Loading ...
Një zëvendëskryeministër i Maqedonisë së Veriut akuzon Shqipërinë se po mban një të burgosur politik. Pretendimi flet më shumë për të kaluarën e Shkupit sesa për të tashmen e Tiranës.
Nga Albatros Rexhaj
Të premten, në parlamentin e Maqedonisë së Veriut, një zëvendëskryeministër doli përpara kolegëve të tij dhe deklaroi se Shqipëria po mban një të burgosur politik. Aleksandar Nikollovski, një figurë e rëndësishme në VMRO-DPMNE dhe ministër i infrastrukturës në qeverinë aktuale të Shkupit, i tha seancës plenare se Ilir Meta, ish-president i Shqipërisë, është mbajtur në paraburgim për dy vjet pa një dosje. Ai e krahasoi kryeministrin Edi Rama si trashëgimtar i Enver Hoxhës. Ai pyeti kolegët e tij nëse vërtet e admirojnë një njeri të tillë.
Ishte një performancë e jashtëzakonshme. Meritonte një përgjigje të saktë.
Mesazheri
Aleksandar Nikollovski nuk flet nga një terren neutral. Ai është një nga figurat më të spikatura të VMRO-DPMNE-së, partisë që qeverisi Maqedoninë e Veriut për më shumë se një dekadë nën Nikola Gruevskin dhe që ndërtoi, gjatë asaj kohe, një nga rastet më të dokumentuara të regresit demokratik në Ballkanin Perëndimor. Nën VMRO-DPMNE, shteti përgjonte mijëra qytetarë, përfshirë gazetarë, politikanë të opozitës, gjyqtarë dhe diplomatë. Ai kapi gjyqësorin, nënshtroi prokurorinë ndaj udhëzimeve politike dhe shkatërroi mediat e pavarura përmes presionit financiar dhe makanizmave rregullatore. Ky fakt nuk është i diskutueshëm. Ai është dokumentuar nga Komisioni Evropian, nga monitorues ndërkombëtarë dhe nga gjykatat që më pas e trajtuan.
Nikola Gruevski, arkitekti i atij sistemi dhe mentori politik i Nikollovskit, u dënua për korrupsion dhe shpërdorim detyre. Ai nuk e vuajti dënimin. Ai u arratis në Budapest, ku jeton prej vitesh nën mbrojtjen e Viktor Orbán, kryeministrit hungarez që ka bërë më shumë se çdo lider tjetër evropian për të penguar zgjerimin e Ballkanit Perëndimor dhe reformat demokratike në rajon.
Kjo është tradita nga e cila flet Nikollovski kur ai përmend të burgosur politikë dhe vlera demokratike. Ironia nuk është rastësore. Është strukturore.
Akuza
Pretendimi specifik i Nikollovskit është se Ilir Meta po mbahet pa një dosje të çështjes. Ky është një pretendim që bëhet rregullisht nga avokatët dhe aleatët politikë të Metës, dhe është një pretendim që gjykatat shqiptare e kanë shqyrtuar dhe rrëzuar vazhdimisht. Meta përballet me akuza, përfshirë nxitje dhune, të lidhura me ngjarjet rreth zgjedhjeve të qershorit 2023. Ndjekja penale është ngritur nga SPAK, Prokuroria e Posaçme Kundër Korrupsionit, një institucion i ndërtuar nën mbikëqyrje intensive ndërkombëtare me mbështetje teknike dhe financiare amerikane dhe evropiane, i projektuar me kujdes të jashtëzakonshëm pikërisht për të izoluar ndjekjen penale nga manipulimi politik.
Mund të kundërshtohen përfundimet e SPAK-ut. Për këtë shërbejnë gjykatat. Ajo që nuk mund të bëhet në mënyrë të besueshme është të përshkruhet SPAK si një instrument i përndjekjes politike, ndërkohë që kjo thuhet nga një parlament ku partia në pushtet kaloi një dekadë duke ndërtuar realisht një të tillë. Kategoritë nuk janë të barabarta. Realitetet institucionale nuk janë të barabarta.
