Loading ...
Një letër e hapur drejtuar ambasadave të partnerëve të Shqipërisë në NATO dhe BE, si dhe shërbimeve të tyre të inteligjencës dhe sigurisë
nga Albatros Rexhaj (Tiranë)
Shkëlqesi, kolegë,
Ju e ndërtuat SPAK-un. Qeveritë tuaja e financuan dhe trajnuan prokurorët e tij. Ju jeni sponsorët e tij, prandaj po ju shkruaj juve dhe jo qeverisë shqiptare. Ju mund t’i tregoni SPAK-ut se çfarë bëjnë shtetet serioze në një rast si ky.
Më 21 shtator, Gjykata e Posaçme, me kërkesë të SPAK-ut, vendosi në arrest në shtëpi drejtoreshën e Shërbimit Informativ Shtetëror, Vlora Hyseni, dhe e pezulloi nga detyra. Ajo nuk ishte një qytetare e zakonshme, por drejtuesja e shërbimit që shkëmben inteligjencë me shërbimet tuaja, punon me oficerët tuaj në Shqipëri dhe ulet në të njëjtën tryezë me drejtuesit tuaj.
Kur u dha masa, ajo nuk ndodhej në Tiranë. Ishte në Baku, në një konferencë ku, sipas raportimeve, merrnin pjesë drejtuesit e rreth tetëdhjetë shërbimeve të inteligjencës nga e gjithë bota. Disa prej tyre mund të kenë qenë tuajt. Ata mund të lexonin në portalet shqiptare se homologja e tyre ishte vendosur në arrest në shtëpi nga vetë shteti i saj. Presidenti i Republikës firmosi shkarkimin e saj më pas, me propozim të Kryeministrit, pasi gjykata kishte vepruar tashmë. Të nesërmen, dosja e SPAK-ut kundër saj ishte në gazeta.
Kam vetëm një pyetje për ju, dhe secili le t’i përgjigjet për vendin e vet: çfarë do të kishit bërë?
A do ta kishin arrestuar prokurorët tuaj drejtoreshën e shërbimit tuaj të inteligjencës ndërsa ajo ndodhej jashtë vendit, mes drejtuesve të shërbimeve të huaja, me kreun e shtetit tuaj që mësonte për këtë në të njëjtën kohë me publikun? A do të kishte përfunduar dosja e prokurorisë në media brenda një dite?
Çdo komunikim i një oficeri të inteligjencës, në SHISH apo në cilindo shërbim tjetër, është i ndjeshëm në vetvete. Askush jashtë shërbimit nuk mund ta dijë se çfarë qëllimi ka pasur realisht një kontakt, apo cili detaj i një bisede mund të ketë vlerë për një shërbim armik: ora e një takimi, mënyra si i drejtohen njëri-tjetrit, kush telefonoi kë dhe sa shpesh. E njëjta gjë vlen për atë që thotë drejtori i një shërbimi, në procesverbale zyrtare apo në privat. Brenda një dite nga arrestimi i saj, këto hollësi ishin bërë publike: numri i telefonatave, datat e takimeve, si i drejtoheshin njëri-tjetrit, kë kishte takuar dhe çfarë i kishte thënë SPAK-ut për Agasin. Ne nuk mund ta dimë se çfarë vlere shohin agjenci të tjera në to. As SPAK-u nuk mund ta dijë dhe as gazetarët që i botuan. Agjencitë që i lexojnë e dinë dhe nuk do të na e thonë.
Katër ditë para arrestimit, SPAK-u e kishte marrë në pyetje. Sipas pjesëve të dosjes që tashmë janë publikuar, ajo mohoi çdo shkelje dhe tha se Ergys Agasi ishte aset i saj. Përgjigjja e SPAK-ut, sipas materialit të publikuar, është se kjo nuk mund të jetë e vërtetë sepse ajo nuk ia kishte bërë të ditur këtë askujt tjetër në SHISH.
Edhe këtu jemi para së panjohurës. Drejtoresha e një shërbimi mund të vendosë që një aset i veçantë të menaxhohet vetëm prej saj dhe që askush tjetër në shërbim të mos ketë nevojë ta dijë. Kështu mbrohen burimet më të ndjeshme. SPAK-u nuk ka si ta gjykojë nëse Agasi ishte aset apo jo, dhe prokurorët e tij nuk kanë as trajnimin, as regjistrat për ta bërë këtë. Shërbimet e inteligjencës merren gjithë kohën me kriminelë, terroristë, madje edhe me agjentë të shërbimeve armike, sepse aty gjendet informacioni. Ky është zanati.
