Koha për të analizuar anën e erret të rolit të SHBA-së në mposhtjen e nazistëve

Nga Lev Golinkin, CNN

Fundjavën e kaluar, Shtetet e Bashkuara deportuan Friedrich Karl Berger, një ish roje i kampit të përqendrimit nazist.

Dëbimi u cilësua si një triumf i drejtësisë. Duke folur për rastin Prokurori i Përgjithshëm Monty Wilkinson përgëzoi përpjekjet e zbatimit të ligjit që ishin të përfshirë në proces, ndërsa pohoi se Amerika nuk është “një strehë e sigurt për ata që morën pjesë në krimet naziste”.

Sigurisht, SHBA, luajti një rol vendimtar në mposhtjen e Gjermanisë naziste. Mbi 400,000 amerikanë humbën jetën në luftën kundër Adolf Hitlerit. Por ka edhe një anë të errët të kësaj historie, një që filloi kur përfundoi Lufta e Dytë Botërore dhe një që duhet trajtuar tani.

Amerika ka qenë një strehë për mijëra nazistë dhe bashkëpunëtorë nazistë që shërbyen në kampe përqendrimi dhe skuadra  dhe njësi të SS. Disa madje ishin udhëheqës të qeverive aleate naziste, por askush nuk u mor me to- në disa raste, amerikanët i  mirëpritëm dhe i mbrojtëm ata nga drejtësia.

Përveç arsyeve të dukshme etike për ndershmërinë historike, ekzistojnë edhe ato shoqërore. Vendi është në mes të një bisede të nxehtë kombëtare të nxitur nga uria për drejtësia racore.

Por si mund të shpresojmë të pranojmë ndikimin e çeshtjeve shekullore si skllavëria dhe Jim Crow kur nuk mund të jemi të sinqertë në lidhje me kodimin e autorëve të Holokaustit, ku ende ka dëshmitarë okularë të gjallë, viktima dhe veteranë?

Nuk mund të mos flasim për vitin 1619 dhe as të anashkalojmë atë që ka ndodhur në 1945.

Rasti i rrallë kur qeveria amerikane ka pranuar se ka “bashkëpunuar” me nazistët është Operacioni Paperclip , i cili solli rreth 120 shkencëtarë, të tillë si Wernher von Braun, për të punuar për NASA.

Puna e tyre u pagua, duke i mundësuar Amerikës të zbarkonte në hënë. Gjatë rrugës, von Braun dhe të tjerët u lavdëruan nga media dhe qeveritarët.

 

Megjithatë, shkencëtarët nazistë si von Braun i dhanë raketa Hitlerit të cilat Gjermania i përdori për të pajisur civilët në Londër dhe gjetkë, dhe këto raketa u ndërtuan duke përdorur punën e skllevërve nga kampet e përqendrimit.

Ka dëshmi se von Braun ka qenë dëshmitar në këto kampe ferri, ku të burgosurit rriheshin egërsisht.

Operacioni Paperclip portretizohet si një marrëveshje me djallin.

Po, këta burra ishin nazistë, por SHBA kishin një garë hapësinore për të fituar. (Në të vërtetë, Britania e Madhe dhe BRSS ishin të përfshirë në rrëmbimin e shkencëtarëve të Rajhut të Tretë, shpesh nën kërcënimin e armëve.)

Bashkëpunëtori ukrainas Yaroslav Stetsko nuk kishte aftësi për astrofizikë; por ai kishte një aftësi për të organizuar kasapët e hebrenjve.

Më 30 qershor 1941, ndërsa Gjermania pushtoi Ukrainën, Stetsko mirëpriti nazistët, duke shpallur krijimin e një shteti ukrainas i cili “do të punonte ngushtë me Gjermaninë e Madhe Nacional-Socialiste nën udhëheqjen e Adolf Hitlerit”.

Ndërsa kjo po ndodhte, anëtarët e Organizatës së Nacionalistëve të Ukrainës (OUN) të Stetskos po masakronin mijëra hebrenj në të gjithë Ukrainën. Në fund të luftës, Stetsko – i cili kishte shkruar me padurim për nevojën e  metodave të gjenocidit të Gjermanisë për shfarosjen e hebrenjve të Ukrainës – qëndroi  në Amerikë, ku ai kaloi dekada duke drejtuar OUN nga SHBA.

Të dy Ronald Reagan dhe George W Bush e cilësuan Stetsko si një luftëtar anti-komunist të lirisë. Ai vdiq në vitin 1986.

Lufta kundrejt  komunizmit është pjesë e arsyes që Stetsko dhe mijëra të tjerë u mirëpritën nga qeveritë perëndimore. Ndërsa Lufta e Dytë Botërore ishte sigurisht më e ashpër se Lufta e Ftohtë, agjencitë perëndimore të inteligjencës njohën potencialin anti-Sovjetik në mënyrë që të dobësonin zotërimin e Kremlinit mbi Europën Lindore.

