Historia

2833d250-6792-4cff-95b7-4e89f3cd155f-1280x720.jpg
R D16:07 | 07/01/2020

Ulja e temperaturave ka vështirësuar jetesën e familjeve të prekura nga tërmeti që jetojnë në çadra. Gazetari i Abc News, Juxhin Mustafaraj sjell historinë e familjes Doçi në Fushë-Mamurras, ku 5 fëmijë të vegjël qendrojnë ditën në çadër dhe natën në kontenier. Gjyshi i fëmijëve bën apel që shteti të kthejë sytë nga fëmijët e vegjël, dy prej të cilëve janë jetimë.

Në këtë shtëpi mbi 50 vjeçare në Fushë-Mamurras jetonin deri në 26 nëntor 8 anëtarë të familjes Doçi, 5 prej të cilëve fëmijë. Përpara lëkundjeve të tërmetit, vdekja kishte goditur fort jetën e kryefamiljarit Asllan Doçi kur veç përgjegjësisë financiare iu shtua edhe një përgjegjësi më e madhe.

“Më vdiq gruaja, më pas më vdiq djali… i fali zoti dy fëmijë. E morëm nusen të re, pati probleme me nusen dhe djali u vetëflijua. Dy fëmijët e vegjël të moshës 2-3 vjeç mi la jetim. Cfarë ti bëj djalit, atë vendim mori”, shprehet ai.

Me djalin e tij të vetëm, Asllani jeton në këtë çadër ndërkohë që kushtet atmosferike dhe mungesa e energjisë elektrike i ka bërë akoma më të vështira ditët e tyre.

Pesha e rritjes së 5 fëmijëve ka rënë e gjitha mbi Irenën, nusen e re të familjes Doçi e cila është bërë nënë edhe për 2 të vegjlit e ngelur jetimë ndërkohë që vështirësitë thotë se janë të mëdha.

“Ajo që duam është një shtëpi, që të kenë fëmijët një vend ku të rrinë…se janë 5 fëmijë”, shprehet ajo.

Një organizatë rinore ka bërë të mundur që përmes donacioneve të sigurojë një kontenier për fëmijët, ndërkohë që apeli i Irenës është për një zgjidhje përfundimtare për të vegjlit.

Xhupat e fëmijëve të vegjël qëndrojnë të veshur nga mëngjesi në darkë, ndërkohë që shpresa e më të rriturve është që kur rindërtimi të nis ata të kenë një vend në krye të listës. /abcnews.al

Taribo-West.jpg
Vladimir Prenga14:31 | 02/01/2020

Modelin e tij të flokëve zor ta harrojë njeri. Taribo West është goxha i njohur, edhe pse në fushë nuk ka qenë ndonjë gjeni. Luajti pak kohë për Milanin, por është interist. Afrikani në fund të viteve 90-të u aktivizua në kampionatin më të fortë në botë. Serie A ishte kulmi, por kishte edhe nga ata që firmosnin pa i lexuar fare kontratat.

Këtë e ka bërë edhe West, i cili e ka pranuar diçka të tillë. Madje, kur i është dashur të lexojë atë që kishte firmosur me Auxerre, kishte kuptuar se ishte më pak i paguari dhe ishte tërbuar keq.“Kam luajtur falas për Auxerre. Kisha një kontratë 5-vjeçare, por nuk i dija kushtet dhe përmbajtjen e saj.

Pas vitit të tretë më kërkuan Arsenali, Juventusi, Rangers dhe Sevilla. Takova trajnerin dhe i thashë se dua të largohem, por ai më kërkoi të ulem dhe më bëri të lexoja kushtet e kontratës me Auxerre. Aty i pashë detajet e kontratës që kisha firmosur.

 

Taribo West

Shokët e mi të repartit fitonin 120 mijë franga, ndërsa unë 3 mijë. Doja t’i vija zjarrin Auxerre atë ditë. Menjëherë mora në telefon agjentin tim, i cili po zbavitej në Senegal”, tregon Taribo West. Shumëkush mund të mendojë se mbrojtësi kishte zënë mend me atë që i kishte ndodhur në Francë. Gjithsesi gaboi sërish, kur firmosi për Interin.

