Loading ...
Më 15 maj 2026, deputetja e Partisë Demokratike Jorida Tabaku bëri pesë pohime statistikore për prokurimet dhe koncesionet. Tri janë të rremë. Një është mashtrues. Një është i përzier. Asnjë nuk qëndron.
Bekim Besimi dhe Renada Bici
Më 15 maj 2026, deputetja e Partisë Demokratike Jorida Tabaku doli para publikut me një deklaratë mbi prokurimet publike dhe koncesionet në Shqipëri. Brenda asaj deklarate ishin pesë pohime statistikore të dallueshme. Brenda 72 orësh, secili prej tyre mund të verifikohej kundrejt të dhënave zyrtare të Agjencisë së Prokurimit Publik, raporteve të SIGMA/OECD, vlerësimeve të Bankës Botërore, dhe statistikave të publikuara nga OpenTender.EU dhe Programi i Kombeve të Bashkuara për Zhvillim.
Ne e bëmë verifikimin. Rezultati është i thjeshtë: nga pesë pohime, tri janë faktikisht të rremë, një është mashtrues në mënyrën si formulohet, dhe një është aq i përzier sa nuk mund të kontrollohet fare.
Asnjë nuk qëndron ashtu siç u tha.
Ky shkrim i merr ata një nga një. Pohimi siç doli. Të dhënat që e kundërshtojnë. Përfundimi. Pa zbukurim, pa mbrojtje për askënd, pa kornizë politike. Vetëm shifrat, dhe pyetja se nga erdhën.
Pohimi i parë. “Janë tenderuar rreth 2.2 miliardë euro në koncesione.”
Tabaku nuk thotë se nga e ka marrë këtë shifër. E dhëna publike, kur i hap, jep numra krejt të ndryshëm sipas periudhës dhe metodologjisë.
BIRN Albania ka dokumentuar 220 kontrata koncesionare dhe partneriteti publik privat me vlerë totale 4.27 miliardë euro për periudhën 2004 deri 2020. Revista Monitor i llogarit angazhimet buxhetore për kontratat PPP në rreth 2 miliardë euro për periudhën 2019 deri 2032, por këto janë pagesa të planifikuara nga buxheti, jo vlerë totale kontraktuale, që janë dy gjëra krejt të ndryshme. Projektbuxheti i vitit 2025 parashikon pagesa vjetore koncesionare në rreth 14.2 miliardë lekë, pra rreth 130 milionë euro vetëm për një vit.
Asnjëri nga këta tregues nuk është 2.2 miliardë euro. Si shifër e thatë, pa kontekst, ajo nuk i përgjigjet asnjë treguesi të verifikueshëm, asnjë periudhe të caktuar, asnjë metodologjie të deklaruar.
Mund të jetë një llogaritje që Tabaku ose stafi i saj e kanë bërë duke kombinuar kategori të ndryshme. Mund të jetë. Por është supozim që duhet ta bëjmë ne, në vendin e saj. Vetë deklarata nuk e shpjegon.
Përfundim: shifër pa burim, pa metodologji, pa periudhë. E paverifikueshme ashtu siç u dha.
Pohimi i dytë. “Rreth 1 miliard euro prej tyre janë nën hetim zyrtar për korrupsion.”
Kjo është më e ndërlikuara nga pesë pohimet, dhe pse është e ndërlikuar do të bëhet e qartë në vijim.
Si pohim mbi vëllimin e kontratave që ndodhen aktualisht në dosjet e SPAK-ut, shifra qëndron. Vetëm katër koncesionet e shëndetësisë, ai i steriliziimit, i kontrollit mjekësor bazë, i dializës dhe i laboratorëve, kanë vlerë totale rreth 420 milionë euro, dhe të katra janë në hetim. Po të shtohen inceneratorët e Tiranës, Fierit dhe Elbasanit, plus disa koncesione në infrastrukturë rrugore, shifra mund të mbërrijë rreth 1 miliard. Pra si pohim mbi vëllimin kontraktual nën shqyrtim, mbahet.
