Loading ...
Nga Mohamad Bazzi, The Guardian
Të premten, administrata e Joe Biden konfirmoi atë që bota tashmë dinte: që princi i pamëshirshëm i kurorës së Arabisë Saudite, Mohammed bin Salman, miratoi vrasjen e kolumnistit të Washington Post Jamal Khashoggi në 2018.
Biden ndoqi premtimin e fushatës për të lëshuar një raport përmbledhës të SHBA-së, zbulimet e komunitetit të inteligjencës mbi vrasjen por nuk arriti të mbajë një premtim më të rëndësishëm: të kërkojë llogari nga vrasësit e Khashoggi.
I shqetësuar për prishjen e marrëdhënieve SHBA-Arabi Saudite, Biden nuk i vendosi sanksione princit të kurorës.
Me këtë veprim, Biden nuk zbatoi drejtësinë e vërtetë për gazetarin e vrarë dhe disidentët e tjerë që kanë vuajtur nga duart e Princit Mohammed. Dhe, nga ana tjetër, princi i pamatur ka gjasa të shpëtojë nga më shumë shtypje dhe krime.
Në vend që të vinte në shënjestër princin, administrata e Biden vendosi ndalime udhëtimi dhe sanksione financiare kundër disa prej nëpunësve të tij që morën pjesë në vrasjen e Khashoggi në konsullatën Saudite në Stamboll në tetor 2018.
SHBA gjithashtu sanksionoi Forcën e Ndërhyrjes së Shpejtë, një njësi elitare që mbron Princi Mohammed dhe vepron në emër të tij, raporton abcnews.al
Raporti i inteligjencës amerikane i lëshuar të premten tha se shtatë anëtarë të forcës ishin pjesë e ekipit prej 15 personash që vrau Khashoggi. Raporti fajësoi drejtpërdrejt princin e kurorës, duke theksuar se që nga viti 2017, ai “ka pasur kontroll absolut të organizatave të sigurisë dhe inteligjencës së mbretërisë, duke e bërë shumë të vështirë që zyrtarët sauditë të kishin kryer një operacion të kësaj natyre pa autorizimin e Princit të Kurorës”.
Pavarësisht nga këto prova, Biden dhe përfaqësuesit e tij vendosën që Princi Mohammed nuk do të ndëshkohej. Ndërsa Biden kishte premtuar gjatë fushatës presidenciale për të ndryshuar marrëdhëniet SHBA-Arabi Saudite, ai u kthye në natyrën e tij tepër të kujdesshëm.
Në emër të pragmatizmit, Biden iu drejtua politikës së jashtme të gjatë amerikane ndërsa aleatët autokratikë të Amerikës kryejnë mizori brenda dhe jashtë vendit. Ngurrimi i Biden për të vënë para përgjegjësisë Princin Mohammed për vrasjen e Khashoggi ngre dyshime nëse administrata e re do të ndjekë premtimet e saj për të riformuar marrëdhëniet SHBA-së.
Gjatë një debati në nëntor 2019, Biden premtoi se administrata e tij nuk do t’ju “shesë më shumë armë atyre”. Më 4 shkurt, në fjalimin e tij të parë të madh të politikës së jashtme si president, Biden u zotua t’i japë fund mbështetjes së SHBA për “operacionet sulmuese” në luftën e udhëhequr nga Sauditët në Jemen.
Biden u zotua t’i japë fund bashkëpunimit amerikan të një luftë që ka vrarë më shumë se 233,000 njerëz dhe ka krijuar krizën më të madhe humanitare në botë .
Por Biden gjithashtu premtoi të ndihmojë Arabinë Saudite të mbrojë veten kundër rebelëve Houthi të Jemenit, të cilët kanë sulmuar territorin saudit me raketa dhe dronë. Kjo do të thotë që SHBA do të vazhdojë të shesë disa armë dhe të sigurojë ndihmë ushtarake për sauditët për qëllime mbrojtëse, raporton abcnews.al
Më 25 shkurt, 41 anëtarë të Kongresit i dërguan një letër Biden duke i kërkuar administratës së tij të sqaronte se si do të bëjë dallimin midis shitjeve të armëve “ofensivë” dhe “mbrojtëse” dhe llojeve të tjera të mbështetjes ushtarake për sauditët.
Princi Mohammed ishte arkitekti i ndërhyrjes saudite në Jemen në 2015, duke shënuar një fitore të shpejtë kundër Houthis, të cilët janë aleatë me Iranin, rivali rajonal i mbretërisë.