“Një ditë u takova me trajnerin pas stërvitjes. Aty ishte dhe një menaxher, i cili më tregoi për interesimin e 5 klubeve: Arsenal, Juventus, Rangers, Sevilla dhe Inter. Ai filloi të fliste në telefon me Interin, që ishte dhe destinacioni i radhës. Rashë dakord dhe firmos kontratën me zikaltrit, por pa e ditur dhe njëherë përmbajtjen e saj”, rrëfen afrikani. /abcnews.al

adebayor3.jpg
Vladimir Prenga20:50 | 01/01/2020

Emanuel Adebayor është një nga të shumtët futbollistë që ka përjetuar momente tmerri. Sulmuesi nga Togo, i cili ka veshur edhe fanellën e klubeve të mëdha si Real Madrid, Manchester City, Arsenal, Monaco dhe Tottenham, ka menduar të heqë dore nga jeta. Asokohe ishte vetëm 16 vjeç dhe një mik i tij ia ndryshoi mendjen. Sulmuesit nuk i kanë munguar as problemet në familje, ndërkohë që ka rënë edhe pre e një sulmi me armë gjatë një udhëtimi me kombëtaren.

“Isha vetëm 16 vjeç dhe luaja me Metz në Francë”, tregon Adebayor. “Fitoja rreth 3 mijë sterlina në muaj dhe familja ime kishte kërkuar një shtëpi që vlente 500 mijë sterlina. Klubi ishte lodhur me sjelljet e mia. Mbaj mend që isha shtrirë një natë në krevat dhe po mendoja: ‘Çfarë po bëj këtu? Askush nuk është i kënaqur me mua, kështu që pse të jetoj?’ Kisha një farmaci poshtë shtëpisë ku banoja dhe bleva një paketë tabletash”, vijon rrëfimin për Daily Mail sulmuesi nga Togo.

“Nuk donin të mi shisnin, por ju thashë që më duhen për bamirësi në Togo. U ngjita lart, bëra përgatitjet dhe isha gati për të pirë gotën. Në atë moment mora në telefon mikun tim më të mirë. Ishte mesi i natës. Ai më shpëtoi jetën. Më tha se kisha shumë motive për të vazhduar përpara dhe insistonte se kisha potencial për të ndryshuar Afrikën”, tregon Adebayor.

 

Adebayor pas sulmit të autobusit (Foto: ASSOCIATED PRESS)

Problemet në familje e kanë shoqëruar sulmuesin, i cili shton: “Kam pasur vështirësi me to. Unë dëshiroja me gjithë shpirt t’i ndihmoja, por ata më vunë në një presion të madh. Nuk mund t’ia dilja dot. Kur një familje është e varfër, të gjithë janë të varfër dhe ka shumë solidaritet në mesin e anëtarëve të familjes. Njerëzit e tu janë gati të marrin plumbin për ty. Por kur dikush ia del, atëherë është sikur të futesh në borxh me të gjithë”.

Gjithçka ndodhi në ditët e para të janarit të vitit 2010. Ishte data 8 dhe autobusi me lojtarët e Togos u sulmues.  “Për 42 minuta kemi dëgjuar vetëm të shtëna nga të gjitha anët. Dëgjoja miqtë e mi duke ulëritur me të madhe, por nuk mund të lëviznim apo të bënim diçka. Si kapiten që isha, ju thashë gjithë lojtarëve që të telefononin familjarët e tyre.

 

Adebayor pas sulmit (Foto: ASSOCIATED PRESS)

Unë i telefonova të dashurës time dhe i thashë: ‘Dëgjo, sepse po largohem’. Ajo ishte shtatzënë dhe më pyeti se ku po ikja. Mblodha veten dhe i thashë: ‘Nëse fëmija do të jetë djalë, quaje Emanuel Jr. Nëse do të jetë vajzë, quaje Emanuela.’ Ajo nuk po kuptonte gjë. I thashë që do e telefonoja më vonë, nëse do të isha gjallë. Pastaj mbylla telefonin.”

