Ekonomi

kk-1.jpg
in a15:52 | 17/01/2020

Operatori i Shpërndarjes së Energjisë Elektrike ka mbyllur vitin 2019 me një humbje që rezulton të jetë 64 mln euro. Kjo situatë ka ardhur pavarësisht çmimit të energjisë i cili rezulton më i larti në rajon apo masave penalizuese ndaj qytetarëve që nuk paguajnë faturat e energjisë. Sipas Ervin Minarollit kjo gropë është krijuar nga blerja e energjisë me çmime më të larta se tregu apo edhe për favorizim të klientëve pranë qeverisë.

“Operatori i Shpërndarjes së Energjisë Elektrike ka humbur 64 mln euro vitin që shkoi duke zhytur kompaninë publike në një gropë të madhe abuzimesh dhe korrupsioni. Humbja dramatike e kaq shumë parave ndodh kur shqiptarët pagujnë çmimin më të lartë në rajon. 64 mln euro që i mungojnë arkës së operatorit të energjisë elektike janë para të futura në xhepat e Edi Ramës dhe  njerëzve të tij”, u shpreh Miranolli.

Përfitues nga këto tendera rezultojnë të jenë kryebashkiakë të majtë si Safet Gjici apo Pjerin Ndreu Ndreu por edhe biznesmenë si Kastrati, Fusha  dhe Papuli. Nga tabela e publikuar vërehet se kontrata janë nënshkruar pothuajse me të njëjtën vlerë që është vendosur fondi limit ndërsa kontratat me vlera më të mëdha janë firmosur me Fushën  dhe Kastrati përkatësisht me vlerë 109.8 mln dhe 197.6 mln lekë.

“Safet Gjicin e Kukësit, Pjerin Ndreun e Lezhës, Agim Kajamkun e Vorës, Ilir Beqjan e kudogjendur. Përfitues të miliona eurove në mënyrë të përsëritur nga partia e babëzisë janë miqtë dhe klientë të Edi Ramës.  Babuli, Kastrati, Fusha, Gentian Sula i koncensinit të pompave të naftës etj…” tha më tej ai.

Sipas sekretarit të Burimeve Njerëzore në PD, vetëm në një vit, miqtë e kryeministrit kanë zhvatur nga kompania që ka dalë me humbje, rreth 11.4 milionë euro.

“Vetëm në një vit klientë e partisë së babëzisë kanë zhvatur nga kompania që ka dalë më humbje rreth 11.4 milionë euro”, tha ndër të tjera Ervin Minarolli.

Vetëm pak ditë më parë kompania OSHEE hapi një tender me vlerë prej 479 mln eurosh për marrjen me qira të 155 makinave të cilat do të përdoren për 3 vite dhe më pas do ti dorëzohen kompanisë koncesionare./abcnews.al

osheeardiancela-1280x720.jpg
Autor E17:12 | 15/01/2020

Dhjetra të burgosur për vjedhje të energjisë elektrike, mijëra kontrolle për shkëputjen e lidhjeve të paligjshme, qindra milion euro investime dhe dhjetra paralajmërime publike për dënime të ashpra ndaj abuzuesve, nuk kanë mjaftuar për të rritur të ardhurat e Operatorit të Shpërndarjes së Energjisë Elektrike.

Kompania e mbylli vitin 2019 me reth 64 milion euro humbje dhe me një rritje të ardhurash të papërfillshme me vetëm 2 për qind.

Pavarësisht këtyre treguesve negativë, kompania duket se e mban dorën sa i përket shpenzimeve.

OSHEE ka hapur procedurat e një tenderi me shumë kolosale për të marrë makina me qira për tre vitet e ardhshme duke parashikuar të harxhojë thasë me para për fuoristrada luksoze.

Lloji i makinave qe kerkon OSHEE: 140 cope fuoristrade pick-up dhe 15 fuoristrada klasike

Siç konfirmohet edhe nga dokumentet e dorëzuara në Agjencinë e Prokurimeve Publike, OSHEE parashikon të shpenzojë 479 milion lekë për të marrë me qira 155 makina të tipit fuoristradë.

140 nga këto makina, OSHEE kërkon të jenë fuoristrada me rimorkoi nga pas, kurse 15 të tjerë do të jenë fuoristrada klasike.

Kontrata me kompaninë fituese do të zgjasë 3 vite dhe përgjatë kësaj periudhe, OSHEE konfirmon se mund të paguajë deri në 479 milion lekë pa TVSH.

Nga një përllogaritje e thjesht, del se për një makinë OSHEE është e gatshme të paguajë mesatarisht 3.1 milion lekë për çdo makinë për tre vjet.

Në fund të afatit të marrëveshjes, OSHEE ia kthen makinat kompanisë koncensionare.

Njoftimi i kontrates

Një makinë tip fuoristradë e markave cilësore vlen mesatarisht 2.5-3 milion lekë, megjithatë OSHEE e ka parë të arsyeshme që të paguajë koncensionarin për tre vjet dhe jo t’i blejë, t’i ketë asete dhe t’i përdorë për më shumë se 3 vite duke kursyer qindra milion lekë të taksapaguesve shqiptar.

