e lehtë. Gjithashtu, kam vendosur një rregull për veten time dhe për të tjerët në qeveri: nuk bëjmë pushime jashtë Shqipërisë. Arsyeja është e thjeshtë: nuk do të kishte kuptim të promovonim Shqipërinë si destinacion turistik, ndërkohë që i kalojmë pushimet në vende si Greqia apo Turqia.
E kuptoj që Kyriakos (Mitsotakis) mund ta bëjë këtë, sepse Greqia është tashmë një destinacion turistik i konsoliduar dhe i njohur. Ne, megjithatë, jemi ende në procesin e ndërtimit të tonit.
Meqë ra fjala, jam shumë i impresionuar nga ajo që po ndodh në Greqi vitet e fundit, sidomos pas krizës ekonomike dhe nën qeverinë e Kyriakos. Zhvillimet e reja, veçanërisht hotelet dhe resortet me cilësi të lartë, janë shumë mbresëlënëse. Ndoshta tani po korr përfitimet nga bazat e vendosura më herët, siç ndodh shpesh. Në çdo rast, është shumë mbresëlënëse dhe kemi shumë për të mësuar nga Greqia./abcnews.al