“Për 42 minuta kemi dëgjuar vetëm të shtëna nga të gjitha anët. Dëgjoja miqtë e mi duke ulëritur me të madhe, por nuk mund të lëviznim apo të bënim diçka. Si kapiten që isha, ju thashë gjithë lojtarëve që të telefononin familjarët e tyre. Unë i telefonova të dashurës time dhe i thashë: ‘Dëgjo, sepse po largohem’. Ajo ishte shtatzënë dhe më pyeti se ku po ikja. Mblodha veten dhe i thashë: ‘Nëse fëmija do të jetë djalë, quaje Emanuel Jr. Nëse do të jetë vajzë, quaje Emanuela.’ Ajo nuk po kuptonte gjë. I thashë që do e telefonoja më vonë, nëse do të isha gjallë dhe mbylla telefonin”. /abcnews.al

Firmino-Robertson-Neymar.jpg
Veronik Istrefaj21:19 | 31/12/2019

Historia e Andy Robertson është e pabesueshme. Në vitin 2012-të, kërkonte punë përmes rrjeteve sociale për shkak se i nevojiteshin para për të jetuar. Në vitin 2013-të, luante në kategorinë e katërt skoceze.

U bë pjesë e Dundee United në elitën skoceze në vitin 2014. Në vitet 2015 dhe 2017, nuk ia del të mbijetojë në Premier League me Hull City. Në vitin 2018-të, nënshkruan me Liverpoolin, për shumën e 8 milion sterlinave, si dhe bëhet kapiten i kombëtares skoceze.

 

Dy mbrojtësit e Liverpool, Robertson dhe Arnold!

 

Në vitin 2018-të, luan në finalen e madhe të Champions League, kundër Real Madrid, ndërsa një sezon më vonë, arrin edhe ta fitojë kundër Tottenham Hotspur. Në fillim të këtij sezoni, fiton Superkupën e Europës kundër Chelsea, ndërsa pak ditë më parë, fitoi Botërorin e Klubeve përballë Flamengos. Fantastik!/abcnews.al

 

historia.jpg
ger ta16:31 | 04/12/2019

Tërmeti i 26 nëntorit është ndjerë i fortë dhe ka shkaktuar dëme të shumta materiale në fshatin Shkallë në Manzë të Durrësit. Abc News ishte në shtëpinë e çiftit Djaloshi, e cila ka një jetë të lidhur ngushtë me tërmetet. Prel dhe Marie Djaloshi u larguan nga Dukagjini në vitin 1979 pas tërmetit që goditi Shkodrën, ndërkohë që banesa e tyre u kthye e pabanueshme edhe nga lëkundjet e fundit të tokës.

Fshati Shkallë në Manzë të Durrësit gjendet vetëm 20 kilometra larg epiqendrës së tërmetit që dridhi tokën në 26 nëntor. Në javën që pasoi tërmetin, banorët janë me sy dhe shpresë nga rruga e ngushtë që të çon drejtë fshatit të vogël. Besimin se edhe për ta do të kujtohen një ditë nuk e kanë humbur.  Prel dhe Marie Djaloshi u vendosën në Shkallë 40 vite më parë. Për ironi jeta e tyre është e lidhur ngushtë me tërmetet që nga ndërtimi dhe deri sot në rrënimin e shtëpisë ku rritën dhe edukuan 5 fëmijët e tyre. Maries i kujtohet mirë se ditën kur hyri në shtëpi toka u dridh fort në Shkodrën e saj të dashur.

“Në ’17 kur ka rënë tërmeti i Shkodrës kemi hyrë në këtë shtëpi dhe kaq kohë kemi jetuar këtu. Kura ra dhe tërmeti që ra vjet, i mori ca krisje”, thotë Marie.

Dhimbja e ka zënë ngushtë por do të jetojë sepse jeta e ka përballur edhe me humbje më të mëdha.

“Ne jemi tronditur se para 7 vitesh na ka vdekur një gocë. E kam pasur fotografinë këtu, kur erdhi plaku tha paska rënë fotografia e gocës”, shprehet ajo.

Ajo shtëpi e vjetër por e ngrohtë për të dhe Prenin ishin gjithçka. Dhe sot që e sheh gjysëm të rrëzuar ende ka besim që një ditë ato metra katrorë do të kenë sërish jetë.

Dikush ka vendosur t’i dhurojë një çadër dhe Maria ka kërkuar që ajo të vendoset pranë murëve ku investoi jetën e saj.

Ato copëza muresh nuk do të ngjiten e te behen bashkë siç Preni dhe Marie do te donin, prandaj ata sot kanë nevoje per ndihme, kane nevoje te mos e humbasin shpresen./abcnews.al

Screenshot_5.png
R D18:08 | 02/12/2019

Marsela është vetëm 8 vjeç dhe prej 1 jave i kalon netët e ftohta në mullarin e barit. Shtëpia e saj në fshatin Manzë e Vjetër, u shemb prej termetit të 26 Nëntorit. Dy prindërit që jetojnë me blegtori nuk kanë të ardhura për të ndërtuar shtëpinë e re.