Lexo edhe: Gjobvënie dhe punësim në OSHEE e spitale, ABC News zbardh dosjen e grupit “Bajri”

OSHEE ka rritur nga tenderi në tender shpenzimet për makina me qira, të cilat janë fituar me 90-95% të fondit limit, një shifër mjaft e dyshimtë kjo sa i përket procedurave të prokurimit publik. /abcnews.al

shqiptaret-emigrojne.jpg
nev ila09:59 | 14/01/2020

Organizata e Kombeve të Bashkuara (OKB), në projeksionet e saj për popullsinë shqiptare ka rishikuar në ulje me 30-40% pritshmëritë se sa persona do të mbeten në një vend deri në vitin 2100.

Zhvlerësimi i ndjeshëm ka ardhur brenda një viti (2019 kundrejt 2018) dhe është nxitur si nga rënia e normës së lindshmërive, ashtu dhe nga trendi i lartë i emigracionit.

Në parashikimet e publikuara në vitin 2018, sipas variantit të lartë të parashikimit (me normë të lartë fertiliteti), popullsia e vendit në vitin 2100 pritej të mbetej në rreth 2.8 milionë persona, në një rënie të lehtë nga niveli aktual prej 2.87 milionë banorësh.

Por, vetëm një vit më pas, në 2019-n, pritshmëria është ulur ndjeshëm edhe për variantin optimist.

Në të gjitha rastet, edhe në variantin optimist, – pra nëse merret një nivel zero emigracioni dhe ecuri normale e normave të fertilitetit-, në vitin 2100, Shqipëria nuk pritet që të ketë me shumë se 1.9 milionë banorë, ose 31% më pak se parashikimi i një viti më parë.

Në variantin e mesëm, Shqipëria nuk pritet të ketë më shumë se 1 milionë banorë, nga 1.6 milionë banorë që ishte parashikimi në vitin 2018 për këtë skenar, me një ulje prej rreth 34%.

Rishikimi më i lartë është bërë për skenarin e ulët (normë të lartë emigracionit dhe fertilitet të ulët), në bazë të së cilin, në Shqipëri në vitin 2100, sipas pritshmërive të departamentit të Divizionit të Popullsisë të OKB-së, në Shqipëri nuk pritet që të mbeten më shumë se 512 mijë banorë. Më parë, pritshmëria ishte për 860 mijë banorë, pra parashikimi është ulur me 40%.

Arsyet

Rënia e lindshmërisë (fertiliteti-norma bruto e lindjeve) dhe rifillimi i ciklit të emigracionit pritet që të tkurrin popullsinë në dekadat në vijim.

Të dhënat e fundit të INSTAT treguan se gratë që jetojnë në Shqipëri vit pas viti po heqin dorë nga mëmësia, duke reduktuar në mënyrë drastike numrin e bebeve të sjella në jetë.

Në vitin 2018 ky fenomen u theksua edhe më shumë kur numri mesatar i fëmijëve të lindur nga një grua shënoi rekord historik. Indeksi i fertilitetit ishte vetëm 1.37 fëmijë për një grua nga 1.48 fëmijë  më 2017 dhe nga 1.73 fëmijë për grua që ishte ky indeks në vitin 2014, sipas të dhënave të INSTAT.

Rënia me shpejtësi e numrit të lindjeve e ka çuar Shqipërinë nën normën e zëvendësimit e cila përllogaritet 2.1 fëmijë për grua.

Gjithashtu Shqipëria e ka normën e lindshmërisë shumë poshtë indeksit global të fertilitetit i cili në vitin 2017 ishte 2.4 fëmijë për grua sipas të dhënave të Bankës Botërore. Gratë shqiptare lindin gati 50 për qind më pak fëmijë se mesatarja globale.

Nga  janari 2014 deri në janar të 2018 popullsia e Shqipërisë është zvogëluar mesatarisht me 0,16 % në vit. Si pasojë e këtyre zhvillimeve raportet e varësisë janë rritur për moshat e vjetra dhe janë ulur për ato të rejat.

Raportet e varësisë llogariten duke krahasuar numrin e personave (të rinjtë 0-14 vjeç dhe/ose të moshuarit 65+ vjeç) me popullsinë në moshë pune.

Ndërsa nga viti 2015, Shqipëria po përjeton një rritje të re të fenomenit të emigracionit.

Vetëm aplikimet për azil, në pesë vitet e fundit kanë arritur në rreth 200 mijë, sipas të dhënave zyrtare nga Eurostat, ndërsa ka dhe shumë të tjerë që ikin me kontrata pune, ose që thjesht largohen e nuk kthehen më.

Largimi i popullsisë po bëhet problem për sipërmarrjet, të cilat ankohen se nuk po gjejnë fuqi punëtore të specializuar.

Në një sondazh të fundit, Instituti Shqiptar i SME-ve “SME Albania” gjeti se rreth 61% e ndërmarrjeve kanë pasur punonjës të larguar për arsye emigracioni gjatë vitit 2019.