Si rezultat, ata që luftuan kundër Moskës ishin të mirëpritur. Disa nga organizatat dhe më të zellshme gjithashtu ishin fashistë dhe antisemitë, vizioni i të cilëve për liri – dhe përvoja e luftës – përfshinte pastrimin e hebrenjve dhe etnive të tjera.

I tillë ishte vizioni i Kazys Skirpa , i cili udhëhoqi Frontin Aktivist të Lituanisë, aleat nazist, i cili luajti një rol kryesor në ekzekutimin e hebrenjve lituanezë.

Pas luftës, Skirpa u zhvendos në Shtetet e Bashkuara. E megjithatë nekrologjia e tij e portretizoi atë si një viktimë të nazistëve.

 

Juozas Ambrazevicius Brazaitis, një tjetër bashkëpunëtor i cili nënshkroi urdhra për  krijimin e kampit të parë të vrasjeve masive të Lituanisë , gjithashtu u zhvendos në Amerikë.  Të njëjtën gjë bëri edhe Albert Wass, poeti antisemit hungarez që luftoi së bashku me nazistët.

Po ashtu edhe Ferdinand Durcansky, ministri i jashtëm i regjimit aleat nazist i Sllovakisë, i cili vrau  68,000 hebrenj. Në vitin 1992, The New York Times raportoi për gjuetarin nazist John Loftus, i cili ishte në krye të pastrimit etnik të  100,000 fshatarëve polakë që u ekzekutuan nga vrasësi Mykola Lebed.

Lebed, një tjetër nacionalist ukrainas që kaloi dekada duke informuar  CIA-n  rreth BRSS, ishte në mbrojte të vendit. Në të vërtetë, një raport i Arkivave Kombëtare të SHBA-së bazuar në skedarët e CIA-s tregoi se agjencia strehonte Lebedin.

Amerika nuk ishte e vetme në këtë. Britania e Madhe, e cila humbi 384,000 ushtarë në Luftën e Dytë Botërore, rekrutoi njerëz si bashkëpunëtori estonez Alfons Rebane, një oficer në Divizionin e 20-të Waffen Grenadier të SS – krahu ushtarak i Partisë Naziste përgjegjëse për Holokaustin.

Gjatë shërbimit të tij, Rebane mori Kryqin e Kalorësit të Kryqit të Hekurt, nderin më të lartë ushtarak të Gjermanisë Naziste; pas luftës, ai zhvilloi një karrierë të gjatë me inteligjencën britanike duke përdorur armë për rebelët anti-sovjetikë në Baltik.

Kanadaja gjithashtu pranoi bashkëpunëtorë nazistë, duke përfshirë të paktën 2,000 ushtarë dhe bashkëpunëtorë ukrainas Waffen-SS nga shumë kombe të tjera.  Në rastin e Kanadasë, bashkëpunëtorët shërbyen edhe në role dytësore: shtypjen e sindikatave të brendshme të punës.

“Antikomunistët” e Europës Lindore, siç e quanin veten bashkëpunëtorët nazistë, u bënë grevistë. Për çudi, disa manjatë industrialë, të cilët kishin më shumë për të humbur nga puna e organizuar, ishin të rëndësishëm në sjelljen e këtyre individëve në Kanada.

Këta dhe mijëra autorë të tjerë të Holokaustit fituan shumë më tepër sesa një strehë të sigurt.

Ata patëm shansin të përjetonin ëndrrën Amerikane. Për 70 vitet e kaluara, ndërsa viktimat nuk kishin ende  një varr , ata u rritën, ndërtuan komunitete, kisha dhe shkolla.

Madje Amerika ka ndërtuar një memorial  për bashkëpunëtorët nazistë nga Serbia, Lituania, Bjellorusia, Ukraina, Franca dhe Bashkimi Sovjetik. Në të vërtetë, kjo tregon se në tre vite debate për statujat e skllevërve dhe kolonizatorëve, monumentet e bashkëpunëtorëve nazistë të Amerikës nuk kanë qenë kurrë temat kryesore.

Kjo është pikërisht arsyeja pse ne duhet t’i japim fund narrativës ngushëlluese, por false duke jetuar në një vend me tolerancë zero për nazistët.

Deportimi i burrave si Berger (i cili tha për Washington Post se çështja kundër tij ishte ndërtuar mbi “gënjeshtra” dhe se ai ishte 19 vjeç kur “u urdhërua” të shkonte në kamp) është sigurisht i drejtë, por ne duhet të bëjmë më shumë.

Amerika para deportimit të ndonjë nazist që ka mbetur ende aty,  fillimisht duhet të kuptojë arsyen e mbërritjes së tyre./abcnews.al