Për shumë familje, tërmeti nuk është vetëm disa sekonda, por një vuajtje që zgjat pa ditur se kur do të ndryshojë. “ABC News” sjell historinë e Marselës, 8 vjeçe nga Manza, që prej një jave, fle në plastmas tek mullari i barit.

Pyetjes se a ke patur ftohtë gjatë natës, ajo i përgjigjet me “Po”.

Familja nuk ka të ardhura veç shitjes së qumështit, e nuk di nga t’ia nisë tashmë që shtëpia është shpallur e pabanueshme.

Banesa e Shkëlqim Gjokës u shkërrmoq prej dy të tërmeteve, dhe ai, nuk është ndihmuar nga askush. Plastmasin që kishte blerë për të mbrojtur ushqimin e kafshëvë, tashmë po e përdor për të mbrojtur kokën e familjarëve të tij. Bagëtitë janë e vetmja formë mbijetese, ndaj nuk pranojnë të largohen prej tyre.

Mamaja e Marselës, ka vështirësi të përgatisë ushqim apo tu pastrojë teshat. Edhe përpara tërmetit, familja Gjoka në Manëz të Vjetër, ka pasur jetë të vështirë. Kjo familje është mësuar të mbijetojë…

Toka ju ka dhënë ushqim, por tashmë toka po ju lëkund pa mëshirë të gjitha balancat familjare.

Ata drejtojnë sytë jo vetëm nga shteti, por tek kushdo, që mund t’i rikthejë buzëqeshjen Marselës… e cila fjalët, i ka të pakëta, që prej ankthit të 26 nëntorit./abcnews.al

 

PROVOKACIA-19-NENTOR-MONOLOGU-ARDIAN-VEHBIU-PJESA-1.mpg_snapshot_19.55-1280x720.jpg
ent ela21:44 | 19/11/2019

Debati për luftën e dytë botërorë në prag të 75 vjetorit të çlirimit u komentua në studion e “Provokacijas” së Mustafa Nanos me shkrimtarin Ardian Vhebiu. Sipas këtij të fundit Shqipëria ka trashëguar një histori që ka gënjyer me qëllim për luftën, por edhe sot çështjet historike bëhen sipas vijave të përcaktuara nga politika.

“Problemi ynë është se kemi trashëguar një historigrafi që ka gënjyer me qëllim për luftën. Nevoja për ta rishkruar të shkuarën për ta vënë në shërbim të të sotmes dhe e dyta për ta bërë që të ndjekë çdo ulje ngritje në të sotmen.

Një pjesë e njerëzve i kanë ato njohuri dhe ata e dinin që ata po gënjenin. Shumë njerëz sot e kanë bindje dhe përplasjet për çështjet historike bëhen sipas vijave të përcaktuara nga politika.

Ka njerëz që historinë e identifikojë  me të vërtetën. Këta nuk lëvizin. Ka një lloj lufte që nuk ka lidhje me këtë që kërkoni ju. Ne dueht të biem dakord njëherë. Personazhe të ndryshme japin versionet e ndryshme për një ngjarje. Për luftën e dytë botërore rendi jo vetëm në Shqipëri është akoma edhe sot në fuqi. E para që duhet bërë është të rishikohen ato që kanë qenë gënjeshtarë të vërtetë.

Unë e di që ata nuk mund të identifikohen me krimet që kanë kryer nga një pjesë tjetër e pushtetit, nuk mund t’i dënojmë këta njerëz, nga ana tjetër krime janë bërë e mbuluar dhe viktimat janë në mos prezente i kanë lënë efektet”.

Për Vehbiun vendi ka nevojë për historianë të ëvrtetë që duhet të besohen dhe të kenë kaluar e integritetit

“Për mua kontributi i Enver Hoxhës në luftë ka qenë minimal, por unë nuk jam historian dhe mendimi im nuk ka rëndësi. Ne kemi nevojë për historianë të vërtetë që duhet t’u besojmë. Nuk ka njerëz të nderuar historianë, akademikë që kanë kaluar provën e integritetit dhe njerëzit t’i dëgjojnë”. /abcnews.al

RUKIA-ME-PROKURORIN-1280x720.jpg
nev ila10:39 | 09/11/2019

Në Tropojën e vitit të largët 1974, një operativ i Sigurimit të Shtetit tenton me të gjitha mënyrat të fusë në shtrat një vajzë të zonës.

