Loading ...
Himalajet po i afrohen një pike kritike, ndërsa akullnajat po shkrihen me ritme gjithnjë e më të shpejta, liqenet akullnajore po bëhen më të paqëndrueshme dhe ndryshimet klimatike po rrisin rrezikun për qindra miliona njerëz që varen nga ujërat e këtij rajoni.
Sipas një raporti të ri të Systemiq, akullnajat e Himalajeve po humbasin masë 65% më shpejt se një dekadë më parë. Ndërkohë, vetëm rreth 21 nga afro 40 mijë akullnajat në rajonin Himalaje-Karakorum monitorohen në mënyrë të detajuar dhe të vazhdueshme, duke krijuar një boshllëk serioz në vlerësimin e rreziqeve.
Tërheqja e akullnajave po krijon liqene gjithnjë e më të mëdha, të cilat mund të shpërthejnë kur digat e tyre natyrore prej akulli dhe shkëmbinjsh destabilizohen. Ngrohja po ndikon gjithashtu në permafrostin, tokën e ngrirë përgjithmonë, dhe në shpatet e larta malore, duke rritur rrezikun e përmbytjeve, rrëshqitjeve dhe katastrofave të njëpasnjëshme.
Rreziku është bërë tashmë real në disa pjesë të rajonit. Në vitin 2023, shpërthimi i një liqeni akullnajor në Sikkim vrau të paktën 70 persona dhe shkaktoi dëme të mëdha në rrugë, ura dhe projekte hidroelektrike. Në vitin 2021, një katastrofë e ngjashme në Uttarakhand la më shumë se 200 viktima. Në Indi, 56 liqene akullnajore janë klasifikuar tashmë si me “rrezik shumë të lartë”.
Pasojat e ndryshimeve në Himalaje shkojnë përtej katastrofave natyrore. Akullnajat dhe lumenjtë e rajonit furnizojnë me ujë qindra miliona njerëz në të gjithë Azinë e Jugut. Sipas ICIMOD, shumica e pellgjeve lumore të Hindu Kush-Himalajeve pritet të arrijnë “kulmin e ujit” rreth mesit të këtij shekulli, pas së cilit prurjet nga shkrirja e akullnajave do të fillojnë të bien.
Kjo përbën edhe një kërcënim ekonomik. Studimi vlerëson se uji i Himalajeve mbështet rreth 20% të ekonomisë së Indisë, duke qenë i rëndësishëm për bujqësinë, energjinë hidroelektrike, prodhimin e çajit dhe turizmin fetar.
Një pjesë e përshpejtimit të shkrirjes lidhet me ndotjen nga karboni i zi. Sipas raportit, rreth një e treta e shkrirjes së akullnajave mund të lidhet me këtë ndotës, i cili vjen kryesisht nga burime si furrat e tullave në ultësira. Kur bloza depozitohet mbi dëborë dhe akull, ajo thith më shumë rrezatim diellor dhe përshpejton shkrirjen.
Studiuesit kërkojnë reduktimin e emetimeve të karbonit të zi, monitorim më të gjerë të akullnajave, sisteme më të mira paralajmërimi dhe përgatitje më të madhe për katastrofat. Ata kërkojnë gjithashtu një qasje të re ndaj turizmit, duke synuar që përfitimet ekonomike të mbeten më shumë në komunitetet lokale.
Ekspertët paralajmërojnë se situata kërkon bashkëpunim mes vendeve, pasi rreziqet në Himalaje nuk ndalen në kufijtë kombëtarë. Monitorimi i përbashkët, shkëmbimi i informacionit dhe investimet në mbrojtjen e komuniteteve konsiderohen thelbësore për të kufizuar pasojat e një krize që mund të prekë jo vetëm mjedisin, por edhe jetën dhe ekonominë e qindra miliona njerëzve.
