Demonët e Serbisë së Madhe!

schedule20:45 - 24 Shkurt, 2021

schedule 20:45 - 24 Shkurt, 2021

Nga Linda Karadaku

Nacionalizmi serb i cili ka në themel krijimin e Serbisë së Madhe bazohet në idenë e ideologëve të Beogradit dhe përtej, se serbët janë një komb dhe promovon unitetin kulturor dhe politik të serbëve. Nacionalizmi serb ishte një faktor i rëndësishëm gjatë Luftërave Ballkanike, gjatë dhe pas Luftës së Parë Botërore kur kontribuoi në shpërbërjen e Perandorisë Austro-Hungareze, dhe përsëri gjatë shpërbërjes së Jugosllavisë dhe luftërave të viteve 1990. Pas vitit 1878, nacionalistët serbë bashkuan qëllimet e tyre me ato të Jugosllavistëve dhe imituan rolin udhëheqës të Piemonteve në Risorgimento të Italisë, duke pretenduar që Serbia kërkonte jo vetëm të bashkonte të gjithë serbët në një shtet, por synonte të ishte një Piemonte e sllavëve të jugut, që do të bashkonte të gjithë sllavët e jugut në një shtet të njohur si Jugosllavia.

Kushtetuta e Vidovdanit e miratuar nga Jugosllavia në 1921 e konsolidoi vendin si një shtet të centralizuar nën monarkinë serbe të Karagjorgjeviçëve.

Nacionalistët kroatë kundërshtuan shtetin e centralizuar dhe kërkuan një Kroaci autonome brenda Jugosllavisë, e cila u pranua nga qeveria jugosllave me Marrëveshjen Cvetković – Maček të 1939. Me shembjen e Jugosllavisë në vitet 1990, nacionalistët serbë kërkuan që të gjithë serbët në të gjitha republikat jugosllave të kishin të drejtën të bashkoheshin në një shtet të përbashkët.

Termi Serbi e Madhe ose “Velika Srbija”, përshkruan ideologjinë nacionaliste dhe irredentiste serbe për krijimin e një shteti serb i cili do të përfshinte të gjitha rajonet me rëndësi tradicionale për serbët, përfshirë rajone jashtë Serbisë së sotme që janë pjesërisht të populluara nga serbët. Ideologjia kryesore e lëvizjes fillestare (Pan-Serbizmi) ishte të bashkonte të gjithë serbët (ose të gjithë territorin e sunduara historikisht ose të populluara nga serbët) në një shtet, duke pretenduar, varësisht nga versioni, zona të ndryshme të shumë vendeve përreth.

Ideologjia e Madhe Serbe përfshin pretendime për territore të ndryshme përveç Serbisë së sotme, duke përfshirë të gjithë ish-Jugosllavinë, përveç Sllovenisë dhe një pjese të Kroacisë. Sipas historianit Jozo Tomasevich, në disa forma historike, aspiratat e Serbisë së Madhe përfshijnë gjithashtu pjesë të Shqipërisë, Bullgarisë, Hungarisë dhe Rumanisë.

Ilija Garasanin dhe Nacertanije

“Nacertanije” është traktati i parë i shkruar për të përshkruar synimet territoriale serbe në Ballkan. I shkruar në 1844 nga Ilija Garasanin, i cili në atë kohë ishte ministër i brendshëm i Serbisë në qeverinë e mbretit Aleksandër Karadordeviç, shkruan në programin e tij politik se “shteti serb duhet të përpiqet të zgjerohet dhe të bëhet më i fortë; që rrënjët dhe themeli i saj janë ngulitur fort në Perandorinë Serbe të shekujve 13 dhe 14, para pushtimit osman.” Sipas tij, një shtet i ri serb në jug mund t’i jepte Evropës çdo garanci se do të ishte i fortë dhe i aftë të mbante balancën midis Austrisë dhe Rusisë.