Por vajza nga malësia e refuzon. E refuzon pafundësisht. Për hakmarrje, njeriu i Sigurimit të Shtetit, fabrikon prova dhe dëshmitarë me qëllim që ta fusë në burg nën akuzën e agjitacion-propagandës.

Krejt e vetme, vajza mundohet të mbrohet. Duke shfrytëzuar pretendimin e akuzuesit kryesor, sipas të cilit ai ishte i bindur për krimet, pasi ishte i dashuri i saj, malësorja deklaron përpara hetuesve se është e virgjër, duke kërkuar edhe ekspertizë zyrtare mjekësore.

Ekspertët vërtetojnë se vajza ishte e virgjër, por Sigurimi i Shtetit nuk tërhiqet.

Për herë të parë, emisioni “Abc/Story” i gazetarit Ferdinand Dervishi, sjell, të shtunën në mbrëmje, në televizionin “Abc News” historinë e plotë e Rukie Ramës, këtë radhë të dëshmuar nga ish-Kryeprokurori i Tropojës, Kristaq Ngjela.

Përmes një rrëfimi të pazakontë ish-kryeprokurori tregon kulisat që thureshin në Ministrinë e Brendshme dhe Kryeprokurorinë e kohës me qëllim që Rukie Rama të dënohej me patjetër, pavarësisht provave e fakteve./abcnews.al

Rukije-Rama.jpg
nev ila22:30 | 02/11/2019

Kjo është një nga historitë më të dhimbshme të epokës së komunizmit shqiptar. Në vitin 1974, Seit Zeqiri, një punonjës i Sigurimit të Shtetit tenton të fusë në shtrat një vajzë bukuroshe nga Tropoja, të quajtur Rukie Rama.

DOKUMENTARI I PLOTË

Por vajza e refuzon. E refuzon pafundësisht. Refuzimi kategorik i femrës e tërbon njeriun me pushtet. Fabula e mëtejme është e krejt e egër. Shumë shpejt dëshirave seksuale ua zë vendin hakmarrja me çdo mënyrë e çmim.

Skenarë për ta mbyllur në burg nën akuzën e agjitacion-propagandës thuren me shpejtësi. Agjentura e policisë politike të gjithë zonës angazhohet. Rukia Rama arrestohet, por nuk thyhet.

Duke shfrytëzuar pretendimin e akuzuesit kryesor, sipas të cilit ai ishte i dashuri i Rukies, malësorja deklaron përpara hetuesve se është e virgjër, duke kërkuar edhe ekspertizë zyrtare mjekësore. Çështja komplikohet. Sigurimi i Shtetit tërhiqet duke u detyruar të pranojë ekzaminimin…

Për më tepër ju ftojmë të ndiqni dokumentarin e përgatitur nga autori i emisionit Abc/Story, Ferdinand Dervishi. /abcnews.al

brexit.jpg
ad min11:45 | 26/10/2019

Nga Dorina Kurtaj – Britanikët kanë qenë gjithnjë të dyzuar për të qenë ose jo pjesë e Bashkimit Europian, e tashmë që 31 Tetori është shumë pranë, jo shumë gjëra kanë ndryshuar. Po cilat do të jenë pasojat e hyrjes në fuqi të Brexit për Londrën dhe Brukselin.

Në 31 tetor skadon dhe shtyrja e fundit për daljen e Mbretërisë së Bashkuar nga Bashkimi Europian. Pavarësisht se marrëveshja duket shumë pranë, nuk përjashtohet që pritja të zgjasë edhe më, me frikën e një Brexit-i të ashpër që në atë rast do të ishte vërtet i mundur.

Pas daljes nga skena të Tereza Mej, kryeministri konservator Boris Xhonson duket i vendosur që të vazhdojë me çdo kusht, pas dështimeve të njëpasnjëshme të muajve të fundit si dhe të votës kundër në parlamentin e vendit. Mundësia e një Brexit të vështirë do sillte shumë problem si për Mbretërinë e Bashkuar ashtu dhe për pjesën tjetër të vendeve europiane.

