Evropa ka nevojë urgjente për një qëllim gjeopolitik

schedule19:52 - 12 Prill, 2021

schedule 19:52 - 12 Prill, 2021

Nga Nigel Gould-Davies, The Moscow Times

Grumbullimi i forcave ruse pranë kufirit të saj me Ukrainën, nuk është vetëm një sfidë ndaj kësaj të fundit. Kjo shënon gjithashtu fazën e fundit të një fushate presioni mbi Bashkimin Evropian nga ana e Moskës.

Dobësitë dhe kontradiktat gjatë reagimit të BE-së e kanë inkurajuar Rusinë, të ndërmarrë tani një test edhe më të ashpër. Ky është një moment i rrezikshëm për Evropën dhe aleancën transatlantike.

Fushata nisi që në fillim të shkurtit, kur Përfaqësuesi i Lartë i BE-së Josep Borrell vizitoi Moskën dhe u poshtërua në çdo moment. Borrell arriti në përfundimin se “Rusia po shkëputet progresivisht nga Evropa, dhe se ajo i sheh si një kërcënim ekzistencial vlerat demokratike të Perëndimit”. Megjithatë, në tre çështjet që dominojnë marrëdhëniet e saj me Rusinë, Evropa ka treguar inkoherencë dhe dobësi.

Brukseli ka qenë më i zëshëm në reagimin e tij ndaj trajtimit që po i rezervon Kremlini liderit të opozitës ruse Alexei Navalny, që vitin e kaluar gati vdiq nga helmimi me agjentin nervor Noviçok. I arrestuar gjatë rikthimit në Moskë nga Berloni, Navanly po lëngon tani në një burg të sigurisë së lartë.

Rusia e ka bërë rastin e tij një problem evropian, duke e shpallur Navalny fajtor për përvetësimin e fondeve nga një kompanie franceze (e cila vetë thotë se nuk pësoi asnjë dëm) dhe për mos-raportimin e tij tek autoritetet ruse gjatë kohës që shërohej në Berlin pas helmimit që pësoi.

Gjykata Evropiane e të Drejtave të Njeriut e ka dënuar vendimin e gjykatës për shpalljen fajtor të kreut të opozitës ruse. Por BE nuk i ka përputhur dot fjalët e saj me veprimet. Ministri i Jashtëm i Rusisë, Sergei Lavrov, kërcënoi t`i prishë tërësisht marrëdhëniet me

BE-në nëse kjo e fundit vendos sanksione që “paraqesin rreziqe për ekonominë tonë, përfshirë fushat më të ndjeshme”.

Megjithëse ishte një pranim i sinqertë i efektivitetit të sanksioneve perëndimore, ai kërcënim bëri që BE-ja të kufizohej vetë në ndërmarrjen e disa masave simbolike. Ç’është më e rëndësishmja, Brukseli nuk vendosi sanksione shumë më të gjera që mund të mbronin vetë Navalny.

Çështja e dytë është projekti i gazsjellësit “Nord Stream 2”. Nëse ai do të përfundojë (deri tani është ndërtuar 94 për qind e tij), kjo do të thellojë ndikimin e Kremlinit në Gjermani, dhe me siguri që do ta dobësojë më tej Ukrainën. Ky projekt është shumë jo popullor brenda BE-së dhe kundërshtohet me forcë nga Shtetet e Bashkuara.

Megjithatë, Gjermania këmbëngul që ky projekt energjetik të mos përzihet me çështjen Navalny, shqetësimet mbi gjendjen e të drejtave të njeriut në Rusi, hakimin kibernetik që rusët i bënë Bundestagut gjerman, dhe një axhendë në rritje e çështjeve të tjera të vështira.

Problemi i tretë ka të bëjë me vaksinën ruse Sputnik-V.

Në shkurt të këtij viti, presidentja e Komisionit Evropian Ursula von der Lejen, pyeti publikisht se përse Rusia po ua ofronte Sputnik-V vendeve të tjera, në kushtet kur shkalla e vaksinimit në vend është shumë e ulët.

Megjithatë, pas tensioneve që e dominuan samitin e fundit të BE-së në lidhje me fushatën e dobët të vaksinimit në kontinent, presidenti francez Emmanuel Macron dhe kancelarja gjermane Angela Merkel telefonuan Vladimir Putinin për të diskutuar mbi prodhimin e mundshëm të vaksinës ruse në Bashkimin Evropian.