Rënia e popullsisë, sidomos largimi i popullsisë në moshë pune pritet të japë efekte të rënda në të ardhmen, si në skemën e pensioneve, me krijimin e një shtrese të brishtë pa kujdesin e duhur, ashtu dhe në rënien e produktivitetit të sipërmarrjeve, me efekt në tendencën e pagave, investimeve të tyre e taksave që paguajnë, me pasoja afatgjata në ngadalësimin e ekonomisë së vendit./monitor

targe-1.jpg
Autor E09:02 | 14/01/2020

Targat e makinave që regjistrohen në Shqipëri do të ndryshojnë nga 2020 duke patur elementë të fortë sigurie.

Drejtoria e Përgjithshme e Shërbimeve të Transportit Rrugor njofton se targat do të kenë barkod unik progresiv si edhe hologramë të pamanipulueshme.

Sipas DPSHTRR, sasia e furnizimit është deri në 31 dhjetor 2022 dhe kjo sjell vetëm cilësi më të lartë, pa rritur tarifat.

Këto targa aplikohen për regjistrimet e reja, qytetarët/subjektet nuk detyrohen të ndërrojnë targat që kanë në përdorim.

erblina-mile.jpg
nev ila15:17 | 13/01/2020

Kasat fiskale nuk kanë dhënë rezultat në luftën kundër informalitetit dhe në rritjen e të ardhurave në buxhetin e shtetit.

Ky  është përfundimi i nxjerë nga një auditim i realizuar nga Kontrolli i Lartë i Shtetit për efektivitetin e kasave fiskale për periudhën 2010-2018.

Ndër  të tjera ky institucion ngre një sërë pikpyetjesh edhe në lidhje me zbatimin e proçesit të fiskalizimit i cili pritet të nisë në shtator të këtij viti.

Kontrolli i Lartë i Shtetit konstaton se, miratimi i ligjit për fiskalizimin është i vonuar, në një kohë që po has kundërshtim edhe nga grupet e interesit.

Ekonomia shqiptare nuk ka përfituar nga vendosja e kasave fiskale.

Kontrolli i Lartë i Shtetit ka realizur një auditim për efektivitetin e kasave fiskale  dhe ka dalë në përfundimin se kjo nismë nuk ka ulur informalitetin i cili rezulton se është në nivelin  50 %.

Madje në raport theksohet se ka rënë ndjeshëm pesha e të ardhurave nga TVSh, që mblidhet nga tatimet.

Sipas KLSH-së në vitin 2009, tatimet mblidhnin 30% të TVSH-së totale, ndërsa për periudhën 2010-2018, pesha mesatare e TVSH-së së mbledhur nga tatimet ishte vetëm  24%.

Kjo situatë duket se është ndikuar edhe nga efektiviteti i administratës tatimore e cila edhe pse ka realizuar fushata të shumta e madje  ka penalizuar bizneset kjo nuk ka ndikuar në uljen e evazionit tatimor.

Vendosja e kasave fiskale ishte një kosto shtesë për bizneset të cilat tashmë do të ndryshojnë përsëri  mënyrën e deklarimit.

Klsh thekson se në total janë shpenzuar 46.5 milionë euro për vendosjen e 155 mijë kasave fiskale ku pjesa më e madhe është vendosur për bizneset e vogla.

Ndërkohë pesimist ky institucion tregohet, edhe në lidhje me nismën e re të qeverisë, për vendosjen e sistemit të fiskalizimit.

Kontrolli i Lartë i Shtetit thekson se miratimi jo në kohë i ndryshimeve ligjore dhe akteve nënligjore, vështirëson realizimin e kërkesave të projektit, rrit kostot për biznesin dhe e cilëson të vështirë zbatimin e këtij projekti sidomos në zonat rurale.

Qëllimi i sistemit të ri të fiskalizimit, synon që të gjitha transaksionet midis bizneseve dhe konsumatorit do të raportohen tek Administrata Tatimore në kohë reale, bazuar në sistemin e ri të pajisjeve fiskale, ndërsa të gjitha transaksionet ndërmjet biznesit me njëri – tjetrin dhe ndërmjet biznesit me organet publike, do të bëhen në bazë të faturës elektronike./abcnews.al

telefon-thirrje.jpg
nev ila09:07 | 13/01/2020
Thirrjet mashtruese nga telefoni janë rikthyer sërish këtë fillim viti.
Në vitin 2018 Shqipëria u piketua nga një sërë skemash mashtruese që operonin përmes thirrjeve telefonike me prefikse nga vende të tilla si Bjellorusia, Lituania dhe Letonia por nuk përjashtoheshin edhe vende të tjera.
Në këto raste kompanitë mashtruese pas telefonit bëjnë një telefonatë të shkurtë “peshkuese” dhe presin që ju t’i telefononi pas duke ju tarifuar me çmime të larta. Sa më e gjatë telefonata aq më e lartë fatura që qytetarët do të paguanin në fund të muajit.

Por këtë fillimvit edhe pse skema është e njëjtë ajo që ka ndryshuar janë prefikset nga vijnë telefonatat, që i takojnë vendeve europiane kryesisht Greqi, Francë apo Itali.

