Loading ...
Pesëmbëdhjetë të rinj në Kanada, të moshës 17 deri në 25 vjeç, kanë nisur një betejë ligjore kundër qeverisë federale, duke e akuzuar atë për mosveprim të mjaftueshëm përballë ndryshimeve klimatike.
Gjyqi, i cili nisi në një gjykatë federale në Vankuver, konsiderohet një çështje e rëndësishme për mënyrën se si drejtësia kanadeze do të trajtojë përgjegjësinë e shtetit për mbrojtjen e klimës.
Paditësit argumentojnë se politikat e pamjaftueshme klimatike të qeverisë cenojnë të drejtat e tyre kushtetuese për jetë, liri dhe siguri, duke i ekspozuar ndaj pasojave gjithnjë e më të rënda të ngrohjes globale.
“Dua që më në fund të jem në gjendje të flas në gjykatë dhe të më dëgjohet zëri”, deklaroi për AFP-në Sadie Vipont, një prej paditëseve 19-vjeçare nga Calgary. “E ardhmja dhe të drejtat tona ia vlejnë të luftohen”, shtoi ajo.
Gjyqi, i njohur si çështja La Rose, pritet të zhvillohet gjatë pesë javëve të seancave, pas shtatë vitesh procedurash ligjore. Të rinjtë kërkojnë që gjykata të urdhërojë qeverinë të përshpejtojë zbatimin e planit për reduktimin e emetimeve të gazrave serrë dhe të përmbushë objektivat e saj klimatike.
Plani aktual i Kanadasë parashikon uljen e emetimeve me 40% deri në 45% deri në vitin 2030, krahasuar me nivelet e vitit 2005. Megjithatë, qeveria ka pranuar së fundmi se vendi nuk do të arrijë objektivin e përcaktuar.
Gjatë procesit gjyqësor, avokatët e paditësve pritet të paraqesin dëshmi nga shkencëtarë, mjekë pediatër dhe inxhinierë, për të argumentuar ndikimin e ndryshimeve klimatike në jetën e të rinjve, përfshirë shëndetin e tyre fizik dhe mendor.
Zjarret në pyje, përmbytjet dhe temperaturat ekstreme janë disa nga fenomenet që paditësit thonë se kanë ndikuar drejtpërdrejt në jetën e tyre.
Lauren Wright, me origjinë nga provinca e Saskatchewanit, kujtoi zjarret e vitit 2015, kur tymi kishte përfshirë zona të mëdha të rajonit.
“Më kujtohet në vitin 2015, kur pjesa veriore e Saskatchewanit ishte në flakë. Ajri ishte mbytës, nuk mund të merrnim frymë”, u shpreh ajo.
Sipas një prej avokateve të paditësve, Catherine Boyce Parker, shqyrtimi gjyqësor i përputhshmërisë së politikave klimatike të qeverisë federale me Kushtetutën përbën një rast të paprecedentë në Kanada.
Ajo argumenton se, pavarësisht se ndryshimet klimatike shpesh trajtohen si çështje politike, gjykatat mund të ndërhyjnë kur veprimet ose mosveprimet e qeverisë cenojnë të drejtat e qytetarëve.
Padia në Kanada vjen në një kohë kur gjithnjë e më shumë qytetarë dhe organizata po u drejtohen gjykatave për të kërkuar politika më të forta kundër ndryshimeve klimatike.
Në Gjermani, nëntë aktivistë arritën një fitore të rëndësishme në vitin 2021, kur Gjykata Kushtetuese Federale vendosi se objektivat klimatike të vendit duhej të forcoheshin, duke marrë parasysh të drejtat themelore të brezave të rinj.
Edhe në Holandë dhe Korenë e Jugut, çështje të lidhura me klimën kanë sjellë vendime të rëndësishme gjyqësore.
Sipas Maria Antonia Tigre, nga Qendra Sabin për Ligjin e Ndryshimeve Klimatike në Universitetin e Kolumbias, vendimi gjerman dhe mendimi këshillimor i vitit 2025 i Gjykatës Ndërkombëtare të Drejtësisë për detyrimet e shteteve në mbrojtjen e klimës mund të shërbejnë si referenca në shqyrtimin e çështjes kanadeze.
Procesi gjyqësor zhvillohet gjithashtu në një periudhë ndryshimesh në politikat mjedisore të Kanadasë. Kryeministri Mark Carney, i cili mori detyrën në mars të vitit 2025, ka shfuqizuar disa masa të vendosura nga paraardhësi i tij, Justin Trudeau, përfshirë taksën e karbonit për individët dhe kufizimet e emetimeve në sektorin e naftës.
Paralelisht, qeveria po promovon projekte të mëdha, kryesisht në sektorin e energjisë, me synimin për të ulur varësinë ekonomike të vendit nga Shtetet e Bashkuara, në një kohë tensionesh tregtare mes dy vendeve.
Paditësit shpresojnë që gjykata të detyrojë autoritetet të marrin masa më konkrete për përmbushjen e angazhimeve klimatike dhe mbrojtjen e brezave të ardhshëm.
Gjyqi pritet të përfundojë në fund të shkurtit 2027, ndërsa vendimi mund të ketë rëndësi për mënyrën se si trajtohen në të ardhmen paditë që lidhin ndryshimet klimatike me të drejtat kushtetuese të qytetarëve.