“Është veçanërisht e nevojshme të informohemi për zhvillimet në Bosnjë, Hercegovinë, Mal të Zi dhe Shqipërinë e Veriut. Në të njëjtën kohë duhet të kuptohet situata e saktë në Sllavoni, Kroaci dhe Dalmaci dhe, natyrisht në këtë kategori bien edhe Sremi, Banati dhe Backa. Kur marrim në konsideratë më nga afër topografinë, pozicionin gjeografik dhe traditën ushtarake të këtyre vendeve dhe banorëve të tyre, së bashku me mentalitetin dhe mënyrat e tyre të të menduarit, arrijmë lehtë në përfundimin se kjo është pjesa e Turqisë mbi të cilën Serbia mund të ushtrojë ndikim më të madh. Përcaktimi dhe organizimi i këtij ndikimi na duket se është detyra kryesore e politikës serbe në Turqi. ”

Vuk Karaxhiç

Vuk Stefanovic Karaxhiç ishte gjuhëtar dhe shkrimtar që udhëtoi nëpër vendet e Ballkanit duke studiuar gjuhë dhe dialekte të ndryshme dhe duke mbledhur këngë popullore. Artikulli “Serbët të gjithë dhe kudo”, botuar për herë të parë në librin “Kutia e thesarit për historinë, gjuhën dhe zakonet e serbëve të të tre besimeve” në 1849, është një shembull tipik i pikëpamjeve të Karaxhiç mbi gjuhën dhe etninë e fqinjëve të Serbisë. Ai përpiqet të mohojë ekzistencën e një numri të konsiderueshëm të kroatëve, duke shtrembëruar faktet historike dhe gjuhësore për të provuar argumentet e tij. Në këtë kohë, kroatët, së bashku me bullgarët, shiheshin si pengesa më e madhe për dominimin serb në Ballkan.

“Dihet me siguri se serbët tani jetojnë në Serbinë e sotme (midis lumenjve Drina dhe Timok dhe midis Danubit dhe maleve të Sharrit), në Metohi (nga Kosova mbi malet e Sharit, ku ndodhen kryeqyteti i Dushanit, Prizreni, Patriarkana Serbe e Pejës dhe manastiri i Deçanit), në Bosnjë, Hercegovinë, Zeta, Mali i Zi, Banat, Backa, Srijem, rajoni perëndimor i Danubit nga Osijek në Sentandrija, Slavonia, Kroacia (turke dhe austriake), Dalmacia dhe i gjithë bregu i Adriatikut nga Trieste në Bojana. Unë në fillim thashë që dihet me siguri sepse ende nuk dihet sesa serbë janë në Shqipëri dhe Maqedoni. “

Nikola Stojanovic

Nikola Stojanovic  ishte një politikan dhe avokat nga Mostari. Para Luftës së Parë Botërore ishte shumë aktiv në kundërshtimin e monarkisë Austro-Hungareze dhe themeloi një gazetë opozitare të quajtur “Narod” (Kombi). Gjatë luftës ishte pjesë e Komitetit Jugosllav, i cili punoi për bashkimin e sllavëve të jugut. Një artikull i tij, i botuar për herë të parë në “Srbobran” (një periodik serb me bazë në Zagreb) në 1902, shkaktoi trazira antiserbe në Zagreb.

“Serbët dhe kroatët janë, sipas disave, dy fise të të njëjtit komb; për të tjerët dy kombe (kombësi) të ndara; për të tjerë akoma një komb, një fis.”

Ai shkruan se Kongresi i Splitit në 924, kur kroatët ndryshuan liturgjinë e tyre kishtare nga sllave në latine dhe fakti që para paktit me Koloman, ishin 12 fise (e cila tregohet në stemën kroate), dhe sipas tij, kjo tregon qartë se fisnikët kroatë u bashkuan me fisnikërinë hungareze në vitin 1102. Sipas Stojanoviç, kroatët nuk janë as fis dhe as kombësi e veçantë dhe nuk ka shpresë se do të bëhen ndonjëherë një kombësi e veçantë.

“…Kroatët janë avangarda e dikujt tjetër, ndërsa serbët përfaqësojnë parimin e” Ballkanit për Ballkanasit.”

