Historia

PROVOKACIA-19-NENTOR-MONOLOGU-ARDIAN-VEHBIU-PJESA-1.mpg_snapshot_19.55-1280x720.jpg
ent ela21:44 | 19/11/2019

Debati për luftën e dytë botërorë në prag të 75 vjetorit të çlirimit u komentua në studion e “Provokacijas” së Mustafa Nanos me shkrimtarin Ardian Vhebiu. Sipas këtij të fundit Shqipëria ka trashëguar një histori që ka gënjyer me qëllim për luftën, por edhe sot çështjet historike bëhen sipas vijave të përcaktuara nga politika.

“Problemi ynë është se kemi trashëguar një historigrafi që ka gënjyer me qëllim për luftën. Nevoja për ta rishkruar të shkuarën për ta vënë në shërbim të të sotmes dhe e dyta për ta bërë që të ndjekë çdo ulje ngritje në të sotmen.

Një pjesë e njerëzve i kanë ato njohuri dhe ata e dinin që ata po gënjenin. Shumë njerëz sot e kanë bindje dhe përplasjet për çështjet historike bëhen sipas vijave të përcaktuara nga politika.

Ka njerëz që historinë e identifikojë  me të vërtetën. Këta nuk lëvizin. Ka një lloj lufte që nuk ka lidhje me këtë që kërkoni ju. Ne dueht të biem dakord njëherë. Personazhe të ndryshme japin versionet e ndryshme për një ngjarje. Për luftën e dytë botërore rendi jo vetëm në Shqipëri është akoma edhe sot në fuqi. E para që duhet bërë është të rishikohen ato që kanë qenë gënjeshtarë të vërtetë.

Unë e di që ata nuk mund të identifikohen me krimet që kanë kryer nga një pjesë tjetër e pushtetit, nuk mund t’i dënojmë këta njerëz, nga ana tjetër krime janë bërë e mbuluar dhe viktimat janë në mos prezente i kanë lënë efektet”.

Për Vehbiun vendi ka nevojë për historianë të ëvrtetë që duhet të besohen dhe të kenë kaluar e integritetit

“Për mua kontributi i Enver Hoxhës në luftë ka qenë minimal, por unë nuk jam historian dhe mendimi im nuk ka rëndësi. Ne kemi nevojë për historianë të vërtetë që duhet t’u besojmë. Nuk ka njerëz të nderuar historianë, akademikë që kanë kaluar provën e integritetit dhe njerëzit t’i dëgjojnë”. /abcnews.al

RUKIA-ME-PROKURORIN-1280x720.jpg
nev ila10:39 | 09/11/2019

Në Tropojën e vitit të largët 1974, një operativ i Sigurimit të Shtetit tenton me të gjitha mënyrat të fusë në shtrat një vajzë të zonës.

Por vajza nga malësia e refuzon. E refuzon pafundësisht. Për hakmarrje, njeriu i Sigurimit të Shtetit, fabrikon prova dhe dëshmitarë me qëllim që ta fusë në burg nën akuzën e agjitacion-propagandës.

Krejt e vetme, vajza mundohet të mbrohet. Duke shfrytëzuar pretendimin e akuzuesit kryesor, sipas të cilit ai ishte i bindur për krimet, pasi ishte i dashuri i saj, malësorja deklaron përpara hetuesve se është e virgjër, duke kërkuar edhe ekspertizë zyrtare mjekësore.

Ekspertët vërtetojnë se vajza ishte e virgjër, por Sigurimi i Shtetit nuk tërhiqet.

Për herë të parë, emisioni “Abc/Story” i gazetarit Ferdinand Dervishi, sjell, të shtunën në mbrëmje, në televizionin “Abc News” historinë e plotë e Rukie Ramës, këtë radhë të dëshmuar nga ish-Kryeprokurori i Tropojës, Kristaq Ngjela.

Përmes një rrëfimi të pazakontë ish-kryeprokurori tregon kulisat që thureshin në Ministrinë e Brendshme dhe Kryeprokurorinë e kohës me qëllim që Rukie Rama të dënohej me patjetër, pavarësisht provave e fakteve./abcnews.al

Rukije-Rama.jpg
nev ila22:30 | 02/11/2019

Kjo është një nga historitë më të dhimbshme të epokës së komunizmit shqiptar. Në vitin 1974, Seit Zeqiri, një punonjës i Sigurimit të Shtetit tenton të fusë në shtrat një vajzë bukuroshe nga Tropoja, të quajtur Rukie Rama.

DOKUMENTARI I PLOTË

Por vajza e refuzon. E refuzon pafundësisht. Refuzimi kategorik i femrës e tërbon njeriun me pushtet. Fabula e mëtejme është e krejt e egër. Shumë shpejt dëshirave seksuale ua zë vendin hakmarrja me çdo mënyrë e çmim.

Skenarë për ta mbyllur në burg nën akuzën e agjitacion-propagandës thuren me shpejtësi. Agjentura e policisë politike të gjithë zonës angazhohet. Rukia Rama arrestohet, por nuk thyhet.

Duke shfrytëzuar pretendimin e akuzuesit kryesor, sipas të cilit ai ishte i dashuri i Rukies, malësorja deklaron përpara hetuesve se është e virgjër, duke kërkuar edhe ekspertizë zyrtare mjekësore. Çështja komplikohet. Sigurimi i Shtetit tërhiqet duke u detyruar të pranojë ekzaminimin…

Për më tepër ju ftojmë të ndiqni dokumentarin e përgatitur nga autori i emisionit Abc/Story, Ferdinand Dervishi. /abcnews.al

brexit.jpg
ad min11:45 | 26/10/2019

Nga Dorina Kurtaj – Britanikët kanë qenë gjithnjë të dyzuar për të qenë ose jo pjesë e Bashkimit Europian, e tashmë që 31 Tetori është shumë pranë, jo shumë gjëra kanë ndryshuar. Po cilat do të jenë pasojat e hyrjes në fuqi të Brexit për Londrën dhe Brukselin.

