Loading ...Një ide që dikur dukej pothuajse e pamundur, sot është pjesë e një revolucioni në mënyrën se si njerëzimi vëzhgon Universin. Astrofizikanti belg Francis Halzen u nderua me Çmimin Nobel në Fizikë për punën që çoi në krijimin dhe zhvillimin e observatorit IceCube në Antarktidë.
Qëllimi? Të kapeshin gjurmët e neutrino-ve, grimca misterioze që përshkojnë Tokën dhe trupin tonë në numër të pallogaritshëm, pothuajse pa ndërvepruar me materien. Por si mund të kapësh një grimcë që kalon përmes planetit sikur ai të mos ekzistonte?
Halzen propozoi një zgjidhje të jashtëzakonshme: të përdorej akulli i Polit të Jugut si një detektor gjigant. Rreth 2.5 kilometra nën sipërfaqen e akullit u vendosën mijëra sensorë, duke krijuar IceCube, një laborator gjigant të fshehur në errësirë.
Kur një neutrino ndërvepron me akullin, mund të krijojë një shkëndijë drite të dobët, e cila regjistrohet nga sensorët. Kjo dritë bëhet gjurma që shkencëtarët përdorin për të kuptuar nga ka ardhur grimca dhe çfarë historie kozmike mbart.
Dhe pikërisht këtu nis një kapitull i ri i astronomisë: Universi nuk po studiohet më vetëm përmes dritës, por edhe përmes neutrino-ve. Këto grimca kanë ardhur nga burime jashtëzakonisht energjetike, përfshirë galaksi të largëta dhe fenomene kozmike ekstreme.
IceCube është një projekt ndërkombëtar, ku marrin pjesë qindra shkencëtarë nga shumë vende të botës. Mijëra sensorë, një kilometër kub akull dhe një pyetje gjigante: çfarë po ndodh në skajet më të largëta të Universit?
Por historia nuk ndalet në Antarktidë. Në CERN, laboratori më i madh i fizikës së grimcave në botë, shkencëtarët po punojnë vazhdimisht për sisteme dhe teknologji të reja që mundësojnë përpunimin dhe kontrollin e sasive gjigante të të dhënave.
Nga thellësitë e akullit deri te përplasjet e grimcave në CERN, shkenca po ndërton instrumente gjithnjë e më të fuqishme për të kuptuar Universin. Dhe pyetja mbetet: sa sekrete të tjera të Kozmosit fshihen ende pas këtyre “grimcave fantazmë”?/abcnews.al