Jovan Cvijic

Jovan Cvijic konsiderohet themeluesi i shkencës moderne gjeografike në Serbi. Ai bëri një hulumtim dhe shkrim të gjerë mbi gjeografinë ballkanike.

“Bota duhet të dijë dhe të kuptojë se Serbia mund të veprojë në një entitet shumë më të madh sesa territori që mban tani. Transformimet territoriale më të mëdha të mundshme mund të ndodhin me Serbinë.”  (Cvijic, “O nacionalnom radu”, fjalim përkujtimor 1907, ribotuar në Govori i Clanci, I, Beograd 1921 f. 51-76).

Ideologu serb thotë se “problemi serb duhet të zgjidhet me mjete të dhunshme. Pjesa më interesantë është ajo ku flitet për dalje të Serbisë në det dhe konkretisht në Adriatik.

“Aspiratat e Serbisë për vijën bregdetare shqiptare janë të justifikuara dhe të kushtëzuara jo vetëm nga tradita gjeografike, por edhe nga tradita historike.” “. . .për të pasur pavarësi ekonomike, Serbia duhet të fitojë dalje në Detin Adriatik dhe një pjesë të vijës bregdetare shqiptare: duke pushtuar territorin ose duke marrë të drejta ekonomike dhe transporti në këtë rajon … një mendim i vetëm dhe një vullnet i vetëm të udhëheqë të gjithë njerëzit që të përhapin territorin e tyre shtetëror në brigjet e detit dhe një porti në Adriatik. “(Cvijic,” Izlazak Srbije na Jadransko More “, Glasnik Srpskog Geografskog Drustva, 1912. Ribotuar në Govori i Clanci II, Beograd 1921, f. 9- 25)

Vaso Cubrilovic

Vaso Cubrilovic ishte një historian, mësues dhe politikan. Ai ishte gjithashtu këshilltar politik për qeverinë mbretërore të Jugosllavisë. Pas Luftës së Dytë Botërore, u bë anëtar i Partisë Komuniste dhe si i tillë mbajti poste të ndryshme në qeverinë federale jugosllave. Cubrilovic i paraqiti një memorandum qeverisë Stojadinovic në vitin 1937 ku trajton një temë specifike, dëbimin e shqiptarëve.

“Pa dyshim, shkaku kryesor për mungesën e suksesit të kolonizimit tonë në ato rajone ishte se toka më e mirë mbeti në duart e shqiptarëve. E vetmja mënyrë e mundshme për kolonizimin tonë masiv në ato rajone ishte marrja e tokës nga shqiptarët. Pas luftës, në kohën e rebelimit dhe veprimeve të kryengritësve, kjo mund të ishte arritur lehtësisht duke dëbuar një pjesë të popullsisë shqiptare në Shqipëri…”

Sipas tij, blloku shqiptar zë një nga pozicionet më të rëndësishme – pikënisjen nga e cila rrjedhin lumenjtë e Ballkanit në Adriatik, Detin e Zi dhe Detin Egje.

“Mbajtja e këtij pozicioni strategjik në një shkallë të gjerë përcakton fatin e Ballkanit Qendror, veçanërisht fatin e linjës kryesore të komunikimit ballkanik nga Morava në Vardar.”

E gjithë teoria e tij ka në thelb atë që e quan mënyrë efektive për zgjidhjen e problemit, që është “zhvendosja masive e shqiptarëve” dhe kolonizimi brutal. Sipas tij, shqiptarët nuk mund të zmbrapsen vetëm me kolonizim gradual dhe kërkon një forcë të egër të një shteti të organizuar kundër tyre.

