Loading ...
Kryeministri i Izraelit, Benjamin Netanyahu, ka përshkruar planet për të formuar një bllok të ri rajonal dhe e ka përkufizuar Lindjen e Mesme si të ndarë në boshte “radikale” sunite dhe shiite.
Duke folur të dielën, Netanyahu përshkroi një “gjashtëkëndësh aleancash” të propozuar, i cili, sipas tij, do të përfshijë Izraelin, Indinë, Greqinë dhe Qipron, së bashku me shtete të tjera arabe, afrikane dhe aziatike të paemërtuara.
Ai tha se së bashku, ata do të bashkohen për t’u përballur kolektivisht me atë që ai e quajti kundërshtarë “radikalë”.
“Në vizionin që shoh para meje, ne do të krijojmë një sistem të tërë, në thelb një ‘gjashtëkëndësh’ aleancash rreth ose brenda Lindjes së Mesme”, ka thënë Netanyahu, shkruan Al Jazeera, përcjell Telegrafi.
“Qëllimi këtu është të krijohet një bosht kombesh që shohin ballë për ballë realitetin, sfidat dhe qëllimet kundër boshteve radikale, si boshtin radikal shiit, të cilin e kemi goditur shumë fort, ashtu edhe boshtin radikal sunit në zhvillim”.
Megjithatë, asnjë qeveri nuk e ka mbështetur publikisht këtë plan – ose formulimin e tij sektar.
Dy nga tre vendet që Netanyahu përmendi – Greqia dhe Qiproja – janë anëtarë të Gjykatës Ndërkombëtare Penale (GJNP), e cila ka një urdhër arresti për Netanyahun për krime lufte në Gaza, dhe do të ishte e detyruar ligjërisht ta arrestonte atë nëse ai shkel atje.
Andreas Krieg, profesor i asociuar i studimeve të sigurisë në King’s College London, i tha Al Jazeera se kryeministri izraelit “mund ta ekzagjerojë” idenë e tij, përcjell Telegrafi.
“Komponenti ‘pa emër arab/afrikan/aziatik’ mund të ekzistojë në formën e koordinimit ad hoc të sigurisë dhe diplomacisë transaksionale, por jo domosdoshmërisht në një mënyrë që i ngjan një pakti ose traktati në stilin e NATO-s. Nuk është një aleancë”, ka thënë ai.
Çfarë nënkupton Netanyahu me ‘boshtet radikale’?
Netanyahu po kërkon të përsërisë atë që ai e përshkruan si “fitoret” e tij kundër “boshtit shiit” – i njohur edhe si “boshti i rezistencës” – një rrjet joformal, i përqendruar në Iran, i grupeve aleate që kundërshtojnë ndikimin izraelit dhe perëndimor në Lindjen e Mesme.
Në thelbin e tij qëndron Irani, i cili mbështet Hezbollahun në Liban – i konsideruar prej kohësh si aktori më i fuqishëm jo-shtetëror i rajonit i lidhur me Teheranin përpara se Izraeli të vriste pjesën më të madhe të udhëheqjes së tij në vitin 2024.
Në Irak, Teherani mban lidhje me grupe të ndryshme të armatosura shiite, duke përfshirë fraksione brenda Forcave të Mobilizimit Popullor dhe grupe të tilla si Kataib Hezbollah.
Kohët e fundit, në Jemen, Houth-ët, një lëvizje shiite zaidi, janë rritur në rëndësi, me Teheranin që ofron mbështetje materiale, trajnime dhe armë.
A ka të drejtë Netanyahu edhe për një “bosht sunit” në zhvillim?
Sipas shkrimit të Al Jazeera, “jo tamam” pasi Izraeli sulmoi të paktën gjashtë vende në rajon në vitin 2025, duke përfshirë Palestinën, Iranin, Libanin, Sirinë dhe Jemenin, dhe kreu sulme të lidhura me Gazën në ujërat ndërkombëtare në Tunizi dhe Greqi.
Ai gjithashtu ka kërcënuar Egjiptin, Turqinë, Arabinë Saudite, Irakun dhe Jordaninë.
Në vend që të formojnë një “bosht sunit” të unifikuar – siç i përshkruan Netanyahu – disa shtete me shumicë sunite në rajon janë koordinuar diplomatikisht në përgjigje të armiqësisë rajonale të Izraelit.
