Loading ...
Në Spezzano Albanese, në zemër të Kalabrisë arbëreshe, Arbëria nuk është thjesht histori. Arbëria është gjallë. Ajo flet shqip, vishet me ngjyrat e të parëve, këndon këngët e vjetra dhe vazhdon të ruajë, brez pas brezi, një identitet që i reziston kohës.
Në Expo Arbëria, përmes Unionit të Bashkive Shqiptare, mblidhen përfaqësues nga të gjitha trevat shqiptare, deri në Preshevë, duke sjellë në një hapësirë të përbashkët një copëz të asaj që është identiteti ynë i përbashkët.
Nga Shqipëria, Kosova, Maqedonia e Veriut, Mali i Zi, Presheva dhe komunitetet arbëreshe, takohen njerëz që ndajnë të njëjtën rrënjë dhe të njëjtën dëshirë: ta mbajnë gjallë atë që koha nuk ka mundur ta shuajë.
Dhe ajo që ruhet në këto fshatra është shumë më tepër se një kujtim.
Janë mbi 500 vite histori, të ruajtura në gjuhë, në këngë, në zakone, në rite, në kuzhinë, në artizanat dhe mbi të gjitha në veshjet tradicionale që vazhdojnë të tregojnë, pa pasur nevojë për fjalë, historinë e një populli që nuk harron nga vjen.
Por Expo Arbëria nuk e sheh këtë pasuri vetëm me sytë e së kaluarës. Ajo shtron një pyetje të rëndësishme për të tashmen dhe të ardhmen: A mund të bëhet trashëgimia arbëreshe një forcë që i mban njerëzit në vendlindje?
Përgjigjja është tek mundësia për ta kthyer kulturën në zhvillim. Sepse një fshat nuk ruhet vetëm duke restauruar shtëpitë e vjetra. Nuk mjafton të ruhet një kostum, një këngë apo një dokument në një arkiv. Një komunitet jeton kur të rinjtë kanë arsye të qëndrojnë, të punojnë, të krijojnë dhe të ndërtojnë të ardhmen aty ku kanë rrënjët.
Prandaj kultura, tradita, gastronomia, artizanati, veshjet dhe historia arbëreshe mund të bëhen një motor i ri ekonomik për këto komunitete. Turizmi kulturor mund t’i sjellë botën në këto fshatra, ndërsa këto fshatra mund t’i tregojnë botës një histori që nuk gjendet askund tjetër.
Në këtë rrugëtim është e pranishme edhe Drejtoresha e Agjencisë Kombëtare të Turizmit në Shqipëri, e cila shpreh gatishmërinë për shkëmbim eksperiencash dhe interesash me komunitetet arbëreshe. Arbëreshët, sipas saj, janë një shembull unik i respektit ndaj historisë së Kombit, një dëshmi e jashtëzakonshme se si identiteti mund të ruhet edhe larg trojeve të origjinës.
Dhe ndoshta një nga mënyrat më të bukura për ta treguar këtë histori është ajo që vjen përmes Muza-s. Në vitin e ardhshëm, motivi i sfilatës së Muza-s janë veshjet arbëreshe. Veshje që nuk janë thjesht copa pëlhure, ngjyra, qëndisje apo ornamente. Ato janë një pasion i ruajtur ndër shekuj. Janë duart e grave që i kanë qëndisur, kujtesa e nënave që ua kanë përcjellë vajzave, krenaria e familjeve dhe shenja e një identiteti që nuk është dorëzuar përballë kohës.
Dhe sot, ato veshje vazhdojnë të shërbejnë. Shërbejnë si frymëzim për krijimtarinë, për modën, për artin, për turizmin dhe për mënyrën se si një trashëgimi e lashtë mund të hyjë natyrshëm në jetën moderne pa humbur shpirtin e saj.
Një veshje që ka kaluar pesë shekuj nuk është e vjetër. Është e pavdekshme.
Kjo është ajo që Expo Arbëria sjell në vëmendje: ne nuk duhet vetëm të shohim nga e kaluara me nostalgji. Duhet ta marrim atë pasuri dhe ta çojmë drejt së ardhmes. Sepse Arbëria nuk është një faqe e mbyllur e historisë shqiptare.
Është një histori që vazhdon të shkruhet. Në Spezzano Albanese, ajo histori takohet me Shqipërinë e sotme. Takon institucionet, sipërmarrjen, turizmin, kulturën dhe njerëzit. Dhe mbi të gjitha, takon njëri-tjetrin shqiptarët e të gjitha trevave, duke dëshmuar se largësia gjeografike nuk e ka larguar dot një popull nga rrënjët e tij.
500 vite më parë, arbëreshët morën me vete kujtesën e Arbërisë. Sot, pasardhësit e tyre na tregojnë se ajo kujtesë është ende gjallë. Detyra e sotme është që kjo histori të mos mbetet vetëm për t’u admiruar. Të bëhet jetë. Të bëhet punë. Të bëhet turizëm. Të bëhet ekonomi. Të bëhet krenari.
