Si do ta sakatojnë sanksionet ekonominë ruse?

schedule14:20 - 28 Shkurt, 2022

schedule 14:20 - 28 Shkurt, 2022

The Economist

Përktheu: Sonila Backa-abcnews.al

Që kur Rusia pushtoi Krimenë në vitin 2014, sanksionet perëndimore kanë dështuar të veprojnë si një pengesë kundër agresionit rus. Masat e reja që synojnë sistemin financiar të Rusisë të shpallura nga Amerika, BE dhe aleatët e tjerë më 26 shkurt duket se ndryshojnë kursin.

Sanksionet janë vendosur shumë vonë, por janë në gjendje të shkaktojnë kaos financiar në Rusi, sepse ata synojnë bankën e saj qendrore dhe mund të çojnë në ngrirjen e rezervave të këmbimit valutor prej 630 miliardë dollarësh. Kjo mund të shkaktojë një kaos në bankat dhe monedhën ruse dhe do të shkaktojë tronditje në tregjet globale dhe një rritje të mëtejshme të çmimeve të energjisë, shkruan abcnews.al

Por Rusia mund të kundërpërgjigjet gjithashtu. Më 27 shkurt Rusia tha se sanksionet ishin “të paligjshme” dhe tha se armët bërthamore ruse janë vënë në një nivel të lartë gatishmërie si përgjigje.

Vendosja e kësaj arme ekonomike nga Perëndimi cilësohet gjithashtu si një tronditje në Kinë, e cila ka 3.4 trilion dollarë rezerva dhe e cila tani do të duhet të rimendojë se si t’i rezistojë presionit perëndimor në rast të një lufte me Tajvanin. Deri më tani, sanksionet perëndimore nuk kanë pasur ndikim.

Për shembull, ndëshkimet ndaj oligarkëve dhe pasuria e tyre në det të hapur kanë bërë që disa manjatë të bëjnë thirrje për t’i dhënë fund gjakderdhjes, por jo për të ndryshuar vendimmarrjen në Kremlin. Ndërkohë kufizimet në teknologjinë perëndimore dhe eksportet industriale në Rusi do të duhen muaj apo vite për të pasur efekt.

Edhe sanksionet amerikane të shpallura më 24 shkurt kundër Sberbank dhe vtb Bank  ishin një goditje serioze, por jo vrastare, veçanërisht pas përjashtimit të transaksioneve  të energjisë. Shumë nga titujt në Amerikë dhe Europë janë fokusuar te vendimi për të pezulluar disa banka ruse, ndoshta Sberbank dhe vtb, nga Swift.

Në fakt, vendimi është i shpejtë por nuk pritet të ndryshojë lojën. Në vend të kësaj, hapi më i madh është të synoni institucionin në zemër të ekonomisë së fortesës së Rusisë, bankën qendrore.

Ajo ka 630 miliardë dollarë rezerva valutore, ekuivalente me 38% të PBB-së së Rusisë në vitin 2021. Zyrtarët në administratën e Biden thonë se ata, duke vepruar me Europën, do të pengojnë bankën qendrore të përdorë këto rezerva për të minuar ndikimin e sanksioneve, raporton abcnews.al

Megjithatë, ka të ngjarë që pjesa më e madhe e depozitave bankare dhe instrumenteve të tjera, pavarësisht nga monedha në të cilën janë konvertuar, të ruhen në  institucionet financiare ose në juridiksione që do të zbatohen sanksionet perëndimore. Duke iu përgjigjur masave të reja, banka qendrore tha në 27 shkurt se kishte të gjitha burimet dhe instrumentet e nevojshme për të ruajtur stabilitetin financiar. Por implikimet janë të frikshme.

Nëse banka qendrore nuk ka akses të menjëhershëm tek rezervat, do ta ketë të vështirë të ndërhyjë në tregun valutor duke përdorur parat e  huaja për të mbështetur rublën në rënie, siç ka bërë gjatë ditëve të fundit. Banka qendrore mund të mos jetë në gjendje të ofrojë likuiditet në valutë për bankat që janë nën sanksione, duke rritur probabilitetin që ato të mos përmbushin detyrimet e tyre.

