Loading ...
Me 85% të votave të numëruara, Izraeli përballet me pasiguri politike, pasi as kryeministri Benjamin Netanyahu dhe as rivali i tij Gadi Eisenkot nuk duket se kanë siguruar mandatet e nevojshme për të formuar shumicën parlamentare. Zgjedhjet e reja mbeten një nga skenarët e mundshëm, nëse palët nuk arrijnë një marrëveshje për krijimin e qeverisë.
Izraeli duket se po shkon drejt një ngërçi politik, ndërsa rezultatet paraprake të zgjedhjeve nuk po i japin asnjërit prej kampeve kryesore një avantazh të mjaftueshëm për të qeverisur i vetëm.
Në këto kushte, formimi i qeverisë së ardhshme do të varet nga negociatat mes partive politike, të cilat mund të detyrohen të rishikojnë premtimet e bëra gjatë fushatës.
Sipas analizës së skenarëve të mundshëm, katër janë rrugët kryesore që mund të përcaktojnë zhvillimet e ardhshme politike në vend.
1. Qeveri e unitetit kombëtar nën drejtimin e Netanyahut
Një nga mundësitë është krijimi i një qeverie të unitetit kombëtar, të drejtuar nga Benjamin Netanyahu, me pjesëmarrjen e partisë Yashar të Gadi Eisenkotit.
Megjithatë, ky skenar përballet me pengesa të konsiderueshme politike. Eisenkoti e ka ndërtuar fushatën e tij mbi premtimin për të larguar Netanyahun nga pushteti dhe e ka paraqitur veten si alternativën kryesore ndaj tij.
Vetëm një natë më parë, ai i bëri thirrje kryeministrit të njoftonte tërheqjen nga politika, duke e akuzuar për përçarje dhe për një kulturë të gënjeshtrave.
Nga ana tjetër, Netanyahu ka shprehur mirënjohje për partnerët e tij aktualë të koalicionit dhe ka bërë thirrje për një qeveri të fortë të së djathtës, duke lënë të kuptohet se mund të synojë ruajtjen e aleancës ekzistuese me partitë e djathta dhe ato ultraortodokse.
Një përshkallëzim i mundshëm i konfliktit me Iranin mund të ndikojë gjithashtu në llogaritë politike, duke shtuar presionin për bashkëpunim mes palëve. Megjithatë, kundërshtarët e Netanyahut mund ta interpretojnë një përfshirje të re ushtarake si një përpjekje për të forcuar pozitat e tij politike.
2. Koalicion i drejtuar nga Eisenkoti me mbështetjen e partive arabe
Një tjetër skenar parashikon krijimin e një qeverie të drejtuar nga opozita, me pjesëmarrjen ose mbështetjen e partive arabe.
Një zhvillim i tillë do të shënonte një ndryshim të rëndësishëm në politikën izraelite, ku përfshirja e partive arabe në koalicionet qeverisëse ka qenë e rrallë.
Partitë arabe janë ndër surprizat e këtyre zgjedhjeve. Sipas projeksioneve paraprake, ato mund të sigurojnë deri në 19 mandate, të ndihmuara nga pjesëmarrja e lartë e votuesve arabë, të cilët përbëjnë rreth 20% të popullsisë së Izraelit.
Për vite me radhë, një pjesë e kësaj popullsie ka bojkotuar zgjedhjet, duke argumentuar se sistemi politik nuk u garanton trajtim të barabartë. Këtë herë, mobilizimi elektoral është nxitur edhe nga kundërshtimi ndaj koalicionit aktual qeverisës.
Lista e Bashkuar Arabe ka deklaruar se mund t’i bashkohet një qeverie opozitare, ndërsa Lista e Përbashkët ka shprehur gatishmërinë për të mbështetur një qeveri të tillë nga jashtë koalicionit.
Megjithatë, ky skenar mbetet i vështirë, pasi shumica e partive hebraike të bllokut opozitar kanë përjashtuar bashkëpunimin qeverisës me partitë arabe. Një koalicion i tillë do të përballej gjithashtu me mosmarrëveshje të thella për çështje si Gaza dhe Bregu Perëndimor.
3. Netanyahu kërkon mbështetje nga partitë e djathta të opozitës
Një mundësi tjetër është që Netanyahu të përpiqet të tërheqë në koalicionin e tij partitë e djathta që aktualisht bëjnë pjesë në bllokun e opozitës.
Mes emrave që mund të përfshihen në negociata janë Naftali Bennett, bashkëdrejtues i aleancës politike Beyachad, dhe Avigdor Lieberman, kreu i partisë Yisrael Beiteinu.
Të dy politikanët mbajnë qëndrime të ashpra për çështjet e sigurisë dhe ndajnë disa pikëpamje me Netanyahun. Megjithatë, gjatë fushatës ata kanë kërkuar largimin e tij nga pushteti dhe kanë mbështetur zgjerimin e shërbimit të detyrueshëm ushtarak për hebrenjtë ultraortodoksë.
Kjo e fundit i vendos ata në kundërshtim të drejtpërdrejtë me dy partitë ultraortodokse që janë aktualisht pjesë e qeverisë.
Është hedhur ideja që partitë e Bennettit dhe Liebermanit të zëvendësojnë partnerët ultraortodoksë të Netanyahut. Megjithatë, sipas përllogaritjeve aktuale elektorale, një kombinim i tillë mund të mos sigurojë shumicën e nevojshme parlamentare.
4. Zgjedhje të reja, nëse negociatat dështojnë
Nëse asnjëra prej alternativave nuk prodhon një marrëveshje, Izraeli mund të detyrohet të zhvillojë zgjedhje të reja.
Në këtë rast, Netanyahu do të vazhdonte të qëndronte në detyrë si kryeministër kujdestar deri në formimin e qeverisë së re, ndërsa partitë do të përgatiteshin për një tjetër përballje elektorale.
Disa analistë vlerësojnë se një raund i ri zgjedhjesh mund të ndryshojë pjesëmarrjen e grupeve të ndryshme të votuesve. Mobilizimi i lartë i votuesve arabë mund të mos përsëritet, veçanërisht nëse përfaqësimi i tyre në parlament nuk sjell ndryshime konkrete.
Nga ana tjetër, një tjetër proces zgjedhor mund të nxisë pjesëmarrje më të madhe të votuesve të djathtë. Në favor të Likud-it mund të ndikojë edhe fakti se disa parti të vogla të djathta nuk arritën të kalonin pragun elektoral prej 3,25%.
Izraeli ka një histori të afërt të paqëndrueshmërisë politike. Mes viteve 2019 dhe 2022, vendi zhvilloi pesë palë zgjedhje, pasi Netanyahu dhe kundërshtarët e tij nuk arritën vazhdimisht të krijonin një shumicë të qëndrueshme.