Ato telefonata që u shërbejnë më së miri interesave ruse tregojnë3 gjëra. Së pari, që vendet anëtare janë të gatshme të tejkalojnë shqetësimet e Von der Leyen dhe Borrell. Dhe kjo gjë e plotëson dëshirën e Rusisë për t’u marrë individualisht me vendet e BE-së, dhe jo me BE-në si një e tërë.

Së dyti, për çështjen e vaksinave, BE-ja është kërkuesja:Rusia mund ta shqyrtojë nevojën e saj, dhe të nxjerrë prej saj një përfitim politik. Së treti, Franca, Gjermania dhe Rusia biseduan gjatë të ashtuquajturit Procesit të Normandisë, mbi të cilin u ra dakord në vitin 2014 për të diskutuar zgjidhjen e konfliktit në Ukrainë.

Por megjithëse Ukraina u përjashtua nga kjo telefonatë, Merkel dhe Macron e diskutuan me Putinin, ashtu si edhe çështje të tjera rajonale të sigurisë. Të dy liderët kryesorë të Evropës ngritën gjithashtu shqetësime në lidhje me shëndetin e Navalny.

Putini nuk ka gjasa të shqetësohet për një njeri që ka bërë publike një video, të parë mbi 100 milion herë, që e portretizon atë si një kleptokrat të çmendur. Një ditë pas telefonatës midis tyre, Navalny njoftoi fillimin e një greve urie,i dëshpëruar nga fakti që gjendja e tij fizike dhe psikologjike po degradon gjithnjë e më shumë.

Rusia mund të nxjerrë 3përfundime nga diplomacia e saj e presionit. Së pari, përkujdesja e BE-së për armikun personal të Putinit – një njeri të cilin ai është përpjekur ta vrasë dhe që tani gjendet në mëshirën e tij – nuk do të sjellë pasoja.

Së dyti, Gjermania do t’i bindet Rusisë në synimin e saj strategjik të përfundimit të ndërtimit të gazsjellësit “Nord Stream 2”, pavarësisht sjelljes së Rusisë në fusha të tjera. Së treti, kritika e brendshme në BE për një shpërhapje të ngadaltë të vaksinave, do të mbetet për disa muaj e fortë, dhe kjo do t’i detyrojë vendet anëtare të kapërcejnë shqetësimet e Komisionit Evropian dhe të kërkojnë ndihmën e Rusisë.

Me pak fjalë, BE-ja është përgjigjur me ndarje, politikën e gjesteve të vogla dhe me një padurim strategjik. Rusia e ka shfrytëzuar këtë dobësi, duke e kushtëzuar Evropën që ta pranojë dhe mos rezistojë përpara lëvizjeve të saj ushtarake. Kjo strategji duket se ka funksionuar.

Ndërsa SHBA-ja dhe Britania e Madhe kanë shprehur shqetësim të madh, Franca dhe Gjermania kanë lëshuar një deklaratë të përbashkët duke iu bërë thirrje të dy palëve për de-përshkallëzim të situatës,a thua se Ukraina është një agresore e mundshme edhe pse po mbron territorin e saj.

Tani rreziku është që një sulm i madh rus kundër Ukrainës ta ndajë kontinentin nga bota anglo-amerikane. Rusia mund të besojë se ky është momenti i duhur për të provuar një përçarje të aleancës atlantike, të cilën Bashkimi Sovjetik nuk e arriti kurrë.

Por nëse pret edhe shumë kohë, presidenti amerikan Joe Biden do të riparojë dëmin e shkaktuar nga paraardhësi i tij ndaj aleancës, dhe Evropa do ta ketë marrë veten nga pasojat

e Covid-19. Në këtë situatë rreziqet janë të larta jo vetëm për Ukrainën por edhe për Perëndimin. Për të shmangur këtë gjë, BE ka nevojë urgjentisht të gjejë forcën dhe qëllimin gjeopolitik.

Shënim: Nigel Gould-Davies, është ekspert i çështjeve të Rusisë dhe Euroazisë në Institutin Ndërkombëtar për Studime Strategjike. Gjatë viteve 2007-2009, ai ishte ambasador i Britanisë së Madhe në Bjellorusi.