Loading ...
Bashkimi Europian mori frymë më i lehtësuar javën e kaluar, kur në Hungari kryeministri Viktor Orban u largua nga pushteti dhe u zëvendësua nga Peter Magyar.
Ashtu si zgjedhjet në Moldavi vitin e kaluar, edhe ky votim u pa si një përballje ideologjike mes Rusisë dhe Bashkimit Europian. Orban, një aleat i kahershëm i presidentit rus Vladimir Putin, do të pasohet nga Magyar, i cili ka deklaruar se synon të përmirësojë marrëdhëniet me BE-në.
“Hungaria ka zgjedhur Europën”, tha presidentja e Komisionit Europian, Ursula von der Leyen.
Tani vëmendja e BE-së po zhvendoset më në lindje, drejt Armenisë, një tjetër vend ish-sovjetik që duket se po përballet me një zgjedhje të ngjashme. Megjithatë, sipas disa vëzhguesve, kjo mund të ketë pasoja afatgjata për popullin armen.
Një hap drejt Europës
Një nga kundërshtarët kryesorë të kursit pro-perëndimor është miliarderi ruso-armen Samvel Karapetyan, udhëheqës i partisë “Armenia e Fortë”. Në vitin 2025, ai u arrestua bashkë me 13 persona të tjerë, nën dyshimet për përpjekje destabilizimi të qeverisë.
Nga ana tjetër, ka edhe kandidatë të tjerë pro-europianë, si Hayk Marutyan, ish-kryetar i bashkisë së Jerevanit. Sipas analistit politik Eric Hacopian, këto zgjedhje janë të veçanta pasi po krijohet një opozitë e re, jo e lidhur me regjimet e vjetra dhe me orientim perëndimor.
Nëse kjo opozitë arrin të hyjë në parlament, mund të ndryshojë ndjeshëm sistemin politik të Armenisë, më shumë se çdo zhvillim që nga Revolucioni i Kadifenjtë i vitit 2018.
Marrëdhëniet në ndryshim me Rusinë
Marrëdhëniet mes Armenisë dhe Rusisë janë dobësuar që nga viti 2023, kur rreth 100 mijë armenë u larguan nga Nagorno-Karabaku pas marrjes së rajonit nga Azerbajxhani.
Jerevani akuzoi paqeruajtësit rusë se nuk arritën të ndalonin ofensivën ushtarake të Azerbajxhanit. Si pasojë, Armenia ka pezulluar pjesëmarrjen në Organizatën e Traktatit të Sigurisë Kolektive (CSTO), një aleancë e udhëhequr nga Rusia.
Megjithatë, vendi mbetet ende pjesë e Bashkimit Ekonomik Euroaziatik dhe Rusia vazhdon të ketë një bazë ushtarake në qytetin Gyumri. Gjuha ruse gjithashtu përdoret gjerësisht.
Zgjedhje vendimtare
Zgjedhjet parlamentare të 7 qershorit në Armeni konsiderohen të rëndësishme për Europën, pasi opinioni publik, tradicionalisht pro-rus, po anon gjithnjë e më shumë drejt BE-së.
Favorit në sondazhe është kryeministri aktual Nikol Pashinyan, i cili erdhi në pushtet në vitin 2018 pas protestave të njohura si Revolucioni i Kadifenjtë. Ai kërkon një mandat të ri me një platformë pro-europiane.
Sipas sondazheve, 72% e armenëve mbështesin anëtarësimin në BE. Megjithatë, situata mbetet e ndërlikuar: 43% e shohin Rusinë si partnerin kryesor politik, ndërsa 29% e konsiderojnë atë si kërcënimin më të madh.
Partia “Armenia e Fortë” paralajmëron se afrimi me BE-në mund të sjellë “luftë ekonomike” me Rusinë. Nga ana tjetër, Vladimir Putin ka deklaruar se Armenia nuk mund të jetë njëkohësisht pjesë e aleancës ekonomike të udhëhequr nga Moska dhe e Bashkimit Europian.
Shqetësime për ndërhyrje të jashtme
BE-ja po përfshihet gjithashtu në proces, duke ofruar mbështetje për Armeninë përballë ndikimeve të huaja. Madje, në maj do të mbahet samiti i parë BE-Armeni.
Megjithatë, disa organizata ndërkombëtare shprehin shqetësim se si Perëndimi, ashtu edhe Rusia po përpiqen të ndikojnë në zgjedhje. Sipas tyre, kjo rrezikon të deformojë vullnetin e qytetarëve armenë.
Ekspertët paralajmërojnë se, pavarësisht rezultatit, çdo qeveri armene do të detyrohet të mbajë marrëdhënie të mira me Rusinë, për shkak të realitetit gjeopolitik dhe çështjeve të sigurisë në rajon.
