Loading ...Dita e Verës është një nga festat më të vjetra në traditën shqiptare. Ajo lidhet me nderimin e natyrës dhe gjallërimin e jetës pas dimrit të gjatë. Në këtë ditë kremtohet ringjallja e bimësisë, çelja e luleve dhe rikthimi i gjelbërimit që shënon ardhjen e pranverës.
Me kalimin e viteve, kjo festë e lashtë është kthyer në një festë mbarëkombëtare. Sot ajo festohet nga shqiptarët kudo dhe është shpallur edhe ditë zyrtare pushimi. Përtej ndryshimeve të kohës, Dita e Verës vazhdon të mbetet simbol i shpresës, gëzimit dhe fillimeve të reja.
Edhe pse festohet në të gjithë vendin, qyteti i Elbasanit konsiderohet zemra e kësaj feste. Këtu tradita është ruajtur më fort se kudo tjetër dhe çdo vit qyteti kthehet në epiqendrën e festimeve. Njerëz nga të gjitha trevat shqiptare mblidhen për të festuar së bashku ardhjen e pranverës.
Sipas studiuesve, Dita e Verës shënonte dikur fillimin e vitit të ri sipas kalendarit të lashtë shqiptar. Në atë kohë njerëzit orientoheshin nga dielli, hëna dhe gjelbërimi i natyrës. Festa kremtohej më 1 mars sipas kalendarit Julian dhe simbolizonte fundin e dimrit dhe nisjen e stinës së re.
Megjithëse përkon me fillimin e pranverës, festa mban emrin Dita e Verës sepse në kalendarin e lashtë ilir njiheshin vetëm dy stinë: dimri dhe vera. Sipas këtij kalendari, stina e verës fillonte me ekuinoksin e marsit, moment që shënonte barazinë mes ditës dhe natës dhe fillimin e ciklit të ri të natyrës.
Dita e Verës ka mbetur gjithmonë një festë popullore, e cila nuk i përket as një feje dhe as një ideologjie. Ajo festohet nga të gjithë, pa dallim moshe, besimi apo krahine, duke simbolizuar unitetin dhe identitetin e përbashkët shqiptar.
Në Elbasan, festa nuk mund të kuptohet pa ballokumen. Kjo ëmbëlsirë tradicionale është bërë simbol i Ditës së Verës dhe përgatitet sipas një recete të veçantë që ruhet prej brezash. Aroma e saj mbush çdo shtëpi në prag të festës dhe shoqëron tryezat familjare.
Dita e Verës është e pasur me rite dhe zakone që kanë ardhur deri në ditët tona. Dikur njerëzit ndiznin zjarre në oborre dhe kopshte për të pastruar shpirtin dhe për t’i dhënë forcë diellit. Gratë kryenin rituale simbolike për të larguar të keqen dhe për të sjellë mbarësi në familje.
Ditës e Verës ndahet në katër faza kryesore: përgatitjet që nisin ditë më parë, nata e Verës më 13 mars, mëngjesi festiv i 14 marsit dhe pikniku tradicional i mesditës.
Në vigjilje të festës, shtëpitë elbasanase mbushen me gëzim dhe përgatitje. Tryezat shtrohen me gatime tradicionale si kabunia, tava e kosit, çomleku apo gjeli i detit. Porta zbukurohet me lule dhe degë të gjelbra, që simbolizojnë mirëseardhjen e pranverës dhe të mirës në familje.
Në mëngjesin e 14 marsit, elbasanasit zgjohen herët për të hapur dyert e shtëpisë, në mënyrë që të hyjë e mira dhe të largohet e liga. Sytë lahen me ujë dhe lule pranvere si manushaqet, ndërsa lidhet në dorë “verorja”, një byzylyk me fije të kuqe dhe të bardhë që simbolizon fat dhe shëndet.
Lulet janë një tjetër simbol i rëndësishëm i kësaj dite. Elbasani njihet prej kohësh si qyteti i luleve dhe kopshtarisë. Jasemini, karafili, trëndafili dhe zymbyli zbukurojnë kopshtet dhe rrugët e qytetit, duke krijuar atmosferën e festës.
Festimet shoqërohen edhe me muzikë dhe këngë qytetare.
Me ardhjen e 14 marsit, qyteti i Elbasanit shndërrohet në një qendër festimesh. Rrugët dhe sheshet zbukurohen me dekor shumëngjyrësh, ndërsa organizohen koncerte, aktivitete kulturore dhe lojëra popullore.
Edhe pse shekujt kanë kaluar, Dita e Verës vazhdon të ruajë thelbin e saj. Ajo mbetet një festë që simbolizon jetën, natyrën dhe shpresën për një fillim të ri, duke bashkuar njerëzit rreth traditës dhe kulturës shqiptare./abcnews.al
