Loading ...
Të martën, e ashtuquajtura Koalicioni i të Gatshmëve, i përbërë kryesisht nga liderë europianë, u takua në Paris me të dërguar të presidentit amerikan Donald Trump, për të tentuar të bëjnë përparim të mëtejshëm drejt një marrëveshjeje paqeje të qëndrueshme për Ukrainën.
Me presidentin e Ukrainës, Volodymyr Zelensky, që këmbëngul se një plan për t’i dhënë fund luftës me Rusinë është “90% gati”, askush në atë sallë nuk donte të rrezikonte mbajtjen e amerikanëve në krah. Por në atë takim në Paris kishte një elefant gjigant në formën e Grenlandës.
Grenlanda është ishulli më i madh në botë – gjashtë herë më i madh se Gjermania. Ajo ndodhet në Arktik, por është një territor autonom i Danimarkës. Dhe Donald Trump këmbëngul se e dëshiron atë; se i duhet për sigurinë kombëtare të SHBA-së.
Kryeministrja e Danimarkës, Mette Frederiksen, ishte e pranishme në takimin e Parisit. Ajo është një aleate kyçe e BE-së për shumë nga liderët pjesëmarrës; një aleate kyçe e NATO-s për Mbretërinë e Bashkuar.
Asnjë nga këto vende nuk dëshiron të rrezikojë antagonizimin e Donald Trump, por me temperaturën politike që po rritet në Uashington dhe në Kopenhagë, gjashtë fuqi të mëdha europiane, përfshirë Britaninë e Madhe, Francën dhe Gjermaninë, nxorën një deklaratë të përbashkët në kuadër të bisedimeve për Ukrainën. Ata thanë se siguria në Arktik duhet të arrihet kolektivisht, së bashku me aleatët e NATO-s, përfshirë Shtetet e Bashkuara, dhe se vetëm Danimarka dhe Grenlanda kanë të drejtë të vendosin për çështjet që lidhen me Danimarkën dhe Grenlandën.
6Por a ishte kjo vërtet e mjaftueshme për të frenuar ambiciet e Trump-it? Përgjigjja erdhi brenda pak orësh: Jo.
Shtëpia e Bardhë publikoi deklaratën e saj, duke thënë se po “diskuton një sërë opsionesh” për të marrë Grenlandën – të gjitha njëanshme, përfshirë blerjen e ishullit.
Në mënyrë tronditëse për liderët europianë, komunikata e Shtëpisë së Bardhë, e dhënë nga zëdhënësja Karoline Leavitt, tha se “përdorimi i ushtrisë amerikane është gjithmonë një opsion në dispozicion të Komandantit të Përgjithshëm”.
Kjo nuk është hera e parë që Trump ka shprehur synimin e tij për të marrë Grenlandën, por sidomos gjatë mandatit të tij të parë si president, shumë në Europë – pas dyerve të mbyllura – e tallnin këtë ide.
Por pas ndërhyrjes së diskutueshme ushtarake të administratës Trump në Venezuelë gjatë fundjavës, askush nuk po qesh më.
Europa rrezikon të shtypet
Kryeministrja e Danimarkës tha se synimet e Trump-it për Grenlandën duhet të merren seriozisht dhe se liderët u larguan nga takimi për Ukrainën shumë të shqetësuar.
Mendoni ironinë këtu: shumë liderë europianë kombëtarë dhe të tjerë, përfshirë nga NATO dhe BE, po përpiqen të angazhojnë administratën Trump për të mbrojtur sovranitetin e një vendi europian (Ukrainës) kundër ambicieve agresive territoriale të një force të jashtme (Rusisë), ndërkohë që SHBA sapo ka ndërhyrë ushtarakisht në Venezuelë, duke arrestuar presidentin e saj, dhe njëkohësisht vazhdon të kërcënojë në mënyrë aktive sovranitetin e një vendi tjetër europian (Danimarkës).
Për ta bërë situatën edhe më të fortë: Danimarka dhe SHBA janë të dyja anëtare të aleancës transatlantike NATO.
Sipas Kopenhagës, ato janë aleate jashtëzakonisht të afërta. Ose ishin.