E njëjta dosje thotë se Hyseni i ka dhënë Agasit informacion të ndjeshëm. Kjo mund të jetë fare mirë e vërtetë. Por për të krijuar besueshmëri me një aset, një oficer i kalon atij fragmente të përzgjedhura informacioni të vërtetë, atë që në zhargonin e inteligjencës quhet chicken feed, që ai të besojë se marrëdhënia ia vlen. Shërbimet e bëjnë këtë gjithë kohën. Për SPAK-un kjo s’mund të jetë veçse shkelje. Ne nuk e dimë dhe, përsëri, nuk na intereson. Që të dihet si qëndron puna, duhet një procedurë e veçantë dhe njerëz që e dinë zanatin.
Më pas, pjesët e publikuara të dosjes lënë të kuptohet se Hyseni dhe Agasi ishin të dashur. Mund të kenë qenë. Në këtë zanat, intimiteti është një nga instrumentet më të vjetra që ekzistojnë dhe funksionon në të dyja drejtimet. Hyseni mund ta ketë përdorur Agasin, Agasi mund ta ketë përdorur Hysenin, ose mund të kenë qenë vërtet të dashur. Ne nuk e dimë kush po përdorte kë dhe nuk na intereson. Për ta zbardhur këtë duhet një procedurë e veçantë, konfidenciale, në duart e njerëzve që e njohin zanatin. Prokurorët e SPAK-ut nuk e kanë atë zanat dhe, edhe sikur ta kishin, media do të ishte vendi i fundit ku duhej vendosur për këtë.
Procedura ka rëndësi. Dyshimi në këtë rast ishte se një organizator i krimit, një person në arrati nga drejtësia, kishte komprometuar drejtoreshën e shërbimit kombëtar të inteligjencës. Unë këtë e quaj tradhti, çfarëdo që të thotë fleta e akuzës dhe në çfarëdo niveli që të ketë ndodhur. Askush nuk mund ta dijë deri ku shkon një cenim i tillë.
Një dyshim i kësaj peshe nuk mund të trajtohet si çdo çështje tjetër. Që nga dita e parë, ai duhej të ishte nën nivelin më të lartë të konfidencialitetit, me çdo prokuror, hetues dhe nëpunës të përfshirë në çështje që ndiqte një protokoll të posaçëm. Përpara se të përfshihej ndonjë gjykatë, prokurorët duhej të kishin shkuar te Presidenti i Republikës, t’i kishin paraqitur çështjen dhe të kishin kërkuar që drejtoresha të pezullohej ose shkarkohej dhe të vendosej nën masa të plota sigurie. Kodi nuk ua kërkonte, por përgjegjësia ndaj shtetit po.
Në Shqipëri rendi u përmbys: fillimisht gjykata, Presidenti më pas, gazetat të nesërmen në mëngjes. Një drejtoreshë që SPAK-u dyshonte se ishte komprometuar dhe që e kishte marrë tashmë në pyetje vazhdoi të mbante detyrën, aksesin dhe certifikatat e sigurisë dhe udhëtoi jashtë vendit për t’u takuar me drejtues të shërbimeve të huaja të inteligjencës. Ajo u kthye dhe u dorëzua. Po të kishte zgjedhur ndryshe, shteti nuk do të mund të bënte asgjë.
Këtë e pagoi edhe emri i shtetit. Shqipëria pezulloi drejtoreshën e shërbimit të saj të inteligjencës ndërsa ajo ndodhej në një takim me drejtuesit e agjencive të shteteve të tjera, jashtë vendit. Drejtuesit tuaj ishin në atë sallë, ose mund të kishin qenë.
Koston më të rëndë e mban SHISH-i. SPAK-u ka dëmtuar aftësinë e shërbimit për të bërë punën e vet dhe ai dëm do t’i mbijetojë kësaj çështjeje me vite. Çdo oficer i SHISH-it që nesër duhet të takojë një burim të rrezikshëm do të pyesë veten: nëse shpërfillën gjithçka kur po merreshin me Drejtoreshën, çfarë do të bëjnë me mua? Aktiviteti i tij, komunikimet e tij, qoftë edhe fragmente prej tyre, mund të përfundojnë në tavolinën e ndonjë prokurori me të njëjtën shpërfillje për protokollin dhe ndjeshmërinë, dhe prej andej në gazeta. Ai mund të refuzojë të bëjë detyrën dhe askush nuk do të mund ta fajësojë. Ka më shumë gjasa që ta shmangë takimin, të shmangë rrezikun dhe të shkruajë raporte që mbrojnë veten, në vend që të informojnë shtetin.