“Nëse që nga viti 1912 nuk kemi pasur sukses në luftën kundër tyre, ne jemi fajtorë për këtë, pasi nuk e kemi përdorur këtë fuqi siç duhet të bënim. Nuk është e mundur të flitet për ndonjë asimilim kombëtar të shqiptarëve në favorin tonë. Përkundrazi, për shkak se ata mbështeten tek Shqipëria, vetëdija e tyre kombëtare është zgjuar dhe nëse nuk i lajmë hesapet me ta në kohën e duhur, brenda 20-30 viteve do të duhet të përballemi me një irredentizëm të tmerrshëm, shenjat e të cilit janë tashmë e dukshme dhe e cila në mënyrë të pashmangshme do të vërë në rrezik të gjithë territoret tona jugore.

Ai shkon edhe më larg duke parashikuar atë që forcat serbe u përpoqën të bënin në Kosovë në luftën e fundit.

“Siç e kemi theksuar tashmë, largimi masiv i shqiptarëve nga trekëndëshi i tyre është i vetmi kurs efektiv për ne. Për të sjellë zhvendosjen e një popullate të tërë, atëherë parakushti i parë është krijimi i një psikoze të përshtatshme. Mund të krijohet në shumë mënyra. Siç dihet, masat myslimane, në përgjithësi, ndikohen shumë lehtë, veçanërisht nga feja dhe janë bestytë dhe fanatikë. Prandaj, së pari duhet të fitojmë klerikët e tyre dhe njerëzit me ndikim, përmes parave ose kërcënimeve, për të mbështetur zhvendosjen e shqiptarëve. Agjitatorët për të mbrojtur këtë largim duhet të gjenden, sa më shpejt të jetë e mundur, veçanërisht nga Turqia, nëse do t’i sigurojë ato për ne. ”

Këtu hyjnë në lojë edhe çetnikët.

“Format e vjetra të veprimit çetnik duhet të organizohen dhe të ndihmohen fshehurazi. Në veçanti, një stuhi malazeze duhet të nisë nga kullotat malore, në mënyrë që të krijojë një konflikt në shkallë të gjerë me shqiptarët në Metohi. Ky konflikt duhet të përgatitet me anë të njerëzve tanë të besuar. ”

Çubrilloviç konfirmon dëbimin e shqiptarëve nga Toplica dhe Kosanica pas vitit 1878 dhe kolonizimin e tyre.

“Metoda për kolonizimin e këtyre rajoneve u përcaktua në ligjin e 3 janarit 1880. Më 3 shkurt të po këtij viti, Këshilli Popullor miratoi ligjin për ndryshimin e marrëdhënieve agrare sipas parimit të tokës për fshatarët. Pa hezitim, Serbia kërkoi huanë e saj të parë të huaj në mënyrë që të paguante Turqinë për tokat e marra “.

E gjithë teoria e tij ka në thelb atë që e quan mënyrë efektive për zgjidhjen e problemit, që është “zhvendosja masive e shqiptarëve” dhe kolonizimi brutal.

Stevan Moljevic

Stevan Moljeviç  ishte avokat në Banja Luka para luftës. Në 1941 iku në Mal të Zi pasi u shpall Shteti i Pavarur i Kroacisë. Gjatë luftës ishte këshilltar i gjeneralit Draza Mihajloviç, udhëheqës i çetnikëve. Memorandumi i tij daton më 30 qershor 1941 në Nikshic (Mali i Zi).

SINKRON “Në të ardhmen, Serbia duhet, me bindjen për të kaluarën dhe misionin e saj në Ballkan, të jetë bartëse e idesë jugosllave dhe mbrojtëse e parë e solidaritetit ballkanik dhe parimit të Gladstone të “Ballkanit për ballkanasit “. Ndërsa koha kalon, shtetet më të vogla duhet të kombinohen në bashkësi më të mëdha, sindikata dhe blloqe, dhe miqtë e Serbisë do ta presin këtë prej saj. Serbia me kënaqësi do t’i përgjigjet këtyre pritjeve, sepse kjo është në zemër të misionit të saj historik në Ballkan. ”

Akademia Serbe e Arteve dhe Shkencave, Memorandumi 1986

Memorandumi i Akademisë Serbe të Arteve dhe Shkencave (SANU), i publikuar në 1986, është një listë e mirë-organizuar e ankesave dhe kritikave kundër sistemit jugosllav. Sipas tij, serbët ishin “viktimat e gjenocidit në Kosovë”. Dobrica Qosiç ishte president i Akademisë Serbe të Arteve dhe Shkencave në kohën kur u shkrua Memorandumi, dhe pati ndikim kryesor në përmbajtjen dhe drejtimin e tij.