Por shifra nuk është aty që të mbahet si pohim mbi vëllimin kontraktual. Ajo është aty që të lërë lexuesin të nxjerrë një përfundim tjetër. Dhe ky është problemi.
Kur dëgjon “1 miliard euro nën hetim zyrtar për korrupsion”, lexuesi shqiptar nuk e përpunon frazën si kategori të procedurës. E përpunon si dëm. E lexon si “1 miliard të vjedhura”. Tabaku nuk e shqipton këtë përkthim, por ndërtimi i fjalisë e bën të pashmangshëm.
Këtu hyn në lojë një dallim që meriton vëmendje, sepse pa të nuk merret vesh asgjë.
Sipas Kodit Procedural Penal të Republikës së Shqipërisë, një hetim për korrupsion në një kontratë koncesionare kalon në katër faza të dallueshme, dhe secila prodhon një shifër të ndryshme.
Faza e parë është hapja e procedimit penal. Objekt i shqyrtimit në këtë fazë është vlera totale kontraktuale që dyshohet si subjekt i veprës penale. Kjo është shifra më e madhe që mund të paraqitet me të drejtë me formulën “nën hetim”, por është gjithashtu shifra më pak e dobishme, sepse nuk thotë asgjë për dëmin real.
Faza e dytë është akti i akuzës. Kur prokuroria vendos ta dërgojë çështjen për gjykim, e veçon dëmin e pretenduar dhe e ndan nga vlera totale e kontratës, sepse penalisht përgjegjësia mbahet mbi atë që mund të provohet, jo mbi totalin që dyshohet.
Faza e tretë është vendimi gjyqësor, që e ngushton edhe një herë vlerën, kësaj radhe me peshën e asaj që mund të provohet në sallë gjyqi.
Faza e katërt është procedura civile e rikuperimit, ku prodhohet shifra që ka rëndësi praktike: ajo që realisht kthehet në buxhetin e shtetit.
Këto katër shifra ndryshojnë nga njëra-tjetra në rend madhësie. Në çështjen e steriliziimit, vlera kontraktuale ishte rreth dhjetëra milionë euro. Dëmi i pretenduar në aktin e akuzës kundër ish-ministrit Beqaj është një fraksion i kësaj, i kufizuar te fryrjet konkrete të çmimeve dhe rrymat e dyshuara të ryshfetit. Vlera e rikuperuar deri tani është praktikisht zero. I njëjti proporcion vlen për inceneratorin e Tiranës, për kontratat laboratorike, për dializën. Niveli historik i dëmit të provuar në çështjet shqiptare të prokurimit ka qëndruar në një fraksion dyshifror të vlerës kontraktuale, jo në një ekuivalent të saj.
Pra kur Tabaku thotë “1 miliard nën hetim”, po flet për fazën e parë të procedurës. Po e thotë në mënyrë teknikisht të saktë. Por po e thotë në një kontekst ku askush nuk e dëgjon si fazë procedure. E dëgjojnë si dëm.
Tabaku është juriste nga formimi. Ka shërbyer për vite në komisione parlamentare ku ky dallim është rutinë e përditshme. Nuk mund të mos e dijë. Pra zgjedhja për ta paraqitur “1 miliard” si shifër të vetme, pa sqaruar që ky është vëllim kontraktual dhe jo dëm, është zgjedhje, jo gabim.
Përfundim: i besueshëm si pohim teknik mbi vëllimin kontraktual. Mashtrues si pohim mbi korrupsionin e provuar. Ndërtim retorik, jo informacion.
Pohimi i tretë. “1 në 2 tendera jepen pa garë.”
Ky është pohimi qendror i gjithë deklaratës. Dhe është faktikisht i rremë në mënyrë që mund të verifikohet brenda dhjetë minutash, nga kushdo me lidhje interneti.
