Loading ...
Komisionerja e BE-së për Zgjerimin, Marta Kos, deklaroi se Shqipëria dhe Mali i Zi janë aktualisht vendet që kanë bërë më shumë përparim në rrugën drejt anëtarësimit në BE. Pas tyre renditen Moldavia dhe Ukraina, ndërsa Bosnjë-Hercegovina, Kosova dhe Maqedonia e Veriut ndodhen në faza më të hershme. Serbia mbetet një rast i veçantë.
Kos tha se ekziston një “dritare mundësie” për zgjerimin e BE-së dhe se vendet kandidate duhet të përmbushin reformat dhe kriteret e kërkuara. Ajo vlerësoi se Mali i Zi mund t’i përmbushë kriteret deri në fund të këtij viti ose në fillim të vitit të ardhshëm.
“Ky është “muri im i zgjerimit”: kemi grupin kryesor të vendeve, me Malin e Zi dhe Shqipërinë, të ndjekura nga Moldavia dhe Ukraina. Në mes, nuk kemi filluar ende me Bosnjën dhe Hercegovinën, Kosovën dhe Maqedoninë e Veriut, dhe pastaj është rasti i Serbisë. Këtë vit, po arrijmë më shumë në zgjerim sesa në 25 vitet e fundit” shprehet ajo.
Për Ukrainën, Kos tha se anëtarësimi deri më 1 janar 2027 nuk është i realizueshëm, ndërsa theksoi se procesi duhet të bazohet te meritat dhe kriteret. Ajo kritikoi gjithashtu Serbinë për glorifikimin e kriminelëve të luftës dhe mohimin e gjenocidit, duke kërkuar që Beogradi ta dëshmojë me vepra angazhimin për BE-në.
Kos nënvizoi edhe rëndësinë e mbështetjes së Italisë për zgjerimin dhe tha se BE-ja duhet të reformojë mënyrën e vendimmarrjes për t’u përgatitur për një zgjerim me më shumë vende anëtare.
Sipas disa vëzhguesve, vrulli për zgjerim do të zgjasë deri në fund të vitit. A po mbyllet dritarja?
Kjo dritare mundësie do të mbetet e hapur për pak më gjatë. Por duhet të marrim parasysh se do të kemi zgjedhje në katër vende të mëdha, përfshirë Italinë, vitin e ardhshëm. Ekziston një orë gjeopolitike: Evropa nuk mund të përballojë një vakum në fqinjësinë tonë për shkak të luftës së Rusisë, paqëndrueshmërisë në Ballkanin Perëndimor dhe konkurrencës për ndikim, përfshirë edhe me Kinën. Dhe pastaj është ora e bazuar në meritë dhe reformat që kërkojmë nga vendet kandidate. Ato duhet të japin rezultate, por edhe ne duhet ta bëjmë këtë. Kur një vend i plotëson të gjitha kriteret, siç ka të ngjarë të bëjë Mali i Zi në fund të këtij viti ose në fillim të vitit të ardhshëm, do të duhet të shohim se si ta vendosim atë në një pozicion për t’u bërë anëtar i BE-së.
A do të jetë Ukraina në gjendje të bashkohet me BE-në vitin e ardhshëm?
Data 1 janar 2027 u caktua nga Presidenti Zelensky. Anëtarësimi bazohet në parimin e meritës: është e qartë se kjo datë nuk është e mundur. Unë e kuptoj që Kievi dhe shumë të tjerë e shohin anëtarësimin në BE si një garanci sigurie. Lufta në Ukrainë ka ndryshuar gjeopolitikën në Evropë dhe një nga pasojat është se zgjerimi është përsëri një përparësi, jo vetëm për Ukrainën, por edhe për të tjerët. Nuk ka privilegje apo zbritje në procesin e pranimit, por duhet të marrim në konsideratë se Ukraina po lufton një luftë për mbijetesë, prandaj është edhe detyra jonë ta ndihmojmë atë. Shpresoj që sa më shumë grupe të jetë e mundur të jenë të hapura deri në fund të vitit.
Cilat pika duhet të diskutojnë udhëheqësit?
“Janë katër: ndikimi i zgjerimit në shtetet anëtare ekzistuese; reformat e brendshme që BE-ja duhet të ndërmarrë për të qenë më efikase me më shumë anëtarë; masat mbrojtëse, d.m.th., si të mbrohemi në mënyrë që anëtarët e rinj të respektojnë sundimin e ligjit dhe demokracinë edhe pas anëtarësimit në BE; dhe idetë për thellimin e integrimit të forcuar gradual.”
A nuk është integrimi gradual në rrezik të bëhet një dhomë pritjeje e pafundme?
“Nuk e shoh këtë rrezik. Integrimi gradual mund të përdoret vetëm për vendet kandidate që po punojnë qartë për t’u bërë anëtarë të plotë të BE-së, por kanë nevojë për më shumë kohë. Nuk është një zëvendësim për pranimin. Procesi i bazuar në meritë është shumë i kërkuar: sundimi i ligjit, konvergjenca ekonomike, zbatimi i të gjithë acquis. Dhe nuk ka shkurtesa. Ne ofrojmë më shumë Evropë para pranimit, por vetëm kur ka më shumë meritë.”
Pse kjo rrugë?
“Nëse nuk jemi në gjendje të integrojmë fqinjësinë tonë, kundërshtarët tanë – unë i quaj ata forca të jashtme destabilizuese – do të vijnë dhe do t’i marrin ata.”
Serbia është një problem. Pas funeralit të Mlladiçit, ju anuluat një vizitë në Beograd.
“Serbia ka një rol qendror në stabilitetin e Ballkanit. Kur Beogradi aplikoi për anëtarësim në BE, ai u zotua të miratojë standardet, parimet dhe vlerat evropiane. Por glorifikimi i kriminelëve të luftës, mohimi i gjenocidit dhe revizionizmi që pamë në funeralin e Ratko Mlladiçit shkojnë kundër vlerave evropiane. Pra, Serbia do të duhet të vendosë se sa serioze është për rrugën e saj evropiane, jo vetëm me fjalë por edhe me vepra, dhe do të shohim se çfarë do të ndodhë në zgjedhje.
Çfarë roli po luan Italia në procesin e pranimit të Ballkanit Perëndimor?
“E vlerësoj shumë atë që po bën Roma në grupin e Miqve të Ballkanit Perëndimor dhe në procesin e zgjerimit në përgjithësi. Italia, si një anëtare themeluese e BE-së, luan një rol vendimtar, duke pasur marrëdhënie vërtet të shkëlqyera me vendet në atë rajon. Nacionalizmi po kthehet në ato vende dhe kjo ndikon në shpejtësinë me të cilën mund të vazhdojë zgjerimi. Thirrja ime për veprim është që ne duhet të angazhohemi më shumë politikisht. Unë jam përgjegjës për anën teknike, por pa mbështetjen e udhëheqësve politikë në Evropë, ne nuk mund ta çojmë përpara procesin e pranimit dhe Italia luan një rol shumë të rëndësishëm këtu.”
Tridhjetë shtete anëtare janë shumë. Si duhet të reformohet BE-ja?
“Në shqyrtimin para-pranimit, ne do të prezantojmë disa ide për të thjeshtuar procedurat tona.
