Loading ...
Nga David M. Herszenhorn, Politico.eu
Aleatët e NATO-s janë në kërkim të sekretarit të përgjithshëm pas përfundimit të kontratës së Jens Stoltenberg. Stoltenberg, një ish-kryeministër i Norvegjisë, ka shërbyer në postin më të lartë civil që nga tetori i vitit 2014.
Aleatët zgjatën kontratën e tij deri në shtator 2022, më shumë se një vit kohë për të gjetur një zëvendësues. Në selinë qendrore, diskutimet zyrtare sapo kanë filluar dhe pasardhësi i Stoltenberg pritet të prezantohet në një samit të udhëheqësve të NATO-s në Madrid në fund të pranverës ose në fillim të verës të vitit të ardhshëm.
Por spekulimet në Bruksel dhe kryeqytetet e tjera aleate tashmë kanë ndryshuar, me disa zyrtarë, diplomatë dhe analistë që thonë se pas 72 vitesh është koha që aleanca të emërojë gruan e parë në krye të detyrës civile.
Të tjerë thonë se duke pasur parasysh përballjen e vazhdueshme me Rusinë, zgjedhja e një udhëheqësi nga Europa Lindore do t’i dërgonte një sinjal të rëndësishëm Moskës.
3 kandidatët janë: ish-presidentet Kolinda Grabar-Kitarović e Kroacisë dhe Dalia Grybauskaitė e Lituanisë; dhe Presidentja aktuale e Estoninë Kersti Kaljulaid.
Grabar-Kitarovic, e cila shërbeu si presidentja e parë femër e Kroacisë nga 2015 në 2020, ka një avantazh pasi ka punuar tashmë në selinë e NATO-s, si ndihmëse sekretare e përgjithshme për diplomacinë publike nga 2011 në 2014.
Grabar-Kitarović ndërtoi karrierën e saj politike si një konservatore e partisë së djathtë. Por ajo mburret me një nga rezymetë më mbresëlënëse midis shefave të mundshëm të ardhshëm të NATO-s, pasi ka shërbyer si ministre e Kroacisë për Europën dhe si ministre e jashtme.
Ajo shërbeu si ambasadore e vendit në SHBA nga 2008 në 2011, duke i siguruar asaj marrëdhënie të forta në Uashingtonin, të cilat do të kenë një rol vendimtar në vendimin e NATO-s. Një ish-ambasador me ndikim në NATO tha se priste nga Britania të nxiste anëtarët të gjenin një zëvendës për sekretarin e përgjithshëm si një mënyrë për të demonstruar ndikimin e saj të vazhdueshëm në Europë pas Brexit.
Por diplomatët theksuan se kualifikimet do të vlerësohen më shumë se kombësia, me një premium të veçantë të përqëndruar në aftësitë drejtuese, menaxheriale dhe komunikuese. Kjo mund të përjashtojë Mayn, aftësitë menaxheriale dhe komunikuese të të cilit gjatë procesit të Brexit nuk u morën shumë parasysh, raporton abcnews.al
Dhe Sedwill kurrë nuk shërbeu si sekretar i jashtëm ose ministër i mbrojtjes – dy poste që shihen si një kërkesë minimale për çdo shef të NATO-s. SHBA, Gjermania, Franca dhe Britania e Madhe tradicionalisht shihen si aleatët më me ndikim në procesin e përzgjedhjes së sekretarit të përgjithshëm.
Dhe disa vende të BE-së, veçanërisht Italia, shpresonin se do të zgjidhej sekretare e përgjithshme e NATO-s. Federica Mogherini, një ish-ministre e jashtme italiane dhe ish-shefe e politikës së jashtme të BE-së, e cila më parë kishte shprehur interes, por diplomatët thanë se ajo nuk do të kishte mbështetjen e Uashingtonit dhe se Enrico Letta, i cili shërbeu si kryeministër italian nga prilli 2013 deri në shkurt 2014, ishte më i duhuri.
Disa vëzhgues të NATO-s thanë që zgjedhja e një sekretari të përgjithshëm nga Balltiku, veçanërisht Grybauskai i Lituanisë, mund të shihet si tepër armiqësor ndaj Moskës, në një kohë kur Presidenti i SHBA-së Joe Biden po përpiqet të stabilizojë marrëdhëniet midis Rusisë dhe Perëndimit, raporton abcnews.al
Sedwill, për shembull, mund të ketë më shumë të ngjarë të zgjidhet si një zëvendës sekretar i përgjithshëm – gjë që do t’i jepte rëndësi MB-së pa pasur nevojë të fitonte një konkurs popullariteti.
Faktorë të tjerë të rëndësishëm në zgjedhjen e sekretarit janë nëse vendi i lindjes i një kandidati përmbush synimin e NATO-s për të shpenzuar 2 përqind të PBB-së në mbrojtje – një shënues simbolik por i rëndësishëm që mund të rrisë shanset e Kaljulaid, presidentes aktuale të Estonisë.
Kaljulaid kohët e fundit bëri një fushatë të pasuksesshme për t’u bërë sekretare e përgjithshme e Organizatës për Bashkëpunim Ekonomik dhe Zhvillim, një pozicion që do të përputhej shumë më mirë me rezymenë e saj.
Para se të bëhej presidente në tetor 2016, ajo kishte shërbyer për 12 vite si përfaqësuese e Estonisë në Gjykatën e Auditorëve të BE. Rumania është një aleat tjetër i NATO-s që plotëson pragun prej 2 përqind, duke i dhënë potencialisht Presidentit Klaus Iohannis një goditje në pozicionin e sekretarit të përgjithshëm, megjithëse Rumania mund të shihet si më pak besnike ndaj Rusisë.
Në të kundërt, Grabar-Kitarovi u përball me disa pyetje rreth të qenit shumë i afërt me Presidentin rus Vladimir Putin gjatë Kupës së Botës 2018. Franca nuk do të zgjedhë sekretarin e përgjithshëm por do të përdorë një veto de facto, sipas njoftimit të zyrtarëve të brendshëm të NATO-s, i cili në fakt zhduk çdo shans që Turqia mund të ketë për të fituar një post shumë të lartë.
“Është shumë e rëndësishme të theksojmë se NATO nuk është vetëm një aleancë ushtarake, është një aleancë politike si dhe një aleancë vlerash,” tha Grabar-Kitarović. “Ka një identitet të përbashkët demokratik në NATO.”
s.ba/abcnews.al