“Në mënyrë që të kënaqen interesat legjitime të Serbisë, një rishikim i asaj kushtetute është i pashmangshëm. Provincat autonome duhet të bëhen pjesë integrale e vërtetë e Republikës së Serbisë … ”

Ekstremizmi politik serb që përfshin bindjen ideologjike të së drejtës së një kombi për të imponuar vullnetin e tij mbi një tjetër është një parim themelor i ambicieve të Serbisë së Madhe. “Ne serbët do të shpëtojmë Jugosllavinë,” tha Slobodan Millosheviç, presidenti i Serbisë, duke shënjuar nisjen e luftërave që i dhanë fund ish-Jugosllavisë. Aparteidi në Kosovë, përndjekja dhe dëbimi i shpeshtë i shqiptarëve, hungarezëve dhe kroatëve nga Serbia, sulmi ndaj Sllovenisë, shkatërrimi i pamëshirshëm në Kroaci, vuajtjet dhe humbjet njerëzore të qindra mijëra njerëzve në Bosnjë dhe Hercegovinë janë të gjitha rezultatet. të këtij “shpëtimi’ serb” të Jugosllavisë. Kjo politikë nuk ka pushuar kurrë së punuari për këtë ideologji të Serbisë së Madhe. Prifti Sava Janjic nga manastiri I Deçanit, reagoi së fundi me të njëjtën terminologji.

“Serbia pritet të njohë pavarësinë e Kosovës ku pavarësisht pranisë ndërkombëtare, serbët janë të ekspozuar ndaj diskriminimit sistematik etnik, dhjetëra mijë refugjatë nuk u lejuan të ktheheshin, atje ku u dogjën kishat, ku historia dhe identiteti ynë po mohohen.”

Presidenti aktual i Serbisë Aleksandër Vuçiç reagoi gjithashtu pas presidentit amerikan Joe Biden që kërkon që bisedimet midis Kosovës dhe Serbisë të përqëndrohen në njohjen reciproke”, thotw Sava Janjiç.

“Nuk është shumë e këndshme të kuptosh që politika e jashtme e SHBA ka për qëllim njohjen e pavarësisë së Kosovës.Ne e kuptojmë se kjo është politika e re e Amerikës dhe ka pasur përpjekje edhe në Uashington, për të na detyruar si diçka që ne supozoheshim ta pranonim si një zgjidhje përfundimtare. Unë e bëra shumë të qartë në Shtëpinë e Bardhë atë që mendoja për njohjen e ndërsjellë dhe përgjigja ime nuk do të ishte ndryshe kësaj here ”.

Legalizimi i përdorimit të termit pexhorativ “shiptar” nga një gjykatë në Beograd, thjesht pasqyron atë që ka qenë gjithmonë politikë shtetërore në Serbi ndaj shqiptarëve.

Edhe në Mal të Zi, me ardhjen në pushtet të një qeverie pro-serbe, ri-doli në skenë urrejtja ndaj boshnjakëve. Një xhami e tyre në Podgoricë u përdhos me parulla nacionaliste serbe krahas fjalëve “Srebrenica” dhe “turq”.  Një sulm tjetër ky në një valë të fundit të incidenteve kundër boshnjakëve në vend. Ndodhi në Podgoricë, ndodhi në Nikshiq dhe në Plevle. Këto kërcënime të reja thjesht konfirmojnë se rrymat ekstremiste janë të gjalla dhe aktive. Në Bosnjë-Hercegovinë, çetnikët kanë qenë edhe më të egër. Kjo u duk edhe më qartë në një tubim të nacionalistëve serbë në mars 2019, madje edhe me këngë.

