Loading ...
Në Shqipërinë e viteve ’80 dhe ’90, italishtja nuk mësohej vetëm. Ajo përjetohej. Hyri në shtëpitë shqiptare përmes ekranit të vogël, përmes filmave, muzikës, futbollit dhe një bote që dukej njëkohësisht e afërt dhe e paarritshme. Brezi ynë e mësoi italishten me pasion, pothuaj natyrshëm, duke ndjekur emisionet e RAI-t, zërin e komentatorëve sportivë apo këngët e Sanremos. Ishte një gjuhë që sillte me vete një imagjinatë tjetër për Europën, kulturën dhe lirinë.
Sot situata ka ndryshuar. Italishtja nuk zbulohet më nga antenat televizive, por nga bankat e shkollës. Në klasat dygjuhëshe që promovohen nga Ministero degli Affari Esteri e della Cooperazione Internazionale – e njohur ndryshe si Farnesina – nxënësit shqiptarë e studiojnë gjuhën italiane që në ciklet e hershme të arsimit. Për shumë prej tyre, italishtja është pjesë e programit mësimor dhe jo më një “ëndërr kolektive” si dikur.
Kjo sjell edhe një pyetje interesante: a ka ende italishtja të njëjtin magnetizëm kulturor tek të rinjtë shqiptarë?
Realiteti tregon se pasioni i brezit të sotëm është shpesh i drejtuar më shumë nga anglishtja, gjuha e internetit, teknologjisë dhe globalizimit. Madje, shumë të rinj shohin drejt gjuhëve të tjera europiane që lidhen me tregun e punës dhe lëvizjen akademike. Në këtë panoramë, italishtja nuk është më “gjuha e ëndrrës”, por një zgjedhje konkrete formimi.
Përjashtim bëjnë ata nxënës që synojnë universitetet italiane. Për ta, italishtja mbetet urë reale drejt një sistemi universitar cilësor dhe një tradite kulturore që Shqipëria e njeh mirë. Në këto raste, marrëdhënia me gjuhën bëhet më e vetëdijshme dhe më personale.
Në shkollën Shkolla e Mesme ‘Ismail Qemali’, ku shumë nxënës e kanë nisur italishten që në arsimin fillor, kjo marrëdhënie me gjuhën italiane merr edhe një dimension historik. Vetë figura e Ismail Qemali krijon një urë simbolike me Italinë dhe me idealet europiane të shekullit XIX.
Nuk është rastësi që Ismail Qemali pati marrëdhënie të rëndësishme politike dhe diplomatike me Italinë. Ai jetoi për periudha të caktuara në Itali, ndoqi me vëmendje zhvillimet politike italiane dhe kuptoi rëndësinë që kishte shteti italian në fatin e Shqipërisë së saposhpallur të pavarur. Italia për të nuk ishte vetëm fqinj, por edhe një pikë referimi politike dhe kulturore në Mesdhe.
Këtu mund të lindë edhe një paralelizëm interesant me figurën e Giuseppe Mazzini, ideologut të Rilindjes italiane. Ashtu si Mazzini për Italinë, edhe Ismail Qemali mishëronte idenë e kombit, të emancipimit dhe të një shteti modern europian. Të dy i përkisnin një kohe kur idealet politike ndërtoheshin mbi sakrificën, kulturën dhe besimin tek e ardhmja.
Por pyetja që shtrohet sot është tjetër: a duan të rinjtë e sotëm t’u ngjajnë figurave si Mazzini apo Ismail Qemali?
Në një epokë të dominuar nga rrjetet sociale, shpejtësia dhe modelet globale të suksesit, heronjtë kombëtarë apo idealistët e shekullit XIX duken shpesh larg botës së adoleshentëve. Megjithatë, ndoshta pikërisht klasat dygjuhëshe mund të shërbejnë jo vetëm për të mësuar një gjuhë të huaj, por edhe për të rikthyer dialogun me historinë, identitetin dhe kulturën europiane që lidh Shqipërinë me Italinë prej më shumë se një shekulli.
Sepse një gjuhë nuk është vetëm gramatikë. Është mënyrë për të kuptuar tjetrin, por edhe veten.