Burimet do të arrijnë në të njëjtin përfundim edhe më shpejt. Kushdo që flet me SHISH-in duke rrezikuar jetën e vet sapo ka parë se si aseti i pretenduar i drejtoreshës u bë emër në faqet e para. Ata do të heshtin dhe të rinjtë nuk do të afrohen. Shërbimet tuaja lexojnë të njëjtat gazeta dhe do të ndajnë pak më pak informacion me Tiranën, pa e thënë këtë. Drejtori i ri trashëgon një shërbim që duhet të mbrojë veten përpara se të mund të mbrojë vendin, dhe këtë do ta ndiejë edhe vetë SPAK-u, sepse lufta kundër krimit të organizuar, për të cilën ju e ndërtuat, mbështetet te inteligjenca.
Media, analistë, madje edhe disa prej diplomatëve tuaj në Tiranë dhe gjetkë, justifikojnë gjithçka me luftën e madhe kundër korrupsionit. Nuk funksionon kështu. Qëllimi nuk i justifikon mjetet, dhe mënyra si kryhet një mision ka po aq rëndësi sa vetë misioni. Procedura vjen përpara gjithçkaje, dhe bashkë me të hapat e duhur. Çdo program për shtetin e së drejtës që qeveritë tuaja kanë financuar në këtë vend e ka mësuar këtë para së gjithash, dhe SPAK-u e shpërfilli të gjithën.
Kush mund të thotë se kjo nuk ishte e qëllimshme, pjesë e ndonjë skeme armiqësore? Shërbimet tuaja do të bëjnë pyetjen që askush në Tiranë nuk guxon ta bëjë: çfarë garancie ka që vetë prokurorët e SPAK-ut nuk janë komprometuar nga një agjenci armiqësore? Unë nuk kam asnjë provë se janë. Por një shërbim armiqësor që do të donte të destabilizonte Shqipërinë dhe të paralizonte shërbimin e saj të inteligjencës me një goditje kirurgjikale, do të kishte dashur pikërisht këtë: drejtoreshën të larguar, kontaktet e saj në gazeta, oficerët e saj të frikësuar dhe partnerët e saj të kujdesshëm. SPAK-u kërkon që të gjithë të tjerët t’i nënshtrohen vetingut. Duhet të jetë në gjendje të tregojë kush e bëri vetingun e njerëzve që bënë këtë.
Nëse Vlora Hyseni është fajtore apo e pafajshme, kjo është e parëndësishme për atë që po ju them. Mund të ketë gënjyer kur tha se Agasi ishte aset i saj. Ne nuk e dimë dhe, sinqerisht, nuk na intereson; këtë e vendos gjykata. Kundërshtimi im ka të bëjë me procedurën që ndoqi SPAK-u, jo me themelin e çështjes.
Ky është gabimi më i rëndë që SPAK-u ka bërë që prej krijimit të tij dhe, pikërisht sepse është institucional, vetëm SPAK-u mund ta korrigjojë. Klodian Braho nuk ka rrugë tjetër veçse të pezullojë dy prokurorët që e trajtuan çështjen në këtë mënyrë ose, nëse nuk e ka ai këtë kompetencë, t’ua heqë çështjen dhe t’i kërkojë atij që e ka kompetencën të veprojë. Pezullimi nuk do të mjaftojë. Ai duhet gjithashtu të zbulojë se si dosja e drejtoreshës së inteligjencës përfundoi në gazeta brenda një dite, kush e dha dhe kush e bëri këtë të mundur, brenda SPAK-ut apo jashtë tij, dhe t’i çojë të gjithë para gjykatës. Ligji ia jep tashmë mjetet. Asgjë më pak nuk do të rivendosë ekuilibrin mes institucioneve dhe as do t’ia rikthejë SHISH-it aftësinë për të punuar.
Ju jeni ata që duhet ta shtyni të veprojë. Ju e ndërtuat SPAK-un, ju e financoni dhe fjala juaj ka peshë në zyrat e tij. Nëse nuk e bëni, askush nuk duhet të habitet nëse shteti shqiptar vepron në mbrojtje të vetes. Një shtet, shërbimi i inteligjencës i të cilit është paralizuar nga vetë prokurorët e tij, nuk do të presë pafundësisht që dikush tjetër ta riparojë dëmin.
Ju nuk do ta kishit toleruar këtë në kryeqytetet tuaja. Ju lutem, mos i kërkoni Shqipërisë ta tolerojë.
Albatros Rexhaj është autor, dramaturg dhe analist me formim në studime të sigurisë kombëtare dhe me gati tri dekada përvojë në çështje politike dhe të sigurisë.