“Do të ketë skena skëterre dhe gjak në lumin Drina. Këtu vijnë çetnikët nga malet serbe!”.

Kënga e Lecic u përshëndet nga anëtarët e të ashtuquajturave shoqatat e çetnikëve Ravna Gora që po ndiqnin tubimin në Visegrad, një qytet pranë lumit Drina. Visegradi ishte skena e spastrimit brutal etnik nga forcat serbe të Bosnjës gjatë luftës 1992-95. Boshnjakët u vranë, u burgosën dhe u dëbuan. Anëtarët e shoqatave çetnike nga Bosnja dhe Serbia që marrin pjesë në këto ngjarje nuk përballen me ndonjë pasojë për organizimin e festimeve të tyre dhe këndimin e këngëve nacionaliste që kërcënojnë gjakderdhje. Dokumentet nga regjistrimet zyrtare të gjykatave të të gjitha 16 shoqatave në Bosnjë dhe Hercegovinë, emrat e të cilave përfshijnë emrin Ravna Gora ose çetnik tregojnë se një numër individësh nga këto shoqata ose janë dënuar ose janë aktualisht në gjyq për krime lufte në Bosnjë dhe Serbi. Shumica e tyre janë ish-anëtarë të Ushtrisë Serbe të Bosnjës.

Një shtetas i këtij vendi u procedua penalisht për shkuarjen për të luftuar për forcat separatiste pro-ruse në rajonin Donbas të Ukrainës lindore. Në gjyq, gjykata e shtetit boshnjak dëgjoi se si Lëvizja Ravna Gora nga Serbia po financonte vullnetarët serbë për të udhëtuar në zonën e konfliktit në Ukrainë.

Në gjyqin e Gavrilo Stevic, i cili përfundimisht u shpall i pafajshëm nga gjykata e shtetit boshnjak për shkuarjen për të luftuar në Ukrainë, u konfirmua se Bratislav Zivkovic i Lëvizjes Ravna Gora nga Serbia ishte i përfshirë në organizimin e udhëtimeve të vullnetarëve ushtarakë serbë nga Bosnja në lindje në frontin ukrainas, ku rebelët e mbështetur nga Moska kanë luftuar forcat qeveritare në një kryengritje të gjatë. Financimi u bë përmes Lëvizjes Çetnike. Logoja e lëvizjes çetnike është “Me Besim në Zot, Liri ose Vdekje”.

Çetnikët kanë qenë një lëvizje e strukturuar që bashkoi lëvizjet nacionaliste dhe mbretërore serbe në Jugosllavinë e pushtuar gjatë Luftës së Dytë Botërore dhe bashkëpunoi me forcat pushtuese të Boshtit të udhëhequr nga nazistët. Ata ishin të njohur gjithashtu si Lëvizja Ravna Gora sepse organizata u krijua në zonën malore Ravna Gora të Serbisë në 1941. Cetnikët u ndaluan në Jugosllavinë Komuniste të pasluftës dhe udhëheqësi i tyre, Dragoljub ‘Draza’ Mihailovic, u ekzekutua për tradhti të lartë dhe bashkëpunim nazist në 1946. Por u shfaqën përsëri pasi Sllobodan Millosheviç erdhi në pushtet në 1989 dhe njësitë çetnike morën pjesë në luftërat e viteve 1990 në Bosnjë dhe Kroaci. Çetniku më i madh në organizimin e njësive paraushtarake ishte lideri i Partisë Radikale Serbe të së djathtës ekstreme Vojislav Sheshel i cili më vonë u dënua për krime kundër njerëzimit nga gjykata e OKB-së në Hagë. Çetnikët mblidhen në Ravna Gora çdo vit, të veshur me uniforma të zeza, për të përkujtuar liderin çetnik të Luftës së Dytë Botërore, Drazha Mihajlloviç i cili u rehabilitua nga një gjykatë e Beogradit në 2015. Çetnizmi dhe idea e Serbisë së Madhe, ishin rikthyer, edhe zyrtarisht!