Për të kuptuar se si është arritur deri këtu është e domosdoshme që të hetohet më thellë në qasjen britanike për sa i përket konceptit të europës politike. Qëndrimi i Londrës përballë procesit të integrimit europian ka qenë gjithnjë skeptik dhe madje dhe armiqësor në fillesat e saj, dhe më pas u përforcua dhe në ndjenjën popullore, nga vala e atij që etiketohet si populizëm ose sovranizëm.

Një qasje e tillë politike e ka origjinën dhe më parë se Europa të vendosej si një entitet mbikombëtar. Shteti britanik në fakt, i dalë fitimtar nga lufta e dytë botërore në vitin 1945, kishte një nevojë urgjente të një rindërtimi total dhe kryeministri si dhe personazhi kryesor i fitores ndaj nazizmit, Uinston Çërçill, dukej shumë i predispozuar ndaj idesë së Europës që po krijohej në një linjë ende teorike menjëherë pas lufte.

Zgjedhjet e korrikut të vitit 1945, në mënyrë surprizë i dhanë fitoren laburistëve,të drejtuar nga Klement Atëll, të cilët u imponuan falë një fushate elektorale të përqendruar në një program të rëndësishëm ekonomik ndërhyrës që do të sillte lindjen e shtetit social.

Paralelisht, ftohja e marrëdhënieve mes Shteteve të Bashkuara të Amerikës dhe Bashkimit Sovjetik, drejtoi Londrën tek një marrëdhënie e veçantë e Uashingtonin, në vend që të merrej vesh me vende të tjera të Europës perëndimore që brenda pak kohësh do të hidhnin bazat e para të procesit europian.

Duhej pritur viti 1973 për të parë Londrën tek bëhej pjesë e asaj që njihej si Komuniteti Ekonomik Europian, pas përplasjeve të shumta. Më e rëndësishmja ishte pa dyshim krijimi në vitin 1960 i një zone shkëmbimi alternative me atë të europës kontinentale.

Kur në fund veto-ja franceze e presidentit Sharl De Gol, ra, Mbretëria e Bashkuar u bë pjesë e Komunitetit Ekonomik Europian. Por duhet vënë re se një gjë e tillë varej në pjesën më të madhe nga dështimi ekonomik i zonës së shkëmbimit atlantik të krijuar nga Londra dhe nga suksesi paralel i tregut të përbashkët europian. Pra me pak fjalë, nuk u vendos një nga ndjenjë europiane në rritje e britanikëve.

Me kalimin e kohës Londra u rreshtua gjithnjë në mbështetje të një vizioni europian të moderuar, duke kundërshtuar çdo modifikim mbikombëtar të institucioneve dhe të marrëveshjeve. Mjafton të përmendim se Mbretëria e Bashkuar nuk është pjesë e zonës Shengen, as e unionit monetar pasi nuk ka përdorur monedhën euro por ka mbajtur stërlinën. Nuk duket dhe aq befasues fakti që në qershor të vitit 2016, 51.89 për qind e britanikëve votuan për daljen nga Bashkimi Europian.

Arsyet e këtij rezultat janë të shumta. Përveç tashmë skepticizmit të famshëm ndaj konceptit të Europës politike, ka dhe faktorë të tjerë po aq të rëndësishëm. Sidomos kriza ekonomike e vitit 2008 që la plagë të thella, në përgjithësi, dhe shkaktoi një frikë dhe një mbyllje në shoqëritë perëndimore. Mos të harrojnë që një pjesë e mirë e fushatës elektorale pro Brexit u drejtua nëpërmjet propagandës kundër emigracionit europian në Britaninë e Madhe.

Një fenomen tjetër, lidhet me pasojat e krizës së madhe, është përhapja gjithnjë e më e madhe e ideve të partive populiste. Ky fenomen u përforcua në Britaninë e Madhe kryesisht nëpërmjet partisë për Pavarësinë e Mbretërisë së Bashkuar – UKIP, i drejtuar deri në vitin 2016 nga Najxhel Faraxh. UKIP u themelua në vitin 1993 nga një degë e Partisë konservatore dhe objektivi kryesor i tij ka qenë gjithnjë Brexit. Nuk është një rastësi që pikërisht si pasojë e fitores së Brexit në referendum, Faraxh vendosi të japë dorëheqjen pas 10 vitesh në drejtim të partisë

Por Brenda Mbretërisë së Bashkuar ka shumë fryma të ndryshme. Zonat periferike të Skocisë, Irlandës së Veriut dhe disa province të Uellsit, votuan në pjesën më të madhe për të qëndruar në Bashkimin Europian. Edimburg në fakt mund të kërkojë sërish një referendum për pavarësinë si ai i vitit 2014, por me një rezultat që këtë herë mund të jetë ndryshe.

