Loading ...
Delegacione të nivelit të lartë nga Arabia Saudite, Turqia dhe Pakistani kanë mbërritur në Teheran, në përpjekje për të shmangur një përshkallëzim të ri të konfliktit mes Iranit, Shteteve të Bashkuara dhe Izraelit. Takimi zhvillohet në një kohë kur tensionet në rajon janë rritur dhe retorika mes palëve po bëhet gjithnjë e më e ashpër.
Në qendër të diskutimeve pritet të jetë mundësia e arritjes së një marrëveshjeje mes Teheranit dhe Uashingtonit, si dhe krijimi i një mekanizmi të ri sigurie për vendet e rajonit.
Në takim pritet të marrin pjesë ministri saudit i Mbrojtjes, Khalid bin Salman, shefi i ushtrisë pakistaneze, Asim Munir, dhe kreu i shërbimit turk të inteligjencës, Ibrahim Kalın. Ata do të zhvillojnë bisedime me zyrtarët më të lartë iranianë të sigurisë dhe negociatorët e vendit.
Një nga çështjet e rëndësishme që pritet të diskutohet është roli i Iranit në përpjekjet për të ndalur sulmet e rebelëve Huthi në Jemen ndaj infrastrukturës saudite. Sulmet me raketa dhe dronë kanë shtuar shqetësimet për sigurinë dhe ekonominë e Arabisë Saudite. Huthitë kanë pretenduar se kanë mbyllur aeroportin e Riadit dhe se i kanë shkaktuar dëme të mëdha ekonomisë saudite.
Një tjetër çështje është mundësia e përfshirjes së Iranit në një pakt të ri sigurie mes vendeve islame. Arabia Saudite, Turqia dhe Pakistani nënshkruan një marrëveshje mbrojtjeje në Mekë në gusht. Në Iran, disa qarqe e kanë parë këtë marrëveshje si një përpjekje për të kufizuar ndikimin e Teheranit, ndërsa vendet nënshkruese kanë deklaruar se ajo synon mbrojtjen e ndërsjellë.
Irani ka mbështetur vazhdimisht idenë e një marrëveshjeje rajonale sigurie, ku vendet e Lindjes së Mesme të bashkëpunojnë pa u varur nga prania ushtarake amerikane. Konflikti i fundit ka rikthyer edhe debatin në vendet e Gjirit Persik mbi rolin e bazave ushtarake amerikane dhe nëse ato ofrojnë më shumë siguri apo rrisin rrezikun e përfshirjes në konflikte.
Asnjë vend i Gjirit nuk e ka mbështetur publikisht sulmin amerikano-izraelit ndaj Iranit, megjithëse disa prej tyre dyshohet se kanë bashkëpunuar në mënyrë të fshehtë gjatë operacioneve. Nga ana tjetër, Irani ka goditur baza amerikane dhe objekte të infrastrukturës energjetike në vendet e rajonit, duke rritur frikën për një përhapje më të gjerë të konfliktit.
Zëdhënësi i Ministrisë së Jashtme iraniane, Esmaeil Baghaei, tha se takimi mund të hapë rrugën për bashkëpunim më të gjerë mes vendeve të rajonit në fushën e sigurisë.
“Ngjarjet e dy viteve të fundit, veçanërisht të tetë muajve të fundit, kanë treguar se siguria e qëndrueshme dhe e besueshme në rajonin tonë mund të arrihet vetëm përmes ndërtimit të besimit dhe bashkëpunimit mes vendeve të rajonit”, deklaroi ai.
Edhe ish-ministri i Jashtëm iranian, Javad Zarif, ka bërë thirrje për krijimin e një rrjeti gjithëpërfshirës rajonal, të bazuar në mosagresion, besim të ndërsjellë dhe zhvillim të përbashkët. Sipas tij, siguria e Lindjes së Mesme duhet të ndërtohet nga vetë vendet e rajonit dhe jo të diktohet nga fuqitë e jashtme.
Ndërkohë, SHBA-ja po vijon përforcimin e pranisë së saj ushtarake, ndërsa mbeten shqetësimet për mundësinë e një sulmi të ri ndaj Iranit. Paralelisht, ndërmjetësit nga Katari kanë zhvilluar bisedime në Teheran për të gjetur një mënyrë që Irani të rihapë Ngushticën e Hormuzit, një rrugë jetike për transportin ndërkombëtar të naftës dhe gazit.
Në Izrael, mediat kanë raportuar se kryeministri Benjamin Netanyahu po ushtron presion për një qëndrim më të ashpër ushtarak ndaj Iranit përpara zgjedhjeve. Ndërkohë, deklaratat e presidentit amerikan Donald Trump në mbështetje të rizgjedhjes së Netanyahut kanë shtuar shqetësimet në rajon për mundësinë e një përshkallëzimi të mëtejshëm.
Megjithatë, ideja e një pakti sigurie që përfshin Iranin pritet të hasë kundërshtime në disa vende të Lindjes së Mesme, për shkak të sulmeve dhe ndikimit që Teherani ushtron në rajon, drejtpërdrejt ose përmes grupeve të armatosura si Huthitë.
Edhe brenda Iranit ka zëra që kërkojnë forcimin e kapaciteteve bërthamore të vendit, përfshirë prodhimin e një arme bërthamore, si mënyrë për të garantuar sigurinë kombëtare. Një zhvillim i tillë do të shtonte edhe më shumë tensionet në rajon.
Pavarësisht përpjekjeve diplomatike, mbetet e paqartë nëse një marrëveshje e re sigurie mund të arrihet në një kohë të shkurtër. Negociatat mund të zgjasin me muaj, ndërsa Uashingtoni vazhdon të kërkojë rihapjen e Ngushticës së Hormuzit përpara se të shqyrtojë heqjen e sanksioneve ndaj Iranit.
