Loading ...Në një nga vendet më të mbyllura dhe më mistike të botës ortodokse, në Mali i Shenjtë Atos, fshihet një histori që sfidon narrativat klasike për familjen e Gjergj Kastrioti Skënderbeu. Atje, në brendësi të Manastiri i Hilandarit, ndodhet varri i një figure më pak të njohur, por thellësisht enigmatike: Reposh Kastrioti, vëllai i heroit kombëtar.
“Këtu prehet shërbëtori i Zotit, Reposhi, duka ilir, viti 6939 (1431)” ky mbishkrim i gjetur mbi një afresk kishtar hap një kapitull të rrallë të historisë sonë. Një princ që mban titullin “dukë”, por që prehet në një nga qendrat më të rëndësishme të monasticizmit ortodoks a ishte ai një fisnik luftëtar apo një murg që hoqi dorë nga bota?
Studiuesi dhe gjenetisti Luan Zyka, pas kërkimeve në arkiva serbe, greke, amerikane dhe ruse, sjell një dëshmi të drejtpërdrejtë nga zemra e Atosit. Udhëtimi drejt manastirit nuk është vetëm fizik, por edhe shpirtëror: rrugë të ashpra, postblloqe të izoluara dhe një realitet ku koha duket e ngrirë. Hyrja e kufizuar, rregullat e forta dhe ndalimi i grave e bëjnë këtë territor një botë më vete.
Dokumentet e shekullit XV hedhin dritë mbi lidhjen e fortë mes familjes Kastrioti dhe këtij manastiri. Dy marrëveshje të vitit 1426 dëshmojnë se Gjon Kastrioti dhe djemtë e tij ishin donatorë të rëndësishëm të Hilandarit. Ata dhuruan të ardhura nga fshatra si Radostusha dhe Trebishti, si dhe prona të tjera, duke siguruar që emrat e tyre të përmenden në meshat e përjetshme të së shtunës.
Në listat e donatorëve, përveç Gjonit, shfaqet edhe emri i Reposhit. Sipas traditës kishtare, kjo nuk është thjesht një shenjë nderimi, është një lidhje e përhershme shpirtërore me manastirin.
Por pyetjet mbeten: A ishte Reposh Kastrioti një murg që zgjodhi heshtjen dhe përulësinë, apo një aristokrat që kërkoi paqen në fund të jetës? A ishte familja Kastrioti më e lidhur me botën shpirtërore sesa kemi menduar deri më sot?