Por lufta ishte e para në një seri politikash shkatërruese të ndjekura nga princi i kurorës që destabilizoi Lindjen e Mesme. Për katër vite, administrata Trump i dha princit dhe regjimit të tij një çek të bardhë, në këmbim të shitjeve të vazhdueshme të armëve dhe çmimeve të qëndrueshme të naftës.
Biden ka qenë më pak i vëmendshëm ndaj Princit Mohammed sesa Trump, dhëndri i tij dhe këshilltari i lartë, Jared Kushner, i cili krijoi një miqësi të ngushtë me princin.
Por duke refuzuar të sanksionojë Princin Mohammed për vrasjen e Khashoggi, Biden nuk mbajti premtimin e dhënë.
Dhe kjo vetëm do t’i japë më shumë fuqi princit. Administrata e Biden-it në thelb i ka thënë Princit Mohammed se ai është shumë i fuqishëm për t’u ndëshkuar, madje simbolikisht, si udhëheqësi de facto i mbretërisë i cili ka të ngjarë të ngjitet në fron pas babit 85-vjeçar, mbreti Salman.
Biden nuk donte të rrezikonte princin e kurorës, i cili mund të ishte mbret për dekada. Biden dhe ndihmësit e tij duket se mbështetën në idenë se princi nuk do të përpiqet më të gjurmojë, rrëmbejë ose vrasë disidentë jashtë mbretërisë, nga frika se mund të dënohen me sanksione amerikane ose ndëshkime të tjera për një krim të ardhshëm.
Por që nga vrasja e Khashoggi, regjimi Saudit ka vazhduar shtypjen e kundërshtarëve politikë brenda dhe jashtë vendit. Problemi me dëshirën e Biden është që Princi Mohammed, si autokratët e tjerë, do të guxojë të marrë rreziqe më të mëdha, në vend se të tregojë përmbajtje.
Princi Mohammed mund të konkludojë se, meqenëse nuk u akuzua për vrasjen e Khashoggi, ai mund të jetë më i pamëshirshëm sapo të marrë fronin.
Disa ndihmës të Biden argumentojnë se ndalimi i Princit Mohammed për të udhëtuar në SHBA ose shënjestrimi i pasurisë së tij personale nuk do të kishte një ndikim të rëndësishëm mbi princin. Por këto sanksione do të kishin pasur një efekt simbolik, veçanërisht për një udhëheqës që është shumë i vetëdijshëm për imazhin e tij në perëndim.
Për vite me radhë, udhëheqësit sauditë kanë shpenzuar miliona dollarë për firma të marrëdhënieve me publikun, lobistë, grupe studimore dhe institucione kulturore që ndihmojnë në shkatërrimin e imazhit të mbretërisë në SHBA dhe Europë.
Në vitin 2017, në vitin kur Princi Mohammed konsolidoi pushtetin, sauditët trefishuan shpenzimet e tyre për lobistët dhe konsulentët në Uashington, në më shumë se 27 milion dollarë, raporton abcnews.al
Ky investim u pagua në fillim të vitit 2018, gjashtë muaj para vrasjes së Khashoggi, kur Princi Mohamed vizitoi SHBA dhe u trajtua si një yll roku. Ai vizitoi Silicon Valley, bëri një turne në Harvard dhe MIT, u takua me drejtuesit e Wall Street dhe yjet e filmit dhe madje pati një takim me Oprah Winfrey.
Administrata e Biden thotë se Princi Mohammed nuk do të jetë i mirëpritur në SHBA, por sanksionet do ta kishin turpëruar princin dhe do t’ia prishnin imazhin e tij si një reformator i ri dhe një udhëheqës i fortë.
Në fakt, raporti i inteligjencës amerikane bën të qartë se Princi Mohammed është udhëheqësi i fundit toksik, duke theksuar se ai “nxiti një mjedis në të cilin ndihmësit kishin frikë se mos kryerja e detyrave të caktuara mund të rezultonte në pushkatimin ose arrestimin e tyre”.
Duke u zotuar t’i jepte fund mbështetjes së SHBA-së për luftën në Jemen, Biden bëri hapin e parë drejt një politike të jashtme më të dhembshur. Por ai nuk fajësoi Princin Mohammed për shkeljet e tij të të drejtave të njeriut dhe shtypjen. Biden humbi një mundësi për të rivendosur besimin se, pas kodimit të diktatorëve nga Trump, Uashingtoni nuk do të fshehë më aleatët e tij autokratë. Përktheu Sonila Backa/abcnews.al
