Loading ...
Gazetari Artur Nura zhvilloi një intervistë në emisionin “Të gjitha rrugët të çojnë në Romë” me kryetaren e Bashkisë së Ururit, Laura Greco, ku u diskutua për historinë, sfidat dhe të ardhmen e këtij qyteti arbëresh në Itali.
Greco tregoi se godina aktuale e bashkisë ka qenë shtëpia e gjyshërve të saj, e dhuruar më pas për përdorim publik, ku sot funksionon biblioteka “Profesoresha Maria Teresa Marinelli”. Ajo foli gjithashtu për kishën katolike të qytetit, e rindërtuar pas tërmetit të vitit 1962 dhe e rikthyer për besimtarët në vitin 1999.
Një nga problematikat kryesore që u theksua gjatë intervistës ishte shpopullimi.
Sipas Grecos, Ururi ka humbur rreth 1000 banorë në 20 vitet e fundit, kryesisht për shkak të mungesës së vendeve të punës. Bashkia ka ndërmarrë disa iniciativa për të nxitur rikthimin e banorëve dhe ardhjen e të rinjve, përfshirë subvencione për blerjen e shtëpive dhe hapjen e aktiviteteve të reja.
Kryebashkiakja u shpreh e hapur ndaj projekteve që synojnë zhvillimin e turizmit, veçanërisht duke ftuar shqiptarë nga Shqipëria, Kosova dhe Maqedonia e Veriut, duke e parë këtë si një mundësi për gjallërimin ekonomik të zonës.
Në fokus ishte edhe ruajtja e gjuhës dhe identitetit arbëresh. Greco vlerësoi interesin e shtuar të qeverisë shqiptare për këto komunitete dhe theksoi rëndësinë e mbrojtjes së gjuhës arbëreshe, e cila tashmë është futur si lëndë në shkollën lokale, por rrezikon të zhduket.
Në fund, ajo bëri të ditur se Bashkia e Ururit po përgatit binjakëzimin me Bashkinë e Roskovecit në Shqipëri, një hap që synon forcimin e lidhjeve kulturore dhe institucionale mes dy vendeve.
Intervista e plotë:
Artur Nura: Atëherë mund ta përshëndesim kryetaren e bashkisë së Ururit. Ju jeni kryetarja e bashkisë, apo jo?
Unë jam Laura Greco: , kryetare e bashkisë së Ururit.
Artur Nura: Pra, më kanë thënë që kjo ndërtesë këtu, që është godina e bashkisë së Ururit, ka qenë pronë e familjes suaj?
Laura Greco: Po, kjo është shtëpia e gjyshërve të mi, kjo është shtëpia ku jetonte babai im dhe më pas kemi vendosur, le të themi, tia dhurojmë bashkisë së Ururit për një qëllim fisnik, që e gjithë popullsia të mund të përfitojë prej saj. Sot këtu ndodhet biblioteka e titulluar “Profesoresha Maria Teresa Marinelli” dhe, sigurisht, familja ime është krenare për këtë, sepse është e vetmja ndërtesë e mirëmbajtur, e ruajtur mirë, që i është nënshtruar restaurimit. Pra, familja është vërtet shumë krenare për këtë.
Artur Nura: Ne kemi realizuar pothuajse të gjitha intervistat pikërisht në këtë ndërtesë. Po ajo atje është një kishë, një kishë katolike?
Laura Greco: Po, është një kishë katolike. Është një kishë që iu rikthye publikut në vitin 1999, u rihap, sepse pas tërmetit të vitit ’62, që preku këtë komunë, ishte reduktuar plotësisht në një rrënojë. Më pas, një zonjë nga Ururi dhuroi pasurinë e saj dhe bëri të mundur që kisha të rihapej për publikun, pra për besimtarët.
Artur Nura: A mbahen mesha të rregullta?
