Loading ...
Irani dhe Omani janë pranë arritjes së një marrëveshjeje për rihapjen e transportit detar në Ngushticën e Hormuzit, një prej korridoreve më të rëndësishme energjetike në botë, sipas një raporti të New York Times që citon zyrtarë iranianë dhe amerikanë.
Nëse zbatohet, marrëveshja do të mundësonte rikthimin e tregtisë përmes kësaj rruge strategjike detare, por njëkohësisht do t’i jepte Iranit një rol të rëndësishëm në menaxhimin e kalimeve detare në rajon.
Sipas zyrtarëve të përfshirë në negociata, anijet që hyjnë në Gjirin Persik do të përdornin një korridor detar pranë bregut iranian, ndërsa ato që largohen nga gjiri do të kalonin përmes një rruge më pranë brigjeve të Omanit.
Zyrtarët iranianë bëjnë të ditur se nuk do të vendosen taksa, por do të aplikohet një “tarifë shërbimi” për mbulimin e kostove të sigurisë së anijeve tregtare dhe cisternave, mbrojtjes së mjedisit dhe funksionimit të sistemit. Të ardhurat nga këto tarifa, sipas tyre, do të ndahen mes Iranit dhe Omanit.
Megjithatë, një zyrtar amerikan i përfshirë në bisedime e ka kundërshtuar këtë version, duke deklaruar se korridoret detare të propozuara nuk do të kërkojnë miratim nga Irani dhe nuk do të shoqërohen me tarifa apo taksa.
Sipas palës iraniane, një kusht për hapjen e plotë të Ngushticës së Hormuzit është heqja e bllokadës detare amerikane ndaj porteve iraniane në Gjirin Persik. Teherani kërkon gjithashtu rikthimin e palëve në një kuadër prej 14 pikash të përcaktuar në Memorandumin e Mirëkuptimit të Islamabadit.
Çështja kryesore e negociatave mbetet kontrolli mbi Ngushticën e Hormuzit. Teherani e konsideron ruajtjen e ndikimit mbi këtë rrugë ujore si një avantazh strategjik të fituar, ndërsa Shtetet e Bashkuara insistojnë që ngushtica të rikthehet në regjimin e lirisë ndërkombëtare të lundrimit.
Sekretari amerikan i Shtetit, Marco Rubio, ka paralajmëruar se vendosja e kontrollit nga një shtet mbi një rrugë ujore ndërkombëtare do të krijonte një precedent të rrezikshëm për tregtinë globale.
Sipas raportimeve, rifillimi i negociatave ka ndikuar edhe në vendimin e Presidentit amerikan Donald Trump për të mos vijuar me një operacion të ri ushtarak në shkallë të gjerë kundër Iranit.
Marrëveshja parashikon një periudhë 60-ditore negociatash për hapjen e Ngushticës së Hormuzit, gjatë së cilës pritet të rifillojnë edhe diskutimet për programin bërthamor iranian.
Një nga çështjet më të ndërlikuara mbetet rezerva e Iranit prej rreth 11 tonësh uranium të pasuruar, përfshirë material të pasuruar në nivele pranë atyre që mund të përdoren për qëllime ushtarake. Shtetet e Bashkuara kërkojnë që ky material të hollohet dhe të transferohet për përdorim paqësor ose asgjësim.
Ndërkohë, brenda Pentagonit ka skepticizëm për marrëveshjen, pasi disa zyrtarë e shohin atë si një tërheqje nga kërkesat ndaj Teheranit. Edhe në Iran ka zëra skeptikë, me disa zyrtarë që dyshojnë nëse marrëveshja do të parandalojë përplasje të reja ushtarake.
Një këshilltar i kryenegociatorit iranian Mehdi Mohammadi ka konfirmuar se Irani dhe Omani po diskutojnë mënyrën e menaxhimit të Ngushticës së Hormuzit, ndërsa analistë ndërkombëtarë vlerësojnë se kontrolli mbi këtë korridor mbetet një nga çështjet më të rëndësishme strategjike të konfliktit.
/abcnews.al/