Në këtë rast rënia pre e mashtrimit bëhet më e thjeshtë duke pasur parasysh që një pjesë e mirë e qytetarëve shqiptarë në rastin më të shpeshtë kanë të afërm në vendet fqinje si Itali dhe Greqi por edhe marrëdhënie biznesi.

Si funksionon skema

Fillimisht do të merrni një telefonatë nga një numër i huaj. Në rastin e raportuar pranë redaksisë numri në fjalë është +338910061722. Ky numër është me prefiks francez por si ky kompanitë mashtruese kanë me qindra.

Telefonata është e shkurtë por në disa raste mund të interpretohet se nuk e keni dëgjuar ndaj qytetari i kthen telefonatën. Në anën tjetër nuk njoftoheni as për zile por menjëherë hapet telefoni dhe nuk përgjigjet askush.

Sa më e gjatë telefonata aq më i lartë fitimi për kompaninë mashtruese në anën tjetër që fitimin e ka në bazë të impulseve.

Duke qenë se keni rënë një herë pre e kësaj situate dhe keni kthyer telefonatën, kompania mashtruese në anën tjetër ju bën një tjetër telefonatë. Këtë herë vetëm një orë më pas me numrin +336980764570 që i korrespondon prefiksit grek.

Nëse sërish do të bëni telefonatën sërish do të jeni duke paguar shtrenjtë. Si këto telefonata do të merrni disa përgjatë ditës dhe të gjitha me numra të ndryshëm me synimin që ju t’i telefononi. Këshilla më e mirë në të tilla raste? Thjesht mos i telefoni./Monitor

emigrimi-1280x720.jpg
nev ila17:40 | 12/01/2020

Flet Dr. Denis Saatçiu, pedagog në Fakultetin e Shkencave të Natyrës

Vitet e fundit është rritur interesi për të studiuar në degët e informatikës. Shifrat e INSTAT flasin për rritje të numrit të studentëve për Teknologji Informacioni dhe Komunikimi. I angazhuar prej vitesh në mësimdhënie në Fakultetin e Shkencave të Natyrës, pedagogu Denis Saatçiu, thotë se vitet e fundit kanë tërhequr drejt degëve të informatikës studentë të përgatitur. Tregu i punës ofron paga relativisht të larta. Emigracioni po përhapet si “virus” edhe te profesionistët me paga të larta dhe në pozicione të mira pune.

Ju jeni i angazhuar prej vitesh në mësimdhënie. Sapo ka nisur viti i ri akademik. Si ishin prurjet e studentëve këtë vit?

Këtë vit, interesi ka qenë i lartë për degët e informatikës dhe TIK. Po ashtu, duhet thënë se mesatarja më e ulët për studentët e pranuar ka qenë 9.4, që tregon për një nivel të lartë studentësh. Që në fazën e parë ishin të regjistruar në mbi 95% të kuotave për Informatikën dhe Teknologjinë e Informacionit dhe Komunikimit. Aktualisht, nga 200 vende studimi për degën e informatikës ka vetëm 3 vende të lira, ndërsa për të studiuar në degën e Teknologjisë së Informacionit dhe Komunikimit (TIK) nga 100 vende është vetëm 1 vend i lirë. Mendoj se deri tani këto kuota janë optimale, për të ofruar studentë cilësorë.

Ndryshe nga vite më parë, kam vënë re se studentët kanë shumë herë më tepër informacion për informatikën.

Në ndryshim nga vendet e tjera, në auditorët shqiptarë ka më shumë vajza se djem. Në vendet europiane, degët e informatikës zgjidhen më së shumti nga djemtë. Vajzat e kanë ende traditën që mësojnë dhe nga përvoja ime në mësimdhënie, vajzat janë më sistematike. Kemi studente shumë të mira. Kjo si fushë kërkon që të jesh inteligjent, por edhe sistematik në të mësuar.

Si është përballja me tregun e punës e studentëve që dalin nga fakulteti? Çfarë niveli pagash ka sektori?

Shqipëria ka zgjuar interesin edhe të kompanive të huaja në sektorin e IT-së për t’u vendosur këtu. Kjo ka ndodhur edhe për shkak të tatim fitimit të vendosur prej 5% për kompanitë IT që prodhojnë softuerë, ndër më të ulëtat në rajon.

Kompanitë që kanë ardhur në Shqipëri, kanë probleme për të gjetur staf sepse nuk ka realisht aq staf. Një pjesë e tyre duan të rekrutojnë deri në 500 specialistë të IT.

Një pjesë tyre kanë hapur edhe akademi me qëllim rekrutimin dhe orientimin drejt tregut të punës.

Në përgjithësi pagat janë të mira për sektorin, në varësi edhe të madhësisë së kompanisë. Kompanitë e huaja kanë paga shumë të larta. Një student në vitin e tretë gjen një punë me një pagë prej 35-40 mijë lekësh në muaj.

Personat me një vit punë, arrijnë të marrin një pagë 60-70 mijë lekë. Po të jesh shumë i mirë, nuk ka limite. Duhet thënë që programet master janë fleksibël dhe janë lënë pasdite, kështu që studentët e kanë të lehtë të punojnë.

