Loading ...
Tre vite pas sulmit të Hamasit ndaj Izraelit më 7 tetor 2023, pyetjet mbi atë se çfarë dinte kryeministri izraelit Benjamin Netanyahu përpara sulmit vazhdojnë të jenë në qendër të debatit politik në vend.
Mijëra militantë të Hamasit kaluan kufirin mes Gazës dhe Izraelit në një sulm të befasishëm, duke vrarë 1,205 persona dhe duke marrë 251 pengje, të cilët u dërguan në Rripin e Gazës. Izraeli iu përgjigj me një ofensivë ushtarake në Gaza, ku, sipas ministrisë së Shëndetësisë të drejtuar nga Hamasi, janë vrarë të paktën 74,347 persona.
Sulmi ka lënë pasoja të thella në shoqërinë izraelite dhe është kthyer në një prej çështjeve kryesore të debatit politik, ndërsa vendi përgatitet për zgjedhjet e 27 tetorit.
Netanyahu kërkon një tjetër mandat, por mbi të rëndojnë gjithnjë e më shumë pyetjet nëse ai ishte paralajmëruar për një sulm të mundshëm të Hamasit përpara 7 tetorit.
Gazetarët izraelitë Shlomi Eldar dhe Ruth Yuval kanë publikuar pretendime se presidenti i Emirateve të Bashkuara Arabe, Mohammed bin Zayed al-Nahyan, e kishte telefonuar Netanyahun rreth 10 ditë para sulmit dhe e kishte paralajmëruar se Hamasi po përgatitej për një operacion të madh.
Sipas pjesëve të librit të tyre, të publikuara nga gazeta Haaretz, tre burime të huaja të rangut të lartë dhe një këshilltar palestinez i presidentit të Emirateve kanë konfirmuar telefonatën.
Gjatë një bisede rreth 45 minuta, bin Zayed thuhet se i kishte thënë Netanyahut se Yahya Sinwar, në atë kohë një prej figurave kryesore të Hamasit në Gaza, po përgatiste një operacion që mund të shkaktonte gjakderdhje dhe të destabilizonte rajonin.
Sipas raportimit, Netanyahu reagoi qetësisht dhe tha se Izraeli ishte i përgatitur për çdo skenar.
Një tjetër pretendim i rëndësishëm është se Netanyahu nuk kishte informuar për këtë telefonatë drejtuesit e Shin Bet, Mossadit apo shefin e shtabit të ushtrisë izraelite.
Zyra e kryeministrit i ka mohuar kategorikisht këto akuza, duke i cilësuar raportet si një “trillim dashakeq” me motiv politik.
Netanyahu ka paditur Haaretz për shpifje, ndërsa gazeta ka mbrojtur raportimin e saj. Më pas, edhe The New York Times publikoi informacione që mbështesnin dhe plotësonin disa prej detajeve të raportit.
Në debat janë përfshirë edhe raportime të tjera. Sipas The Atlantic dhe Wall Street Journal, edhe kreu i inteligjencës egjiptiane, Abbas Kamel, mund ta ketë paralajmëruar Netanyahun disa ditë para sulmit të Hamasit.
Emiratet e Bashkuara Arabe nuk i kanë konfirmuar drejtpërdrejt këto raportime, por kanë deklaruar se informacionet e rëndësishme të inteligjencës janë komunikuar dhe vazhdojnë të komunikohen me Izraelin që prej rivendosjes së marrëdhënieve mes dy vendeve në vitin 2020.
Në këtë klimë, Netanyahu zhvilloi më 27 shtator një vizitë të fshehtë në Abu Dhabi, ku u takua për rreth një orë me presidentin bin Zayed. Sipas Channel 12, takimi mund të ketë pasur lidhje me raportimet e Haaretz. Një burim pretendoi se Netanyahu i kishte kërkuar presidentit emiratas të mohonte se e kishte paralajmëruar për një sulm të mundshëm.
Zyra e Netanyahut e mohoi këtë pretendim dhe e cilësoi si “lajm të rremë”. Nga ana tjetër, agjencia zyrtare e lajmeve të Emirateve tha se takimi ishte përqendruar te marrëdhëniet dypalëshe.
Ndërsa debati vazhdon, disa prej zyrtarëve më të lartë të sigurisë në Izrael kanë pranuar përgjegjësinë për dështimet që çuan në sulmin e 7 tetorit.
Ish-shefi i shtabit të ushtrisë, Herzi Halevi, mori përgjegjësinë për dështimet dhe dha dorëheqjen në janar 2025. Një hetim i brendshëm i ushtrisë izraelite e cilësoi sulmin si një prej “dështimeve më të mëdha” të saj.
Më pas, qeveria shkarkoi edhe kreun e Shin Bet, Ronen Bar. Netanyahu tha se mes tyre kishte humbur besimi, ndërsa Bar akuzoi kryeministrin se po përpiqej të pengonte hetimet për ngjarjet që çuan në sulmin e 7 tetorit.
Bar e ka akuzuar Netanyahun se po përpiqet të zhvendosë përgjegjësinë te zyrtarët e sigurisë që, sipas tij, e kishin paralajmëruar në kohë.
Vetë Netanyahu ka deklaruar se drejtuesit e sigurisë nuk e zgjuan menjëherë pasi nisi sulmi i Hamasit. Ai ka thënë se, nëse do të ishte zgjuar më herët, situata do të kishte qenë ndryshe.
Megjithatë, një orar i publikuar nga zyra e tij thotë se Netanyahu ishte informuar në orën 6:29 të mëngjesit për sulmin nga Gaza.
Kryeministri izraelit ka refuzuar gjithashtu thirrjet për ngritjen e një komisioni të pavarur shtetëror për të hetuar ngjarjet e 7 tetorit. Sipas tij, një hetim i tillë duhet të zhvillohet vetëm pasi të përfundojë lufta.
Kundërshtarët politikë të Netanyahut, mes tyre ish-shefi i ushtrisë Gadi Eisenkot, e akuzojnë kryeministrin se po shmang përgjegjësinë për dështimet e sigurisë.
Eisenkot ka deklaruar se Netanyahu kishte injoruar dhjetëra paralajmërime përpara 7 tetorit dhe ka premtuar se, nëse vjen në pushtet, do të krijojë një komision të pavarur hetimor.
Megjithatë, pavarësisht kritikave, Netanyahu vazhdon të ketë një bazë të fortë mbështetësish. Analistë të cituar në raport argumentojnë se trauma e 7 tetorit ka forcuar, dhe jo dobësuar, mbështetjen tradicionale ndaj tij.
Sondazhet e fundit të përmendura në raport e nxjerrin Eisenkotin pak përpara Netanyahut në garën elektorale, me 54 vende të parashikuara në Knesset për bllokun e tij, kundrejt 49 vendeve për koalicionin e kryeministrit.
Ndërkohë, debati për përgjegjësinë e Netanyahut vazhdon të jetë një prej çështjeve kryesore përpara zgjedhjeve. Për kundërshtarët e tij, pyetja është nëse paralajmërimet për sulmin u injoruan. Për Netanyahun dhe mbështetësit e tij, përgjegjësia kryesore për dështimin e 7 tetorit qëndron te strukturat e sigurisë.
Në qendër të debatit mbetet një pyetje: çfarë dinte në të vërtetë Netanyahu përpara sulmit të 7 tetorit dhe pse, pavarësisht paralajmërimeve të pretenduara, Izraeli nuk arriti ta parandalonte atë?