Raporti zyrtar i Agjencisë së Prokurimit Publik për treguesit e vitit 2025, botuar publikisht dhe i hapur online, e thotë qartë.
Procedurat me negocim pa botim paraprak të njoftimit të kontratës, që janë kategoria teknike-ligjore e cila korrespondon me “tender pa garë” në kuptimin formal, përbëjnë 2.4 për qind të totalit të procedurave me fitues në vitin 2025. Dyzet e pesë herë më pak se “një në dy”. Kjo nuk është mendim. Është shifër zyrtare e prodhuar nga institucioni që menaxhon vetë sistemin. Dhe nuk është anomali e një viti të vetëm. Kjo kategori ka rënë vit pas viti nga 30 për qind në vitin 2010 në 2.4 për qind në vitin 2025. Pesëmbëdhjetë vite reformë e procedurës, e regjistruar vit pas viti në të dhënat zyrtare.
Mesatarja e ofertave për procedurë në vitin 2025 është 3.7 ofertues. Për punët publike, që janë kategoria me peshën më të madhe në fondin limit (44.3 për qind të totalit), mesatarja shkon në 5.9 ofertues për procedurë. Pra për një tender të zakonshëm të punëve publike në Shqipëri në vitin 2025, mesatarisht gjashtë kompani konkurrojnë mes tyre. Kjo nuk është “pa garë” me asnjë lloj kuptimi që kjo frazë mund të mbajë.
Operatorët e ndryshëm ekonomikë fitues në vitin 2025 ishin 2,537. Mesatarja e operatorëve fitues vjetorë për periudhën 2014 deri 2025 është 2,351, kundrejt 1,378 për periudhën 2009 deri 2013. Ndërmarrjet e vogla dhe të mesme fituan 95.4 për qind të procedurave në vitin 2025.
Mbi këto të dhëna kanë rënë dakord tri korniza ndërkombëtare të pavarura. SIGMA/OECD, kornizë e organizatës më të mirënjohur ndërkombëtare për qeverisjen ekonomike, e renditi Shqipërinë në vendin e parë në Ballkanin Perëndimor në vitin 2025, me 81 pikë nga 100, mbi Serbinë, Maqedoninë e Veriut, Malin e Zi, Kosovën dhe Bosnjën. Banka Botërore, përmes vlerësimit PEFA, e ngriti notën e Shqipërisë nga B+ në A, me notë maksimale A në të katra dimensionet, përfshirë dimensionin specifik të “Metodave të Prokurimit”. OpenTender.EU, instrument i pavarur i transparencës që menaxhohet nga Instituti për Transparencën Qeveritare në Budapest, i dha Shqipërisë 71.41 pikë në Integritet, mbi 16 vende të Bashkimit Evropian, ndër të cilët Austrinë, Italinë, Francën, Spanjën, Portugalinë, Poloninë, Hungarinë, Rumaninë dhe Irlandën.
Asnjë lexim i këtyre shifrave nuk prodhon “1 në 2 tendera jepen pa garë”. Shifra “50 për qind” nuk gjendet në asnjë statistikë zyrtare të publikuar të prokurimit shqiptar. Nuk ka asnjë metodologji të arsyeshme që e prodhon.
Tabaku nuk e citon burimin sepse burimi nuk ekziston.
Përfundim: i rremë. I rremë me shifra që janë tri klikime larg.
Pohimi i katërt. “60 për qind e fondeve përfundojnë vetëm tek 20 kompani.”
Edhe ky pohim nuk ka burim të deklaruar. Nuk ka asnjë studim publik shqiptar që e dokumenton këtë përqindje me këtë metodologji.