Për një specialist 23-24 vjeç, pagat janë rreth 100-150 mijë lekë dhe pastaj kalojnë në nivele menaxheriale, ku një senior i mirë kalon nivelin prej 200 mijë lekësh.

Si janë kurrikulat që aplikojnë universitetet me kërkesat e tregut të punës?

Ekziston një debat midis universitetit dhe industrisë dhe ky është një fenomen global, pasi industria pretendon që studentët nuk janë të përgatitur për tregun e punës. Ndërkohë që universiteti përgatit në kuadër të shkollës së lartë.

Me thënë të drejtën, shumë kompani kanë mënyra të ndryshme pune, zbatojnë teknologji të ndryshme.

Universiteti përpiqet të nxjerrë specialistë që janë në gjendje të perceptojnë një problem dhe të kërkojnë zgjidhje. Duhet që kompanitë t’i përshtatin apo t’i kanalizojnë studentët sipas nevojave të tyre.

Ne jemi përpjekur që t’i bëjmë kurrikulat të orientuara drejt kërkesës së tregut, por ndryshimi do kohën e vet. Tregu është shumë dinamik, ndryshon shumë shpejt, dhe kurrikulat kërkojnë kohë, duhet edhe trajnimi i pedagogut përgjegjës që të përcjellë lëndë.

Sa potencial ka Shqipëria për t’u kthyer në një qendër të ofrimeve të shërbimeve IT të nënkontraktuar për Europën?

Aktualisht, kompanitë po punojnë për jashtë. Po të fokusohen vetëm në tregun vendas, kompanitë do të shkojnë drejt falimentimit, pasi tregu vendas aq hapësirë ka. Shumë kompani kanë filluar të ofrojnë shërbime të nënkontraktuara për kompani të mëdha jashtë. Ka dhe shumë kompani që janë me 4-5 të punësuar, të cilat burimin kryesor të punës e kanë nga kompani jashtë. Në mendimin tim, e ardhmja e sektorit është drejt kësaj. Kompanitë shqiptare nëse do të duan të mbijetojnë, do të orientohen drejt tregut të huaj, pasi së pari tregu vendas nuk do të mjaftojë për ato që të rriten dhe kështu nuk do të paguajnë dot as punonjësit.

Në këto momente ka një kërkesë të lartë edhe për burime njerëzore, pasi sikurse thashë kanë ardhur dhe shumë kompani të huaja dhe në të njëjtën kohë janë rritur edhe disa shqiptare. Së dyti, kemi një lëvizje shumë të madhe të profesionistëve të IT, të cilët po shpërngulen jashtë.

Megjithatë, nisur edhe nga kapacitetet që ka vendi, besoj se Shqipëria do rritet deri në një kufi, pasi edhe popullsia është e vogël.

Në fakt, emigracioni i profesionistëve po kthehet në një fenomen shqetësues, ku grup-profesione të caktuar po zgjedhin të emigrojnë drejt vendeve të emigrimit. Si është situata me largimet?

Vetëm vjet, stafit tonë akademik i janë larguar dy vajza, një si programuese në Austri dhe një si programuese në Gjermani. Parvjet ikën edhe dy persona të tjerë. Në komunitetin tonë të IT-së po largohen shumë profesionistë, edhe pse kanë qenë të punësuar këtu në pozicione dhe me paga shumë të kënaqshme.

Çfarë mendoni që i shtyn të largohen?

Unë jam një nga ata partizanë për të qëndruar në vend. Ai ka investuar për ty. Informatika është një nga ato degë që është e lehtë të integrohesh në tregun e punës. Sepse kompanitë IT janë të orientuara drejt parasë dhe n.q.s. ti je i mirë, të rekrutojnë, nuk është e njëjta ngopje tregu siç mund të jetë me të diplomuarit për juridik dhe gazetarë. Këta që kanë ikur jashtë kanë qenë në pozicione drejtuese dhe menaxheriale. Një pjesë japin si arsye që ikin – një jetë më të mirë për fëmijët. Megjithatë, jashtë kostot e jetesës janë shumë më të larta se në Shqipëri, ndërsa pagat nuk kanë një diferencë shumë të lartë me pagat këtu, të paktën për sektorin e IT.

Një student që bën Bachelor-in në universitetin tonë paguan rreth 25 mijë lekë në vit, ndërkohë që kostot vjetore për një student janë rreth 100 mijë lekë në vit/student. Shteti ka humbje shumë të madhe për të gjithë ata që largohen, ndërsa vendet që presin, rekrutojnë staf me kosto zero./Monitor

ENOOOO.png
ger ta15:13 | 12/01/2020

Rënia ekonomike do të prekë të gjithë sektort ekonomikë në vend. Kështu u shpreh në studion e Abc News, anëtari i Kryesisë së Partisë Demokratike, Eno Bozdo.

Duke u bazuar në të dhënat e fundit nga Banka Botërore, Bozdo tha se renia do të prekë të gjithë sektorët, madje edhe turizmin, ndërsa ngre shqetësimin për qarkun e Durrësit që është më i prekuri nga tërmeti i 26 nëntorit.