Dhe nuk do të jetë në gjendje të veprojë si ndërmjetës për banka të tilla, duke bërë ose marrë pagesa në emër të palëve të huaja, që është një mënyrë  për t’iu shmangur sanksioneve. E gjithë kjo tregon për një panik në rritje në sistemin financiar të Rusisë. Deri më tani dëmet nga lufta kanë qenë të rënda por të menaxhueshme, raporton abcnews.al

Monedha ka rënë me 10% nga viti në vit, bursa me 35% dhe çmimet e aksioneve të bankave më të mëdha ranë me mbi 50%. Tani presioni ka të ngjarë të intensifikohet. Qytetarët rusë mund të humbasin besimin në sistemin bankar, megjithëse nëse tërheqin paratë e konvertuara në rubla, banka qendrore mund ta kompensojë këtë duke ofruar kredi në rubla për bankat.

Falë të ardhurave të saj nga nafta, Rusia fiton më shumë nga jashtë sesa blen. Por nëse nuk ka akses në rezervat e saj, ajo mund të detyrohet të vendosë kontrolle të rrepta të kapitalit për të parandaluar një kolaps të monedhës. Vendi gjithashtu mund të zgjedhë të mbyllë përkohësisht tregjet financiare.

Deri më tani, ndërsa ka pasur disa shenja të bankave kineze që shmangin transaksionet në dollarë me firmat ruse, ka pasur pak shenja që Kina ose shumë vende të tjera aziatike synojnë të zbatojnë sanksionet perëndimore.

Masat e reja janë mjaft të rënda sa që ato mund të cilësohen nga Rusia si një akt lufte. Më 27 shkurt, ajo tha se kishte vendosur forcat e saj bërthamore në një “regjim”, që do të thotë një nivel i rritur i vigjilencës.

Kjo për të sinjalizuar se Kremlini nuk beson se ekziston një kufi midis luftës ekonomike dhe asaj konvencionale.

Perëndimit tani mund t’i duhet të ndryshojë qëndrimin e tij si kundërpërgjigje. Ka mënyra të tjera që Rusia mund të hakmerret. Një rrugë është intensifikimi i sulmeve kibernetike ndaj institucioneve perëndimore.

Një tjetër është që ajo të kufizojë furnizimet me gaz në Europë. Sipas Bloomberg, deri më 25 shkurt, furnizimi me gaz nga Gazprom përmes Ukrainës ishte rritur në nivele normale. Por Rusia tani mund të zvogëlojë furnizimin. Kjo do të kishte vetëm një ndikim të moderuar financiar në Rusi (eksportet e naftës janë shumë më të rëndësishme për ekonominë e saj), por do të çonte në rritjen e çmimeve të energjisë.

Në këtë skenar, Perëndimi do të kishte ende armë të tjera , duke përfshirë bllokimet në shërbimet e internetit ose sanksionet ndaj naftës ruse.

Nëse vendosmëria e Perëndimit do të ketë sukses në goditjen e ekonomisë ruse  përpara se Rusia t’i shkaktojë një goditje shkatërruese ushtarake Ukrainës, mbetet për t’u parë.

Por masat e reja do t’i shkaktojnë dëme të mëdha Rusisë. Dhe ato përfaqësojnë gjithashtu një fakt që do të ndryshojë rrënjësisht mënyrën se si funksionojnë sanksionet dhe ekonomia globale.

Kjo për shkak se shumë vende të tjera që ndjekin politika të jashtme me të cilat Amerika nuk është dakord, kanë  rezerva të shumta. Më e madhja nga të gjitha është Kina, shumica e kursimeve të së cilës ruhen në instrumentet financiare perëndimore ose nëpërmjet firmave perëndimore.

Ajo duhet të mësojë nga sistemi financiar i Rusisë, dhe se si Rusia do të hakmerret, dhe do të përpiqet të vlerësojë se si mund të shmangë shtypjen nga Perëndimi.

/abcnews.al