Një element tjetër i rëndësishëm i përket qytetit të Londrës, që në ndryshim nga qytetet të tjera britanike, votoi në pjesën më të madhe që të qëndrojë në Europë. Londra është zemra ekonomike dhe financiare e Mbretërisë së Bashkuar si dhe është shembulli më i madh i metropolit multikulturor të ishujve britanikë. Pasha e votës së saj në peshore është shumë e rëndësishme dhe një marrëveshje e mundshme mes Brukselit dhe qeverisë së Xhonson për daljen mund të ketë pasoja të papritura për kryeqytetin.

Në këtë pikë, pavarësisht rezultatit të negociatave mes qeverisë së Madhërisë së Saj dhe Bashkimit Europian, pasojat në Mbretërinë e Bashkuar mund të jenë të paparashikueshme

Pyetja më e shpeshtë është se kur dhe në çfarë mënyre do të aplikohet në të vërtetë Brexit. Pas shtyrjeve të shumta duket se në fakt po afrohet një marrëveshje mes Londrës dhe Brukselit, e cila pa dyshim do të lehtësonte gjërat, sidomos për sa i përket marrëdhënieve të ardhshme mes dy vendeve. Është e qartë tashmë se vështirësia më e madhe për Xhonson do të jetë miratimi i kësaj marrëveshjeje në parlamentin britanik.

Sipas shumë deputetëve marrëveshja aktuale penalizon shumë Londrën, sidomos për sa I përket lirisë së manovrave në kufirin me Irlandën e veriut. Xhonson ka paralajmëruar se gjithësesi do të vazhdojë, me apo pa miratimin e parlamentit, duke ringjallur sërish frikën për daljen e vendit nga Bashkimi Europian pa një marrëveshje.

Gjithësesi është e qartë se në të dy rastet hapat për tu bërë duhen vendosur ende. Në fakt është hera e parë që një vend vendos të dalë nga Bashkim Europian, dhe për këtë arsye nuk janë të qarta dinamikat, në mënyrë të vecantë politika rreth hyrjes dhe rezidencës së qytetarëve europianë në Mbretërinë e Bashkuar dhe të britanikëve në vendet e kontinentit.

Ndërkohë të martën e 22 Tetorit, parlamenti britanik votoi për dy masa të rëndësishme: e para e cila u miratua, kishte të bënte me ligjin që lejon daljen e Mbretërisë së Bashkuar nga Bashkimi Europian; që është dhe e para që miratohet që kur ka filluar të flitet për Brexit. E dyta ka të bëjë me propozimin e qeverisë për analizimin dhe miratimin e marrëveshje për daljen Brenda tre ditësh: e cila u refuzua. Kjo në mënyrë të pashmangshme zgjati në kohë diskutimin dhe miratimin duke bërë të pamundur daljen në 31 tetor me një marrëveshje të miratuar nga parlamenti britanik

Gjithsesi Xhonson nuk u dorëzua dhe deklaroi se puna për një dalje pa marrëveshje do të vazhdojë me më urgjencë. Por ai nuk ritheksoi skadencën e fundit të muajit si datën përfundimtare për daljen pa marrëveshje ndaj dhe është e mundur që kryeministri britanik vetëm po fiton kohë në pritje për të marrë veshe vendimin e BE për shtyrjen e Brexit.

Problemet me të cilat duhet të përballet Londra pas daljes janë të rëndësishme dhe ndahen në dy kategori: problem të brendshme dhe ndërkombëtare

Problematikmat e brendshme në Mbretërinë e bashkuar janë të qarta dhe më I rëndësishmi është ai që lidhet me çështjen e kufirit mes Irlandës së Veriut dhe Republikës së Irlandës, kufiri i vetëm tokësor mes Mbretërisë së Bashkuar dhe Bashkimit Europian. Vendosja e një kufiri të ri mes dy zonave të Irlandës do të kontribuonte ndjeshëm në ringjalljen e hirit të pashuar të pavarësisë. Ndër të tjera një vendim i tillë do të kishte pasoja të ndjeshme ekonomike për sa I përket punëtorëve në kufi të cilët përditë kalojnë kufirin. Më I dëmtuar do të ishte Dublini duke qenë se është eksportues i madh i mallrave drejt Britanisë së Madhe.