I pyetur nga Mirela Milori se çfarë do të bënte PD në momentin e parë që do vinte në pushtet, Bozdo u shpreh: “Kam përshtypjen që kur të realizohet rotacioni nuk do të flitet më për ndërhyrje por për një ribërje nga e para. Ky sistem që është sot duhet shembur dhe duhet të fillojmë të ringrihemi mbi reforma të tjera të qeverisë Basha”.

Pjesë nga intervista në studio:

BB parashikon ulje të rritjes ekonomike, cilët do jenë sektorët që do preken më shumë?

Kam përshtypjen se të gjithë sektorët do të preken në mënyrën e tyre. Por kur flasim për ekonominë, flasim për gjithçka. Instat nxorri para pak ditësh, ka sektorë që funksionojnë mirë, por ka edhe nga ata që nuk funksionon mirë. Një nga ata që funskionon mirë është turizmi. Por nuk është në gjendje Shqipëria që të lërë veten në dorë të turizimit. Problemi kryesor sot në ekonomi është ai që quhet struktural. Është një strukturë që disa ë quajnë oligarki. Unë e quaj një strukturë, apo ekonomia vihet në funsksion të 10-12 miqve, apo familjarëve të Edi Ramës. Vetë raporti i BB i publikuar dy muaj më parë jep disa shifra shumë shqetësuese. Është raport shumë i rëndësishëm, pubkikohet njëherë në 6 vite. Poër koicidencë viti i fundit ishte në 2013-ën. Më lejo të jap dy të dhëna. Në vitin 2019, 36.1 përqind e bizneseve shqiptare deklaronin që ishin hasur me afera korruptive. Kjo shifër në viitn 2014 ka qenë 20/4 përqind. Në vitin 2019, 43.5 përqind e kompanive shqiptare e përcaktpojnë korrupsionin si pengesë kryesore për të bërë biznes. Pra shikoni që jemi dyfishuar në konceptim dhe në provë të të bërit biznes. Pak është kapur nga media, raporti i fundit të Dhomës Italiane të Tregtisë, pë herë të parë që i referohet edhe përkeqësimit të klims së biznesot, por kjo nuk është dicka e re, edhe shkrimi deiplomatik përcakton moseficencën e administratës publike në dhënien e përgjigjes. Kemi të bëjmë me një fenomen shqutësues.

Ju thatë që do kemi një kthim mbrapa të ekonomisë, si do ndjehet te konsumatori?

Eknomia në pushtet mbahen në dy shtylla. Nëse ekonomia e një vendi hyn në ngërc, kuptohet q ëkjo q ëquhet perceptimi për ekonomisë shtylla e sytë nuk mund të mbahte më në këmbë. Investitorët do të largohen dhe kjo do të sjellë ulje të punësimit, pra rritje të papunësisë. Më shumë shqiptarë në nivelin e varfërisë.

Do të kemi një vit të është një vit i vështirë..

Konsumi kundrejt vitit të kaluar ka rënë mdi 1 përqind dhe mbledhja e tvsh kja rënë 4.4 përqind jo në krahasim me planin, por në krahasim me atë të vitit të kaluar. Për herë të parë në 30 vite që kaq pak njerëz të kenë në dorë kaq shumë.  Regjimi i Enver Hoxhës shpërndante më shumë se regjimi i Edi Ramës. Ky është një problem shumë i madh.

Kush do të jenë sektorët që nga ky buxhet do të tkurren më shumë?

Unë pres që të gjithë sektorët të kenë tkurrje, përve atyre që janë sezonalë që është turizmi. Por këtu kemi edhe fatkeqësinë e tërmetit, Durrësi duhet të shikohet në mënyrë të veçantë sepse ka filluar anullimi i kontratave. E para lidhet me gjendjen psikologjike me atë që të huajt kanë parë në Durrës dhe e dyta nga informacionet që kemi është që agjencitë evropiane kërkojnë certifikim evropian të struktuarve të hotelerisë dhe turizmit sipas rregullave të BE-së dhe ka shumë gjasa që qeqershori dhe korriku të mos kapet dot në kohë.

Ju si PD po të vinit në pushtet, çfarë ndërhyrjesh do të bënit për të normalizuar situatën fillimisht?

Kam përshtypjen që kur të realizohet rotacioni nuk do të flitet më për ndërhyrje por për një ribërje nga e para. Ky sistem që është sot duhet shembur dhe duhet të fillojmë të ringrihemi mbi reforma të tjera të qeverisë Basha.

Sa kohë do të duan këto nisma, kur koha kalon dëmtohen njerëzit që preken në këto sektorë?

E rëndësishme është ndarja në dy grupe, masat e para do të jenë…supozojmë se sipas rregullave qëveria do të marrë zyrat në shtator, akti i parë i qeverisë është projekt buxheti për vitin e ardhshëm. Këto do jenë masat e para, dhe do japë impakt në 6 muajt e parë. Ndërhyrja pastaj më e thellë strukturore të ekonomisë, sic është bujqësia do të kërkojnë minimalisht 1 vit. Por optimizmi e mban ekonominë gjallë. Ne kemi të gjithë angazhimin dhe  njohuritë tona që atin e parë t’ja dedikojmë ekonomisë.