Danimarka thotë se nëse administrata Trump e merr Grenlandën në mënyrë të njëanshme, kjo do të ishte fundi i aleancës transatlantike të mbrojtjes, mbi të cilën Europa është mbështetur për sigurinë e saj që nga fundi i Luftës së Dytë Botërore.
Disa mund të vërejnë se Trump nuk ka qenë kurrë një adhurues i madh i NATO-s. Për të mos thënë më shumë.
Kopenhagen ka tentuar të angazhojë administratën Trump për Grenlandën.
Në kuadër të një marrëveshjeje dypalëshe, SHBA tashmë ka një bazë ushtarake në Grenlandë – e ngritur në fillim të Luftës së Ftohtë. Numri i personelit atje është reduktuar nga rreth 10.000 gjatë kulmit të Luftës së Ftohtë në rreth 200 sot, dhe SHBA është akuzuar prej kohësh se ka neglizhuar sigurinë në Arktik, deri tani.
Nga ana e saj, Danimarka ka premtuar së fundmi të investojë 4 miliardë dollarë në mbrojtjen e Grenlandës, përfshirë anije, dronë dhe avionë.
Por administrata Trump nuk ka treguar asnjë interes për të biseduar me danezët.
Të dielën, Presidenti Trump këmbënguli se Grenlanda ishte:
“kaq strategjike tani, Grenlanda është e mbuluar nga anije ruse dhe kineze kudo. Na duhet Grenlanda nga këndvështrimi i sigurisë kombëtare dhe Danimarka nuk do të jetë në gjendje ta bëjë këtë.”
Danimarka e kundërshton këtë deklaratë të fundit. Duke folur me mua në kushte anonimiteti, një zyrtar i BE-së më tha: “Kjo situatë e tërë ka theksuar – edhe një herë – dobësinë themelore të Europës përballë Trump-it.”
Ndërsa fqinjët nordikë të Danimarkës u nxituan menjëherë ta mbrojnë verbalisht pas komenteve të Trump-it gjatë fundjavës, fillimisht pati një heshtje shurdhuese nga të ashtuquajturit Tre të Mëdhenj të Europës – Londra, Parisi dhe Berlini. Më në fund, të hënën, kryeministri britanik Sir Keir Starmer tha se vetëm Danimarka dhe Grenlanda mund të vendosin për të ardhmen e ishullit. Kancelari gjerman Friedrich Merz ka thënë diçka të ngjashme më parë.
Emmanuel Macron vizitoi Grenlandën në dhjetor si një gjest solidariteti me Kopenhagën. Dhe sot erdhi deklarata e përbashkët. Por mungesa e kritikës së drejtpërdrejtë ndaj SHBA-së ishte e dukshme në komunikatë.
“Nëse do të kishte pasur një deklaratë të përbashkët nga të 27 partnerët e BE-së, plus aleatin e NATO-s Mbretërinë e Bashkuar, në mbështetje të sovranitetit danez, kjo do të kishte dërguar një mesazh të fuqishëm në Uashington,” më tha Camille Grande nga Këshilli Europian për Marrëdhënie me Jashtë. Ai ishte Ndihmës Sekretar i Përgjithshëm për Investime në Mbrojtje në NATO nga viti 2016 deri në 2022.
Por vetëm gjashtë nga aleatët europianë të Danimarkës e nxorën atë deklaratë së bashku. Dhe ky është thelbi i çështjes. Mënyra e drejtpërdrejtë e Trump-it, që disa e quajnë taktika bullizuese, i ka bërë liderët europianë jashtëzakonisht nervozë.
Ata përgjithësisht kanë zgjedhur të përpiqen të menaxhojnë presidentin amerikan, shpesh për të ruajtur marrëdhëniet dypalëshe, në vend që të përballen me të individualisht ose së bashku dhe të rrezikojnë pasojat. Në botën e re të Politikës së Fuqive të Mëdha ku jetojmë tani, ku SHBA dhe Kina, së bashku me të tjerë si Rusia dhe India, dominojnë, Europa në rastin më të mirë duket sikur qëndron në anë të skenës – dhe rrezikon të shtypet nën këmbë./abcnews.al