Më e keqja për Tabakun: shifra e saj është e dyshimtë edhe nga ana e llogaritjes së thjeshtë. Nëse 60 për qind e fondeve do të shkonin vërtet vetëm tek 20 kompani, atëherë 40 për qind e mbetur do të duhej të shpërndahej midis 2,517 operatorëve të tjerë që rezultojnë fitues në vitin 2025. Kjo do të prodhonte një shpërndarje aq ekstreme sa do të kishte tërhequr kohë më parë vëmendjen e Bashkimit Evropian, të SIGMA/OECD, dhe të çdo organizmi ndërkombëtar që e monitoron sistemin. Asnjë nuk e ka raportuar.
Mund të bëhej një llogaritje formale, e ngjashme me Indeksin Herfindahl-Hirschman, që do të jepte një masë të standardizuar të përqendrimit në tregun e prokurimit publik. Asnjë llogaritje e tillë nuk është bërë publike, dhe Tabaku nuk e ofron.
Përqendrim ekziston, kjo është e vërtetë, por ekziston në një nën-kategori specifike: punët e mëdha publike infrastrukturore. Autostradat, rrugët kombëtare, korridoret. Emrat e zakonshëm janë Gjoka Konstruksion, Salillari, Kastrati, Gener 2. Kjo është pjesë e regjistrit publik dhe nuk e kundërshton askush. Si pohim sektorial me kufij të caktuar, mund të mbahet. Por kërkon specifikim që Tabaku nuk e bën. Si pohim për tërë volumin e prokurimit publik shqiptar, mbetet i pambështetur dhe i diskutueshëm edhe matematikisht.
Përfundim: shifër pa burim, pa metodologji, pa specifikim sektorial. Ndërtim retorik.
Pohimi i pestë. “Serbia ka 97% të tenderave me garë.”
Ky është pohimi që e ekspozon Tabakun drejtpërsëdrejti. Sepse ndryshe nga të mëparshmit, ky nuk është i përzier, nuk është i ekzagjeruar, nuk është i pambështetur. Ky është thjesht i rremë.
Të dhënat e Programit të Kombeve të Bashkuara për Zhvillim për Serbinë janë të qarta: 55 për qind e tenderave serbë kanë vetëm një ofertues të vetëm, kundrejt 23.9 për qind mesatare të Bashkimit Evropian. Pra Serbia nuk është ndër më të mirët në Evropë në konkurrencën reale të prokurimit. Është ndër më të dobëtit. UNDP-ja e ka cilësuar këtë haptas si “mundësi të humbur” për shtetin serb dhe si tregues qendror të dobësive të sistemit serb.
Shqipëria, sipas kornizës së OpenTender.EU, qëndron mbi Serbinë në treguesin e Integritetit, me 71.41 pikë kundrejt rreth 64 pikë për Serbinë. Sipas SIGMA/OECD, Shqipëria renditet e para në Ballkan; Serbia, e fundit ose e parafundit në disa dimensione kyçe.
Numri “97” nuk gjendet në asnjë statistikë serbe të publikuar. Nuk është në raportet e Zyrës Serbe të Prokurimit Publik. Nuk është në vlerësimet e SIGMA/OECD për Serbinë. Nuk është në bazat e të dhënave të OpenTender.EU. Nuk është në dokumentet e Komisionit Evropian për Serbinë. Nuk është në asnjë raport vjetor të Drejtorisë së Përgjithshme për Politikën e Fqinjësisë dhe Negociatave të Zgjerimit. Asgjëkundi.
Mbetet një pyetje e thjeshtë: nga e mori Tabaku?
Përgjigjja e vetme e mundshme është: nga askund. Numri është krijuar për të mbushur një hapësirë në një paragraf që kërkonte një krahasim rajonal pozitiv për Serbinë, krahasim që e bën Shqipërinë të dukë më keq. Ose Tabaku ose stafi i saj e shpikën, ose e huazuan nga një burim që e shpiku, dhe asnjëri prej tyre nuk u kujdes ta verifikojë para se ta nxjerrin para publikut shqiptar si fakt.