Qeveria ka ndërmarrë aktin për ndryshimin e taksave në vend, që preket truri i shoqërisë. Ky taksim, kjo mbledhje e rrogave e ndihmon apo e penalizon këtë shtresë?

Ju e dini që jo vetëm e penalizon por i heq edhe nxitjen e fundit pë të punuar në këtë vend. Kush është e rahdura e buxhetit të shtetit këtu zero. Por Edi Rama e bëri këtë për tua marrë “të pasurve”, se këta nuk janë të pasur, por janë në shtresa e mesme për tua dhënë të varfërve, mbizotëroi në atë cast. Sikur kjo të mos mjaftonte, atëherë shpik lëvizjen nr 2, që për cdo punë që ti merr të ardhura do të paguash në linjë sikur të jetë e para. Për ti dhënë goditjen e fundit e këtyre njerëzve, nuk e kuproj kush është qëllimi. Ne shohim se sot këta njerëz kanë marrë valixhet. Ka zero efekt, për cafrë e bën Edoi Rama këtë gjë. Ps epo tenton të largojë këta njerëz mezor nga Shqipëria.

/abcnews.al

mengjesi.png
in a15:39 | 11/01/2020

Të gjithë ata persona që punojnë në dy apo më shumë punë duke nisur nga janari i këtij viti do të tatohen mbi shumën totale të pagave që marin. Drejtoria e Tatimeve deklaron se ky ndryshim është bërë për të ruajtur barazinë midis të punësuarve. Kjo nismë parashikohet të prekë rreth 24 mijë persona kryesisht me profesione si mjekë, inxhinierë, ekonomist apo pedagog.

Nëse jeni të dypunësuar apo trepunësuar që prej 1 janarit duhet të llogarisni tatimin duke mbledhur totalin e pagave që merni.

Drejtoria e Tatimeve deklaron se kjo nismë është ndërmarë në kuadër të formalizimit të tregut si dhe për të bërë barazi për tatimin mbi të ardhurat .Nga ky ndryshim i ligjit preken rreth 24 mijë punonjës kryesisht mjekë,inxhinierë,pedagogë apo ekonomist. Aleka Çabej sqaron se qytetarët e disapunësuar duhet të plotësojnë deklaratën individuale të të ardhurave dhe të paguajnë tatimin duke llogaritur të dyja pagat si një të vetme deri në muajin prill.

Drejtoria e tatimeve bën me dije se do të asistojë personat që mund të hasin vështirësi në rillogaritjen e tatimit. Ligji parashikon masa penalizuese për ata që nuk deklarojnë të ardhurat.

“Kjo kategori është mësuar se si të bëjë të ardhura nga dypunësimi, duhet ti deklarojë”, shprehet Çabej.

Sipas të dhënave rezulton se në Shqipëri janë në total janë 35 mijë persona të disa punësuar dhe nga këta 24 mijë nuk deklarojnë të ardhurat. Pagat në Shqipëri taksohen në bazë të progresivitetit dhe parashikohet që për pagat 30 mijë lekë taksa është zero. Për fashën nga 30 deri në 150 mijë lekë në muaj taksa është 13 për qind, ndërsa për pagat mbi 150 mijë lekë në muaj norma e taksimit është  23 për qind./abcnews.al

vajzat-shqiptare.jpg
nev ila22:21 | 10/01/2020

Testimi global i dijeve për 15 vjeçarët, PISA 2018, konfirmoi një tendencë të re në Shqipëri, duke vërtetuar se vajzat po mësojnë më shumë se djemtë në tre drejtimet kryesore, literaturë, matematikë dhe shkencë.

Në të gjitha vendet dhe ekonomitë që morën pjesë në testin e PISA 2018, vajzat i tejkaluan ndjeshëm djemtë në literaturë. Në vendet e OECD vajzat morën mesatarisht 30 pikë më shumë se djemtë. Ndërsa në Shqipëri ky hendek ishte edhe më i lartë, pasi vajzat tejkaluan djemtë me 38 pikë.

Gjithashtu në matematikë, vajzat shfaqen ngjashmëri me djemtë.

Në të gjithë vendet e OECD, djemtë i tejkaluan vajzat me pesë pikë në matematikë.

Vajzat në Shqipëri patën rezultate shumë më të larta se djemtë në shkencë. Në vendet e OECD vajzat i tejkaluan djemtë në shkencë mesatarisht me 2 pikë, ndërsa në Shqipëri vajzat i tejkaluan djemtë më 16 pikë.

Nga nxënësit me përformancë të lartë në matematikë ose shkencë, rreth dy në pesë djem në Shqipëri kanë dëshirë të punojnë si inxhinier ose profesionist i shkencës në moshën 30 vjeç, ndërsa një në katër vajza dëshiron të jetë inxhiniere ose të merret me shkencë në të ardhmen.

Një në tre vajza me përformancë të lartë në Shqipëri dëshiron të bëhet mjeke, ndërsa një në katër djem dëshiron të bëhet mjek.

