Loading ...Ka njerëz që e ndërtojnë jetën në një drejtim të vetëm. Ka të tjerë që fati i çon në rrugë të ndryshme, derisa një ditë kuptojnë se të gjitha ato rrugë kanë qenë pjesë e së njëjtës histori. Xhelil Aliu është një prej tyre. I lindur në vitin 1946 në Kalivaç të Tepelenës, fëmijërinë e kaloi mes maleve, natyrës dhe një jete të thjeshtë fshati. Ishte bari, merrej me bagëti dhe që në moshë të vogël njohu vështirësitë e një jete ku asgjë nuk ishte e lehtë. Por, mes gjithë atyre vështirësive, kishte diçka që nuk iu shua kurrë: dëshira për të mësuar.
Edhe pse shkollimi u ndërpre për një periudhë, Xhelil Aliu nuk hoqi dorë. U rikthye te mësimet, vazhdoi shkollën 7-vjeçare në Krahës dhe më pas shkoi në Përrenjas, ku ndoqi Teknikumin e Minierave dhe Gjeologjisë.
Dhe kështu, përpara se të njihte skenën, artin dhe mikrofonin, ai njohu një tjetër botë: atë të minierës. Pas përfundimit të shkollës punoi në minierat e kromit në Martanesh. Ishte një punë e vështirë, e lodhshme dhe mbi të gjitha e rrezikshme. Jeta nën tokë të mëson të respektosh çdo sekondë, por edhe njerëzit që çdo ditë përballen me rrezikun për të siguruar jetesën. Një ditë, rreziku iu afrua shumë. Pranë një tuneli ajrimi shumë të thellë, i rrëshqiti këmba. Ishte një nga ato momente ku jeta mund të ndryshojë përgjithmonë. Ai shpëtoi dhe sot e kujton atë ngjarje si një moment ku fati ishte në anën e tij. Ndoshta pikërisht pas kësaj jeta i tregoi se rruga e tij ishte diku tjetër. Nga miniera do të kalonte drejt artit. Konkurroi dhe u pranua në Institutin e Lartë të Arteve, duke hyrë në një botë krejt tjetër: atë të teatrit, aktorëve dhe regjisurës.
Por rrugëtimi i tij nuk do të ndalej aty. Një mikrofon do të bëhej pjesë e pandashme e jetës së tij: Radio-Tirana. Për dekada, Xhelil Aliu punoi si regjisor, redaktor dhe folës. Radioja, që dikur si fëmijë i dukej diçka magjike, tashmë ishte bërë vendi ku ai do të kalonte një pjesë të madhe të jetës. Kur ishte fëmijë, njerëzit mblidheshin rreth aparatit të radios për të dëgjuar zërat që vinin prej tij. Vite më vonë, ai do të ishte vetë në anën tjetër të atij aparati. Por për Xhelil Aliun, mikrofoni nuk ka qenë kurrë thjesht një pajisje. Ai beson se një folës nuk mjafton të ketë një zë të mirë. Duhet të kuptojë tekstin, të ndiejë emocionin, të njohë ritmin dhe mbi të gjitha të dijë ta përcjellë atë që shkruhet te dëgjuesi.
“Zëri duhet të krijojë lidhjen me dëgjuesin”, është një nga parimet që ka udhëhequr punën e tij ndër vite. Një vend të veçantë në karrierën e tij kanë zënë radiodramatizimet. Në radio nuk ke skenën, dekorin dhe pamjen. Gjithçka duhet të ndërtohet në imagjinatën e dëgjuesit përmes zërit, muzikës, efekteve dhe interpretimit. Dhe në këtë rrugëtim ai pati fatin të punonte me disa prej emrave më të mëdhenj të skenës shqiptare. Kadri Roshi, Viktor Manushi, Sandër Prosi, Sulejman Pitarka dhe Naim Luca janë vetëm disa nga emrat me të cilët ka punuar, komunikuar dhe regjistruar zërat e tyre. Por ndoshta pasuria më e madhe që Xhelil Aliu ka mbledhur gjatë gjithë këtyre viteve nuk është një titull apo një rol. Janë zërat. Mbi 15 mijë materiale radiofonike lidhen me veprimtarinë e tij ndër vite. Pas çdo regjistrimi ka një histori, një personazh, një tekst, një zë dhe një kujtim. Një prej materialeve të rëndësishme është “Heroizmi i Popullit Tonë në Shekuj”, ndërsa një pjesë e madhe e punës së tij lidhet edhe me intervistat dhe bisedat me personalitete të artit, të nisura që në vitin 1975. Shumë prej tyre u regjistruan në Institutin e Arteve, ndërsa të tjerë u ftuan në mikrofonin e Radio-Tiranës. Me kalimin e viteve, Xhelil Aliu nisi ta shihte gjithnjë e më qartë rëndësinë e atyre regjistrimeve. Ato nuk mund të mbeteshin thjesht shirita të harruar në arkiva.
Sepse koha ikën, njerëzit ikin, por zëri mund të mbetet. Kështu lindi edhe libri “Këtu Flasin të Mëdhenjtë”, ku intervistat dhe bisedat e mbledhura ndër vite u nxorën nga arkivat për t’iu rikthyer publikut. Mes materialeve të ruajtura ndër vite janë edhe regjistrime me Kadri Roshin. Një bisedë me aktorin e madh u kthye më pas në material për një emision të Radio-Tiranës.
Sot, kur shumë prej atyre artistëve nuk janë më, zërat e tyre kanë marrë një vlerë edhe më të madhe. Sepse një intervistë e vjetër mund të bëhet dokument. Një zë mund të kthehet në dëshmi. Dhe një regjistrim mund të ruajë një pjesë të historisë. Pikërisht kjo është edhe arsyeja pse një nga librat e Xhelil Aliut titullohet “Të Mos Harrojmë”.
Titulli nuk është rastësor. Është një mesazh për njerëzit, historitë dhe zërat që ai ka takuar gjatë gjithë jetës. Ndërsa libri tjetër, “Radioja që më përfshiu të tërin”, tregon më së miri marrëdhënien e tij me radion. Një marrëdhënie që nisi si profesion dhe përfundoi duke u kthyer në identitet. Për Xhelil Aliun, arkivi i Radio-Tiranës është shumë më tepër se një koleksion regjistrimesh. Është kujtesë. Aty ruhen zërat e artistëve, intervista, radiodramatizime dhe dokumente që tregojnë historinë kulturore të një vendi. Dhe nëse këto materiale humbin, nuk humbet vetëm një regjistrim. Humbet një pjesë e kujtesës sonë.
Ndoshta kjo është edhe trashëgimia më e madhe që Xhelil Aliu kërkon të lërë pas: jo vetëm atë që ka bërë vetë, por atë që ka arritur të ruajë. Nga bari në Kalivaç, te galeritë e minierës. Nga miniera te Instituti i Arteve. Nga skena te Radio-Tirana. Dhe nga mikrofoni te arkivat dhe librat. Një rrugëtim i gjatë, i pazakontë dhe plot kthesa, një jetë mes artit, radios dhe kujtesës. Një jetë ku zëri nuk ka qenë thjesht profesion, ka qenë mënyra e tij për t’i mbajtur njerëzit, historitë dhe një epokë gjallë./abcnews.al