Krahasimi me Hoxhën
Përmendja e Enver Hoxhës kërkon trajtim të drejtpërdrejtë, sepse nuk është një krahasim i zakonshëm politik. Emri i Hoxhës në diskursin politik shqiptar mbart të gjithë peshën e pothuajse pesë dekadave sundimi totalitar, të kampeve të punës, të ekzekutimeve, të një shoqërie të izoluar nga bota dhe të copëzuar mes informatorëve dhe viktimave. Të përmendësh këtë emër në një parlament të huaj, ta lidhësh me një kryeministër shqiptar në detyrë përpara një audience evropiane, nuk është koment. Është një akt i qëllimshëm dhune historike ndaj kujtesës shqiptare, i përdorur për efekt politik.
Duhet të quhet si i tillë. Jo me zemërim, që është pikërisht reagimi që provokime të tilla synojnë të prodhojnë, por me qartësi. Nikollovski e di saktësisht çfarë po bënte. Po ashtu edhe audienca e tij.
Modeli
Asgjë nga kjo nuk ndodhi në izolim. Kampi i Ilir Metës ka kaluar vitin e fundit duke ndërtuar sistematikisht një rrjet ndërkombëtar solidariteti politik, kryesisht nga e djathta joliberale. Lidhjet kalojnë përmes Budapestit, përmes aparatit mediatik simpatizues në Beograd dhe tani edhe përmes Shkupit. Vetë Nikollovski është një aleat i njohur i Orbánit. Deklarata nga parlamenti i Maqedonisë së Veriut nuk lindi nga një shqetësim parimor për standardet gjyqësore shqiptare. Ajo lindi nga një model i ndërthurur mesazhesh politike të sinkronizuara, efekti i të cilave, i qëllimshëm apo jo, është dëmtimi i besueshmërisë së Shqipërisë në momentin më të rëndësishëm të procesit të saj të anëtarësimit në BE.
Koha nuk është rastësi. Forumi nuk është rastësi. Zgjedhja për të përmendur Hoxhën përpara një audience parlamentare evropiane në këtë moment të caktuar nuk është rastësi.
Përgjigjja e Shqipërisë
Institucionet nuk mbrohen duke bërtitur për to. Ato mbrohen duke i mbijetuar shqyrtimit. Shqipëria ka kaluar pesëmbëdhjetë vjet duke çmontuar pikërisht llojin e sistemit që VMRO-DPMNE ndërtoi dhe Gruevski e përsosi. Ajo ka ndërtuar, në mënyrë jo të përsosur dhe nën presion të vazhdueshëm, institucione që tani funksionojnë nën mbikëqyrje ndërkombëtare. SPAK ekziston sepse Shqipëria zgjodhi përgjegjshmërinë përballë komoditetit. Kjo zgjedhje ishte e vështirë dhe mbetet e debatueshme. Por është zgjedhje e Shqipërisë, e bërë përmes proceseve të saj kushtetuese dhe politike, e mbështetur nga partnerët e saj transatlantikë.
Një zëvendëskryeministër, partia e të cilit ka si figurë themeluese një të arratisur nga drejtësia të strehuar nga një shtet anëtar i BE-së, nuk ka asgjë për t’i mësuar Shqipërisë për shtetin e së drejtës. Deklarata e tij të enjten nuk ishte një kontribut në diskursin demokratik. Ishte një provokim, një akt i qëllimshëm armiqësie rajonale i planifikuar për të shkaktuar dëmin maksimal, dhe duhet të kuptohet dhe të regjistrohet pikërisht si i tillë.
Shqipëria nuk është e detyruar t’i përgjigjet çdo fyerjeje. Por ka të drejtë t’i emërtojë ato.