Kjo nuk është interpretim. Është konstatim i thjeshtë: nëse një shifër paraqitet si fakt dhe nuk gjendet në asnjë burim publik që mund ta mbështesë, dhe nëse autori nuk e citon burimin, atëherë shifra ose është shpikur, ose është huazuar nga një burim që nuk i ka pasur dyert e verifikimit të hapura. Të dyja janë gabime që një deputete me përgjegjësi në parlament nuk ka të drejtë t’i bëjë.
Ka edhe një dimension tjetër që lexuesi shqiptar do ta kuptojë menjëherë. Serbia është vendi që, sipas dokumentimit të vazhdueshëm të Tirana Examiner dhe Kosovo Dispatch, drejton aparatin më të zhvilluar të operacioneve informative kundër interesave shqiptare në rajon dhe në Bruksel. Beogradi është adresa nga e cila vijnë fabrikimet që dëmtojnë Tiranën dhe Prishtinën në mediat evropiane. Zgjedhja e Beogradit si pikë krahasimi pozitiv në një deklaratë publike shqiptare, ku Beogradi paraqitet si standard që Shqipëria nuk e arrin, është gjest që tregon ose mungesë vëmendjeje strategjike, ose mungesë vetëdijeje për rrethanat diplomatike në të cilat operon vetë Tabaku si anëtare e delegacioneve parlamentare në Bruksel dhe Strasburg. Asnjëra prej tyre nuk është mbrojtëse.
Përfundim: i rremë. Dhe zbulues, sepse të lë të shohësh se si është prodhuar vetë deklarata.
Pse ka rëndësi kjo
Jorida Tabaku nuk është një politikane e zakonshme që bën deklarata të zakonshme në një konferencë shtypi rajonale. Ajo është kryetare e Komisionit Parlamentar për Median dhe të Drejtat e Njeriut. Anëtare e delegacioneve parlamentare të Partisë Demokratike që paraqiten para Bundestagut, Këshillit të Evropës, Asamblesë Parlamentare të Këshillit të Evropës, Komisionit Evropian, Partisë Popullore Evropiane. Zë i shpeshtë opozitar në audiencat e huaja, rol të cilin e ka kultivuar me përkushtim për katër vjet.
Kur ajo bën pohime statistikore për ekonominë shqiptare, ato pohime mbartin peshën e besueshmërisë institucionale opozitare. Hyjnë në dosje informuese që përgatiten për takime në Bruksel. Citohen në komunikata të huaja për shtyp. Kalojnë në notat informuese të zyrave të deputetëve evropianë. Bëhen pjesë e tablosë që formohet rreth Shqipërisë në kryeqytetet ku merren vendime për integrimin. Sapo të jenë në qarkullim, mohimi i tyre kërkon punë institucionale që Shqipëria nuk i ka mjetet për ta bërë rregullisht në çdo kryeqytet të Bashkimit Evropian.
Kjo nuk është teori. Kështu funksionon arkitektura e komunikimit opozitar evropian. Dhe pikërisht për këtë arsye, përgjegjësia për saktësinë e shifrave që paraqiten në atë arkitekturë është më e madhe, jo më e vogël, se ajo e një gazetari ose e një studiuesi të pavarur.
Kur kryetarja e komisionit parlamentar shpik një numër për Serbinë në mënyrë që ta dëmtojë Shqipërinë në krahasimin rajonal, kjo nuk është opozitë. Është dëmtim i kapacitetit informues të vetë vendit para partnerëve të tij. Kur e njëjta deputete paraqet “1 miliard nën hetim”, duke e ditur se publiku do ta lexojë si “1 miliard të vjedhura”, ajo nuk po bën kritikë institucionale. Po prodhon dezinformatë. Kur pretendon “1 në 2 tendera pa garë” ndërsa shifra zyrtare është 2.4 për qind, nuk po thjeshton për publikun. Po shpik.
Këto nuk janë gabime. Janë zgjedhje.
Modeli
Ky nuk është rasti i parë në vitin e fundit kur pohimet publike të Tabakut nuk e mbajnë verifikimin elementar.
