Loading ...
Protestuesit në Iran kanë dalë sërish në rrugë të shtunën mbrëma, duke sfiduar një fushatë të ashpër shtypjeje nga autoritetet, pavarësisht raportimeve për dhjetëra të vrarë dhe qindra të plagosur gjatë tri ditëve të fundit.
Sipas pamjeve të verifikuara dhe dëshmive të drejtpërdrejta të siguruara nga BBC, qeveria iraniane ka intensifikuar ndërhyrjen e forcave të sigurisë, ndërsa ka vendosur një bllokadë pothuajse totale të internetit në të gjithë vendin, duke kufizuar rëndë komunikimin me botën e jashtme.
Prokurori i përgjithshëm i Iranit, Mohammad Movahedi Azad, deklaroi se çdo person që merr pjesë në protesta do të konsiderohet “armik i Zotit”, një akuzë që sipas ligjit iranian dënohet me vdekje.
Demonstratat, që nisën më shumë se dy javë më parë për shkak të rritjes së çmimeve dhe inflacionit të lartë, janë përhapur në mbi 100 qytete dhe qyteza në të gjitha provincat e vendit. Protestuesit tashmë po kërkojnë hapur fundin e sundimit klerikal dhe largimin e Udhëheqësit Suprem Ajatollah Ali Khamenei.
Khamenei i ka cilësuar demonstruesit si “vandalë” që, sipas tij, po veprojnë për të kënaqur presidentin amerikan Donald Trump.
Internet i ndërprerë, raportim i vështirë
Autoritetet iraniane kanë bllokuar aksesin në internet për të penguar organizimin e protestave dhe shpërndarjen e informacionit. Infrastruktura dixhitale e vendit kontrollohet nga shteti dhe aktualisht qasja është kufizuar kryesisht në një intranet vendas, me lidhje minimale me rrjetin global.
Ekspertë të teknologjisë i kanë thënë BBC Persian se ndërprerja aktuale është më e rëndë se ajo gjatë protestave “Grua, Jetë, Liri” tre vjet më parë, duke e cilësuar situatën si një nga bllokimet më të forta të internetit në historinë e Iranit.
Për shkak të kufizimeve, BBC dhe shumica e mediave ndërkombëtare nuk janë në gjendje të raportojnë drejtpërdrejt nga brenda Iranit, megjithatë pamje video dhe dëshmi nga terreni vazhdojnë të qarkullojnë.
Pamje të verifikuara tregojnë protestues që marrin kontrollin e disa rrugëve në Teheran, ndërsa përplasje të dhunshme janë regjistruar edhe në Mashhad, qytetin e dytë më të madh të vendit. Në video shihen mjete të djegura, përleshje me forcat e sigurisë dhe të shtëna armësh.
Reagime nga SHBA dhe komuniteti ndërkombëtar
Presidenti amerikan Donald Trump shkroi në rrjetet sociale se “Irani po shikon drejt lirisë” dhe se Shtetet e Bashkuara janë të gatshme të ndihmojnë, pa dhënë detaje konkrete. Mediat amerikane raportojnë se administrata amerikane ka diskutuar opsione të ndryshme, përfshirë edhe skenarë ushtarakë, të cilësuar si paraprakë.
Senatori amerikan Lindsey Graham dhe figura të tjera politike kanë shprehur mbështetje publike për protestuesit. Ndërkohë, Reza Pahlavi, djali i ish-shahut të Iranit dhe aktualisht në mërgim, u ka bërë thirrje qytetarëve të vazhdojnë protestat, duke theksuar se regjimi po dobësohet.
Amnesty International ka ngritur alarmin për përdorimin e forcës vdekjeprurëse ndaj protestuesve, ndërsa Sekretarja e Jashtme britanike, Yvette Cooper, deklaroi se qytetarët iranianë nuk duhet të përballen me dhunë apo hakmarrje për shkak të mendimeve të tyre.
Bilanci i viktimave
Sipas burimeve mjekësore dhe verifikimeve të BBC Persian, dhjetëra persona kanë humbur jetën, përfshirë edhe fëmijë, ndërsa qindra të tjerë janë plagosur. Spitalet, veçanërisht në Teheran dhe Rasht, raportohen të mbingarkuara, me staf që përshkruan skena dramatike dhe mungesë kapacitetesh për të përballuar numrin e viktimave.
Këto janë protestat më të gjera në Iran që nga viti 2022, kur pas vdekjes së Mahsa Amini-t në paraburgim, mbi 550 persona u vranë dhe rreth 20 mijë u arrestuan gjatë disa muajve represioni, sipas organizatave për të drejtat e njeriut.