Mbetet në tryezë ideja e heqjes së doganave, vendim që do të transformonte në mënyrë të menjëhershme Belfast në një zonë të integruar ekonomike të Bashkimit Europian. Por kjo duket një ide e pamundur për tu miratuar nga përfaqësuesit më të ashpër proi Brexit në Britaninë e Madhe.

Këtyre i shtohet dhe përbërësi skocez, për shkak të konotacionit të fortë pro europian të skocezëve, duke e bërë shumë të vështirë për qeverinë e Edimburg që të dalë pa pasoja nga Bashkimi Europian. Në këtë pikë është e qartë se shumëçka do të varet nga mënyra e daljes. Nuk përjashtohet që në mungesë të një marrëveshjeje, Skocia të mbajë një referendum të ri për pavarësi.

Për sa i përket marrëdhënieve ndërkombëtare, mbretërisë së bashkuar do i duhet të ndërtojë nga e para marrëdhëniet me të gjitha vendet europiane. Do të përforcohej dhe më shumë marrëdhënia me Shtetet e Bashkuara të Amerikës, sidomos nëse Xhonson do të rikonfirmohej si kryeministër. Por duhet parë nëse marërdhënia me Uashingtonin do të jetë e mjaftueshme, meqenëse në një botë gjithnjë e më shumë të globalizuar dinamikat e konsoliduara historikisht duket se nuk janë më të mjaftueshme

Të një natyre krejtësisht tjetër janë çështjet me të cilat duhet të përballet Bashkimi Europian. Dilema kryesore është precedent i krijuar nga dalja e një shteti anëtar. Për momentin duket pamundur që një tjetër vend i Bashkimit Europian të vendosë të dalë Brenda një kohe të shkurtër, por gjithsesi mbështetja në rritje ndaj partive euroskeptike mund të rritet edhe më si pasojë e Brexit.

Së dyti, Brukseli do të jetë i privuar nga një nga anëtarët më të mëdhenj si për nga rëndësia ndërkombëtare ashtu dhe për atë ekonomike. Dukshëm nuk është një kartëvizitë e mirë për Bashkimin Europian në nivelin e politikës ndërkombëtare. Nyja kryesore mbetet ajo e qindra mijëra qytetarëve europianë të cilët punojnë dhe jetojnë në Mbretërinë e Bashkuar. Shumë prej tyre kanë nisur të kërkojnë alternative të tjera, ndërsa do të jetë detyra e qeverive dhe diplomacive që të gjejnë marrëveshjet për të lehtësuar sa më shumë dhënien e lejeve të qëndrimit për ata të cilët jetojnë prej vitesh në ishujt britanikë.

Leksioni që bëhet i qartë duke ndjekur çështjen e Brexit, është se nuk mund të parashikohet e ardhmja. Bruksel ishte shprehur dikur se marrëveshja me Mej ishte më e mira e mundshme, ndërsa dot e ka ndryshuar me një tjetër më të mirë të mundshëm. Xhonson deklaronte se nuk dëshironte të negocionte asgjë, por më pas e bëri. Laburistët në Britaninë e Madhe kërkojnë zgjedhje të parakohshme, por në parlament votojnë kundër kërkesës për zgjedhje të parakohshme.

Në fund është e qartë se Bashkimi Europian për të shmangur raste analoge duhet të kryejë një rishikim të thellë, madje dhe një rithemelim,  të ideve dhe institucioneve për të shpresuar në mbijetesën në një kohë bashkëkohore./ABC News Albania


Rreth Nesh

ABC NEWS është i pari televizion në Shqipëri që në ditën e parë të transmetimeve nis me lidhje direkte nga 7 studio lokale ne Shkodër, Durrës, Elbasan, Korcë, fier, Vlorë e Gjirokaster. Për të pasuruar gjeografinë e informacionit së shpejti do të mundesohet edhe studio nga Lezha me transmetime live në cdo kohë.
Në faqen zyrtare në internet, abcnews.al do të gjeni portalin më të pasur ballkanik me lidhje në rrjetet më të mëdha sociale facebook, twitter si dhe në një prej websiteve më të fuqishëm në kulturën e internetit YOUTUBE. Transmetimi i ABC news është live 24 ore. 
NUIS/NIPT K01711004F


Kontakt

Telefono