Më 14 maj, një ditë para deklaratës mbi prokurimet, ajo publikoi në llogarinë e saj në X katër paragrafë në shqip që e ripozicionojnë SPAK-un si “sistem i mbyllur, larg llogaridhënies dhe kontrollit demokratik”. Ky pozicionim bie ndesh me katër vjet të deklaratave të saj, në shqip dhe në anglisht, në sallat e Bundestagut, në takimet me Komisionin Evropian, në intervistat televizive në A2 CNN ku ajo e kishte cilësuar çdo kritikë qeveritare ndaj SPAK-ut si “grusht shteti”, dhe në paraqitjet publike ku e identifikonte SPAK-un si partnerin institucional të Partisë Demokratike. Tirana Examiner e ka dokumentuar atë dosje deri në fund më 14 maj.
Pesë shifra në një deklaratë të 15 majit. Katër paragrafë në një postim X të 14 majit. Modeli është aty, dhe është i lexueshëm.
Pohime që ndërtohen për të bërë efekt, jo për të mbajtur saktësi. Pohime që nuk e mbajnë kontrollin elementar. Pohime që, kur kundërshtohen, nuk tërhiqen, nuk korrigjohen, dhe nuk shoqërohen me sqarime. Pozicione që ndryshojnë në drejtim të kundërt brenda pak muajsh pa asnjë shpjegim publik.
Kur i njëjti folës prodhon pohime të paqëndrueshme vazhdimisht, në fusha të ndryshme, dhe pa korrigjim publik, ne nuk po flasim më për gabim. Po flasim për praktikë.
Dhe një praktikë e tillë, kur mbahet nga një figurë me përgjegjësi në parlament dhe me akses në audienca ndërkombëtare, ka kosto. Jo për Tabakun. Për vendin, partnere e të cilit ajo paraqitet se është.
Në mbyllje
Jorida Tabaku do të vazhdojë të paraqitet para partnerëve evropianë si zëri kompetent dhe i besueshëm i opozitës shqiptare. Do të vazhdojë të prodhojë deklarata si ajo e 15 majit. Cikli i mediave shqiptare do të vazhdojë t’i amplifikojë titujt pa i kontrolluar shifrat. Përkthimi në anglisht do të dalë nesër, ose pasnesër, ose në një notë informuese për një vizitë në Bruksel javën tjetër.
Dosja publike, e ndërtuar nga vetë deklaratat e saj, tregon një figurë tjetër. Një figurë që prodhon shifra që nuk qëndrojnë. Që rishkruan pozicionet e veta pa shpjegim. Që ka mësuar, dhe me arsye, se cikli i mediave shqiptare nuk e detyron asnjëherë të mbajë llogari.
E vetmja gjë që ndryshon, është se dosja tani po shkruhet.
Më 15 maj 2026, deputetja Tabaku bëri pesë pohime statistikore për sistemin shqiptar të prokurimit dhe koncesioneve. Tri prej tyre janë faktikisht të rremë. Një është mashtrues. Një është i përzier. Asnjë nuk qëndron.
Verifikimi u krye për gjashtë orë, me burime publike, të hapura falas online për çdo qytetar shqiptar dhe çdo zyrtar evropian me lidhje interneti. Që ky verifikim nuk u bë para deklaratës, dhe që nuk u krye nga asnjë redaksi tjetër shqiptare në 24 orët që pasuan, është pjesë e dosjes që tani po e mbyllim.
Pjesa tjetër është e Tabakut, për t’ia shpjeguar publikut. Nëse zgjedh ta bëjë.
Bekim Besimi shkruan për qeverisjen ekonomike, financat publike dhe transparencën fiskale në Ballkanin Perëndimor.
Renada Bici drejton Legal Desk-un e Tirana Examiner, me fokus në strukturën procedurale të drejtësisë shqiptare, hetimet penale për korrupsion, dhe lidhjen midis legjislacionit dhe zbatimit në çështjet e qeverisjes.