Laura Greco: Po, mbahen mesha çdo ditë, me famullitarin tonë aktual, don Michele Di Legge, i cili, për më tepër, ka lindur në një komunë fqinje, gjithashtu me origjinë arbëreshe.
Artur Nura: Ndërkohë që po flasim, na trego edhe për zyrën tënde në bashki, por ndërkohë po kalojmë në një rrugicë shumë, shumë të bukur.
Laura Greco: Po. Kjo është një rrugicë historike për komunitetin tonë, sepse në fillim komuna jonë ishte shumë e vogël. Aq sa quhet “Via Commerciale”, sepse kjo ishte rruga kryesore ku zhvillohej jeta e pothuajse të gjithë banorëve që jetonin në këtë rrugë dhe në rrugën paralele. Këtu ishte jeta: të gjithë jetonin këtu, ishte shumë e populluar dhe të gjitha shtëpitë ishin të banuara.
Artur Nura: Sot i shohim të zbrazëta dhe të mbyllura! Pikërisht, pyetja që më lind është: pse ky qytet kaq i bukur, sipas meje, sipas shijeve të mia, është i bukur, por duket i zbrazët? Ka njerëz apo jo?
Laura Greco: Njerëz ka, edhe pse, siç e dini shumë mirë, kohët e fundit pothuajse të gjitha komunat italiane janë të prekura nga shpopullimi.
Artur Nura: Një problem edhe për ne në Shqipëri.
Laura Greco: Një problem i madh, shumë i madh, aq sa kemi humbur 1000 banorë në vitet e fundit: nga 3500 që ishim 20 vite më parë, sot jemi 2500 persona, sepse të rinjtë largohen nga vendlindja. Problemi kryesor është puna, mungesa e punës: njerëzit studiojnë jashtë dhe më pas qëndrojnë aty ku studiojnë. Ky është problemi kryesor.
Artur Nura: Ajo që ne bëjmë është të përpiqemi të nxisim njerëzit të vijnë këtu. Kemi projekte?
Laura Greco: Sigurisht, por për këto projekte nevojitet kohë, studim dhe fonde. Shteti po na ndihmon në këtë drejtim; kemi shpallur edhe dy thirrje ku jepeshin kontribute për ata që transferonin rezidencën, për ata që blinin një shtëpi në komunën e Ururit dhe për ata që hapnin një aktivitet të ri. Thirrjet patën sukses, diçka ka filluar të lëvizë, diçka po lëviz ende, por unë dua të ndërmarr një veprim që t’i rikthejë në jetë këto shtëpi të braktisura.
Artur Nura: Ndërkohë më vjen një ide: duke qenë se ky është një qytet shumë i bukur, që mbart histori dhe kulturë, është një qytet arbëresh, pra shqiptar, mund të mendojmë një projekt që fton të gjithë shqiptarët nga Shqipëria, Kosova dhe Maqedonia e Veriut të vijnë ta vizitojnë si turistë dhe, pse jo, të gjejmë mënyrën që dikush të qëndrojë këtu?
Laura Greco: Të qëndrojë, ndoshta. Ky është me siguri një projekt shumë i bukur, një nismë që do ta përqafoja menjëherë, sepse unë gjithmonë them që Ururi, nga pikëpamja gjeografike, ka një pozicion optimal: është vetëm 15 minuta nga deti, jetohet mirë, është një vend i vogël, klima është e mirë, është ideale për të jetuar. Ajo që ndoshta mungon është puna. Por nëse vijnë turistët, vjen edhe puna: krijohet një zinxhir ekonomik, pra turizmi sjell patjetër punë dhe njerëzit mund të qëndrojnë në këtë tokë.
Artur Nura: Ky është një shesh historik?
Laura Greco: Po, ky është një shesh historik. Në fillim fshati përfundonte pak më tej dhe këtu zhvillohej e gjithë jeta: kishte treg, njerëzit shëtisnin. Këtu ka ndodhur masakra e famshme e Vardarellëve në shekullin XIX, pra ka ndodhur edhe vrasja e parë shtetërore. Ndoshta kolegu Emiliano do t’jua shpjegojë më mirë, sepse është më i informuar për këtë çështje.
