Zëvendëspresidenti amerikan JD Vance ka fajësuar luftën në Iran për humbjen e republikanëve në zgjedhjet e mesmandatit, duke dhënë sinjale se mund të distancohet politikisht nga presidenti Donald Trump, në prag të një kandidimi të mundshëm për zgjedhjet presidenciale të vitit 2028.
Në një reagim të publikuar në rrjetin social X, Vance pranoi se shumë prej votuesve që mbështetën Trumpin në zgjedhjet presidenciale të vitit 2024 nuk votuan më për republikanët. Sipas tij, shkaku kryesor i humbjes ishte lufta me Iranin.
“Arsyeja pse humbëm është lufta. Vetë presidenti e tha këtë mbrëmë”, shkroi zëvendëspresidenti.
Edhe Trump kishte pranuar në deklaratat e tij se konflikti me Iranin ndikoi në rezultatin e zgjedhjeve, të cilat i dhanë demokratëve kontrollin e Dhomës së Përfaqësuesve dhe Senatit. Megjithatë, presidenti mbrojti vendimin për nisjen e luftës, duke thënë se do të vepronte sërish në të njëjtën mënyrë.
Qëndrimi i Vance ndaj luftës në Iran ka qenë prej kohësh objekt diskutimi në Uashington. Ndonëse publikisht ai ka mbështetur ndërhyrjen ushtarake të SHBA-së dhe Izraelit ndaj Iranit, mediat amerikane kanë raportuar se në takime private me zyrtarë të administratës ka shprehur rezerva për këtë vendim.
Këtë herë, megjithatë, ai i bëri të qarta publikisht shqetësimet e tij, duke e cilësuar luftën si një gabim që i kushtoi shtrenjtë Partisë Republikane.
“Nëse mendoni se ia vlejti të humbnim Senatin për gjashtë vitet e ardhshme, atëherë argumentojeni. Thoni se ishte një çmim që ia vlente të paguhej. Pavarësisht nëse jeni dakord apo jo, të paktën kjo do të ishte e ndershme”, u shpreh Vance.
Deklarata u konsiderua e pazakontë në politikën amerikane, pasi rrallë ndodh që një zëvendëspresident të dalë kaq hapur kundër një vendimi të rëndësishëm të presidentit, sidomos për një çështje të politikës së jashtme.
Megjithatë, Trump nuk reagoi me kritika ndaj zëvendëspresidentit. Përkundrazi, ai pranoi se lufta ndikoi ndjeshëm në humbjen e republikanëve, ndërsa tha se e kuptonte qëndrimin e Vance.
“E di se si ndihet ai për këtë çështje. Mendoj se ishte në rregull. E dija këtë kur mora vendimin për të ndërhyrë. Ne i ndaluam të siguronin një armë bërthamore dhe ata nuk do të kenë kurrë një të tillë”, deklaroi Trump.
Sipas ekspertëve të politikës së jashtme, reagimi i Vance mund të jetë një përpjekje për të krijuar distancë nga presidenti dhe për të ndërtuar një profil të pavarur politik, në rast se vendos të kandidojë për Shtëpinë e Bardhë në vitin 2028.
Përveç kritikave ndaj luftës, Vance paraqiti edhe katër pika që, sipas tij, duhet të jenë në qendër të strategjisë së republikanëve për të rifituar mbështetjen e votuesve: përfundimi i luftës, ulja e kostos së jetesës dhe inflacionit, vendosja e interesave të Amerikës në plan të parë dhe ndryshimi i marrëdhënieve të SHBA-së me Izraelin.
Këto qëndrime përputhen me disa prej ideve që Vance ka mbrojtur gjatë karrierës së tij politike dhe mund të shërbejnë si pjesë e platformës së tij në një garë të mundshme presidenciale.
Megjithatë, ai ende nuk ka konfirmuar zyrtarisht nëse do të kandidojë në vitin 2028. Bashkëpunëtorët e tij thonë se vendimi nuk është marrë ende.
Sipas raportimeve të “The New York Times”, Vance ia kishte treguar Trumpit deklaratën përpara se ta publikonte në rrjetet sociale, çka tregon se kritikat e tij nuk ishin domosdoshmërisht një përplasje e drejtpërdrejtë me presidentin.
Trump, nga ana e tij, nuk ka vendosur ende se kë do të mbështesë si pasardhësin e tij politik në garën presidenciale të vitit 2028. Ai ka vlerësuar publikisht si JD Vance, ashtu edhe sekretarin e Shtetit, Marco Rubio, pa dhënë një preferencë të qartë.
Deklarata e fundit e Vance mund të jetë thjesht një analizë e humbjes zgjedhore të republikanëve, por mund të shënojë edhe fillimin e një lëvizjeje politike drejt kandidimit të tij në vitin 2028 dhe të betejës për drejtimin e Partisë Republikane pas largimit të Trumpit nga Shtëpia e Bardhë.