Dijet, ana ekonomike bën diferencën

Pabarazia ekonomike diferencon dijet në arsim. Ky kriter vlen edhe për Shqipërisë, teksa rezultatet e testimit global të dijeve PISA 2018 gjetën se në Shqipëri, studentët me përparësi socio-ekonomike tejkaluan studentët e pafavorizuar me 61 pikë në literaturë. Gjithsesi kjo diferencë është më e ulët se diferenca mesatare prej 89 pikësh në vendet e testuara.

Në Shqipëri 1 % e 15 vjeçarëve në kategorinë më të ardhura të larta arritën rezultate të shkëlqyera në literaturë, ndërsa studentët e varfër nuk mund të kapnin nivelin e lartë të pikësimit.

Kjo diferencë ishte më e butë se, në vendet e OECD-së, ku 17 për qind e nxënësve me të ardhura të larta kanë shkëlqyer, kundrejt 3 për qind të nxënësve që vinin nga familje me të ardhura të ulta.

Në lëndën e matematikës statusi ekonomik është më i dukshëm. Ana ekonomike kontribuoi me 3% të ndryshimit në përformancën e matematikës në PISA 2018 në Shqipëri (krahasuar me 14% mesatarisht në të gjithë vendet e OECD), dhe 6% të ndryshimeve në performancën shkencore.

Në Shqipëri formimi i mësuesve nuk ndryshon shumë nga lloji i shkollës publike, por më shumë problem rezulton të jetë numri i ulët i mësuesve në raport me atë të nxënësve.

Përqindjet e mësuesve me të paktën një diplomë master janë të ngjashme për të gjitha shkollat. Arsimi publik ofron një barazi të lartë për të gjithë nxënësit, por problemi qëndron se nxënësit e pafavorizuar ekonomikisht nuk kane ambicie për të pasur arritje të larta akademike.

Në Shqipëri, një në katër nxënës të varfër nuk presin të përfundojnë arsimin e lartë në raport me 1 në 20 nxënës në kategorinë e atyre me të ardhura të larta.

Rreth 2% e djemve dhe një përqindje e papërfillshme e vajzave në Shqipëri presin të punojnë në profesione të lidhura me TIK.

25 % e nxënësve vuajnë bullizmin

Në Shqipëri, 25% e nxënësve raportuan se u ngacmuan të paktën disa herë në muaj, krahasuar me 23% mesatares së nxënësve në OECD. Në të njëjtën kohë, 89% e studentëve në Shqipëri (dhe 88% e studentëve mesatarisht në të gjithë vendet e OECD) ranë dakord se të ndihmosh të tjerët është një gjë e mirë.

Rreth 11% e studentëve në Shqipëri raportuan se në çdo orë mësimi mësuesit harxhojnë shumë kohë duke u përpjekur të vënë qetësinë në klasë

Në vendet e OECD rreth 48% e nxënësve kishin mbërritur me vonesë në shkollë në dy javë para testit PISA, ndërsa në Shqipëri 44% e nxënësve frekuentuan me vonesë mësimin gjatë asaj periudhe. Në shumicën e vendeve dhe ekonomive, nxënësit që kishin përjetuar ngacmime nga të tjerët kishin më shumë gjasa të braktisnin shkollën, ndërsa studentët që nuk kishin përjetuar përvoja të tilla dhe që kishin një mbështetje më të madhe emocionale nga prindërit gëzonin një klimë më të mirë disiplinore në frekuentimin e shkollës.

Në Shqipëri, 85% e studentëve raportuan se shokët e tyre të shkollës bashkëpunojnë me njëri-tjetrin dhe 78% raportuan se konkurrojnë me njëri-tjetrin (mesatarja e OECD: 50%).

Rreth 10% e studentëve në Shqipëri (mesatarja e OECD: 16%) pohuan se ndjehen të vetmuar në shkollë.

Në Shqipëri, 86% e nxënësve (mesatarja e OECD: 67%) raportuan se janë të kënaqur me jetën e tyre. Rreth 95% e studentëve në Shqipëri raportuan se ndihen të lumtur dhe rreth 4% e studentëve raportuan se gjithmonë ndjeheshin të trishtuar.

Në Shqipëri, 95 % e studentëve ishin dakord, se ata, zakonisht mund të gjejnë një rrugëdalje në situatat e vështira (mesatarja e OECD: 84%), dhe 52% ranë dakord se shqetësohen për atë që mendojnë të tjerët për to (mesatarja e OECD : 56% e studentëve)./monitor


Rreth Nesh

ABC NEWS është i pari televizion në Shqipëri që në ditën e parë të transmetimeve nis me lidhje direkte nga 7 studio lokale ne Shkodër, Durrës, Elbasan, Korcë, fier, Vlorë e Gjirokaster. Për të pasuruar gjeografinë e informacionit së shpejti do të mundesohet edhe studio nga Lezha me transmetime live në cdo kohë.
Në faqen zyrtare në internet, abcnews.al do të gjeni portalin më të pasur ballkanik me lidhje në rrjetet më të mëdha sociale facebook, twitter si dhe në një prej websiteve më të fuqishëm në kulturën e internetit YOUTUBE. Transmetimi i ABC news është live 24 ore. 
NUIS/NIPT K01711004F


Kontakt

Telefono