Artur Nura: Ky ishte sheshi historik dhe sot është bosh. Dhe pas sheshit është edhe bashkia juaj, apo jo?
Laura Greco: Po, bashkia jonë, që është zemra e aktivitetit. Bashkia është shtëpia e të gjithëve, jo vetëm e kryetarit, por e të gjithë qytetarëve. Unë të paktën e kuptoj kështu: e hapur për këdo që ka probleme apo nevoja, të cilat ne përpiqemi, sigurisht, t’i zgjidhim.
Artur Nura: Tani le të flasim për përgjegjësinë politike. Sipas jush, sipas përvojës suaj, a ka qenë më i vëmendshëm qeveria italiane apo qeveria shqiptare ndaj jush?
Laura Greco: Qeveria italiane ka një Kushtetutë shumë të mirë, që mbron pakicat gjuhësore. Sigurisht, me ligjet ndoshta ka munguar mbështetja financiare dhe diçka më shumë mund të ishte bërë.
Artur Nura: Kohët e fundit vërej, dhe duhet ta theksoj patjetër, një interes të madh nga ana e qeverisë shqiptare ndaj këtyre komuniteteve. Mund të ndjehet qartë interesi i Shqipërisë për pakicat gjuhësore në Itali.
Laura Greco: Sigurisht që për këtë jam e kënaqur. Shumë është bërë, por shumë mund të bëhet ende. Së fundmi është futur mësimi i gjuhës arbëreshe si lëndë në shkollën tonë. Duhet të kujtojmë se ne ruajmë një gjuhë që është transmetuar vetëm gojarisht. Kjo gjuhë e bukur, që ka rezistuar për më shumë se pesë shekuj, sot rrezikon të zhduket.
Artur Nura: Sipas jush, a do të ishte e drejtë të kishte një marrëveshje mes Ramës dhe Melonit – pasi kanë firmosur tashmë 16 marrëveshje – për të arritur në një të shtatëmbëdhjetë, që parashikon përgjegjësinë për ruajtjen e kësaj gjuhe, edhe me një buxhet, sepse pa para nuk bëhet asgjë?
Laura Greco: Sigurisht që do të ishte e dëshirueshme. Duhet thënë se Giorgia Meloni ka marrëdhënie shumë të ngushta me Shqipërinë dhe një marrëveshje e mëtejshme në këtë drejtim, për mbrojtjen e kësaj gjuhe, këtyre origjinave dhe kësaj identiteti që jeton brenda shtetit italian, do të ishte zgjidhja më e mirë.
Artur Nura: Duhet punuar për t’i bindur ata.
Laura Greco: Po, unë jam shumë e orientuar në këtë drejtim, aq sa si administratë promovojmë të gjitha aktivitetet që lidhen me valorizimin e gjuhës sonë. Më intereson shumë, sepse që fëmijë e kuptoja se kisha diçka më shumë se të tjerët. Mendoj se kjo vjen nga origjina. Me të drejtë.
Artur Nura: Ndërkohë, në Shqipëri vini vetëm për festa apo po realizoni edhe binjakëzime me komuna të tjera?
Laura Greco: Po, po përpiqemi. Së shpejti do të realizojmë binjakëzimin me komunën e Roskovecit. Kam pasur mundësinë të njoh kryetaren e bashkisë kur erdhi Presidenti i Republikës së Shqipërisë. Është një grua e zonja, një person shumë i vlefshëm, dhe kemi vendosur ta realizojmë këtë binjakëzim. Aq sa do të jenë mysafirët tanë në ditët në vijim, më 20 janar.
Artur Nura: Urime dhe faleminderit për intervistën.
Laura Greco: Faleminderit juve.
Artur Nura: Punë të mbarë.
Laura Greco: Faleminderit.
