Loading ...
Nga Korinthi te Sparta, nga thirrja legjendare “Eureka” te emri i Epirit, studiuesi dhe etimologu Agron Dalipaj sjell në studion e ABC e Mëngjesit një seri interpretimesh që sfidojnë shpjegimet tradicionale të gjuhësisë historike dhe hapin një debat të ri mbi prejardhjen e disa prej emrave më të njohur të botës antike.
Sipas Dalipajt, shumë toponime dhe fjalë të lashta greke mund të shpjegohen përmes gjuhës shqipe dhe metodës së embriomorfemave (EM), duke argumentuar se ato mbartin kuptime funksionale që ruhen ende në shqip. Një prej rasteve më të diskutueshme është ai i Korinthit, emër që në studimet klasike konsiderohet me origjinë të paqartë, ndërsa ai e lidh me fjalën shqipe “kërthizë”, duke iu referuar edhe pozicionit gjeografik strategjik të qytetit në istmin që bashkon Peloponezin me Greqinë kontinentale.
Po aq interes zgjon edhe interpretimi i tij për thirrjen “Eureka” dhe emrin e Arkimedit, të cilin e lidh me patronimin shqiptar Kryemadhi, duke sjellë si argument edhe mbijetesën e emrave të ngjashëm te shqiptarët dhe arvanitasit.
Në analizën e tij, Dalipaj ndalet edhe te emrat Sparta, Lakonia dhe Eurota, të cilët, sipas tij, krijojnë një zinxhir kuptimor të lidhur me peizazhin: lumi, lugina, krahina dhe qyteti. Ai argumenton se këta emra mund të lexohen përmes shqipes si “e shpërndarë”, “lagunë” dhe “uji që rrjedh”, ndryshe nga qasja akademike që i konsideron toponime shumë të lashta me etimologji ende të pasqaruar.
Studiuesi sjell gjithashtu shembuj nga Athina rurale, ku, sipas tij, arvanitasit vijonin ta quanin një zonë thjesht “Lumi”, si dhe ndalet te Ambrakia dhe Epiri, duke propozuar interpretime që lidhen me gjeografinë dhe evolucionin fonetik të gjuhës shqipe. Një bisedë që premton të ngjallë diskutime mes studiuesve, historianëve dhe publikut, duke rikthyer në qendër të vëmendjes debatin mbi lashtësinë e gjuhës shqipe dhe lidhjet e saj me qytetërimet e Mesdheut./abcnews.al