Në 31 tetor skadon dhe shtyrja e fundit për daljen e Mbretërisë së Bashkuar nga Bashkimi Europian. Pavarësisht se marrëveshja duket shumë pranë, nuk përjashtohet që pritja të zgjasë edhe më, me frikën e një Brexit-i të ashpër që në atë rast do të ishte vërtet i mundur.

Pas daljes nga skena të Tereza Mej, kryeministri konservator Boris Xhonson duket i vendosur që të vazhdojë me çdo kusht, pas dështimeve të njëpasnjëshme të muajve të fundit si dhe të votës kundër në parlamentin e vendit. Mundësia e një Brexit të vështirë do sillte shumë problem si për Mbretërinë e Bashkuar ashtu dhe për pjesën tjetër të vendeve europiane.

Për të kuptuar se si është arritur deri këtu është e domosdoshme që të hetohet më thellë në qasjen britanike për sa i përket konceptit të europës politike. Qëndrimi i Londrës përballë procesit të integrimit europian ka qenë gjithnjë skeptik dhe madje dhe armiqësor në fillesat e saj, dhe më pas u përforcua dhe në ndjenjën popullore, nga vala e atij që etiketohet si populizëm ose sovranizëm.

Një qasje e tillë politike e ka origjinën dhe më parë se Europa të vendosej si një entitet mbikombëtar. Shteti britanik në fakt, i dalë fitimtar nga lufta e dytë botërore në vitin 1945, kishte një nevojë urgjente të një rindërtimi total dhe kryeministri si dhe personazhi kryesor i fitores ndaj nazizmit, Uinston Çërçill, dukej shumë i predispozuar ndaj idesë së Europës që po krijohej në një linjë ende teorike menjëherë pas lufte.

Zgjedhjet e korrikut të vitit 1945, në mënyrë surprizë i dhanë fitoren laburistëve,të drejtuar nga Klement Atëll, të cilët u imponuan falë një fushate elektorale të përqendruar në një program të rëndësishëm ekonomik ndërhyrës që do të sillte lindjen e shtetit social.

Paralelisht, ftohja e marrëdhënieve mes Shteteve të Bashkuara të Amerikës dhe Bashkimit Sovjetik, drejtoi Londrën tek një marrëdhënie e veçantë e Uashingtonin, në vend që të merrej vesh me vende të tjera të Europës perëndimore që brenda pak kohësh do të hidhnin bazat e para të procesit europian.

Duhej pritur viti 1973 për të parë Londrën tek bëhej pjesë e asaj që njihej si Komuniteti Ekonomik Europian, pas përplasjeve të shumta. Më e rëndësishmja ishte pa dyshim krijimi në vitin 1960 i një zone shkëmbimi alternative me atë të europës kontinentale.

Kur në fund veto-ja franceze e presidentit Sharl De Gol, ra, Mbretëria e Bashkuar u bë pjesë e Komunitetit Ekonomik Europian. Por duhet vënë re se një gjë e tillë varej në pjesën më të madhe nga dështimi ekonomik i zonës së shkëmbimit atlantik të krijuar nga Londra dhe nga suksesi paralel i tregut të përbashkët europian. Pra me pak fjalë, nuk u vendos një nga ndjenjë europiane në rritje e britanikëve.

Me kalimin e kohës Londra u rreshtua gjithnjë në mbështetje të një vizioni europian të moderuar, duke kundërshtuar çdo modifikim mbikombëtar të institucioneve dhe të marrëveshjeve. Mjafton të përmendim se Mbretëria e Bashkuar nuk është pjesë e zonës Shengen, as e unionit monetar pasi nuk ka përdorur monedhën euro por ka mbajtur stërlinën. Nuk duket dhe aq befasues fakti që në qershor të vitit 2016, 51.89 për qind e britanikëve votuan për daljen nga Bashkimi Europian.

Arsyet e këtij rezultat janë të shumta. Përveç tashmë skepticizmit të famshëm ndaj konceptit të Europës politike, ka dhe faktorë të tjerë po aq të rëndësishëm. Sidomos kriza ekonomike e vitit 2008 që la plagë të thella, në përgjithësi, dhe shkaktoi një frikë dhe një mbyllje në shoqëritë perëndimore. Mos të harrojnë që një pjesë e mirë e fushatës elektorale pro Brexit u drejtua nëpërmjet propagandës kundër emigracionit europian në Britaninë e Madhe.

Një fenomen tjetër, lidhet me pasojat e krizës së madhe, është përhapja gjithnjë e më e madhe e ideve të partive populiste. Ky fenomen u përforcua në Britaninë e Madhe kryesisht nëpërmjet partisë për Pavarësinë e Mbretërisë së Bashkuar – UKIP, i drejtuar deri në vitin 2016 nga Najxhel Faraxh. UKIP u themelua në vitin 1993 nga një degë e Partisë konservatore dhe objektivi kryesor i tij ka qenë gjithnjë Brexit. Nuk është një rastësi që pikërisht si pasojë e fitores së Brexit në referendum, Faraxh vendosi të japë dorëheqjen pas 10 vitesh në drejtim të partisë

Por Brenda Mbretërisë së Bashkuar ka shumë fryma të ndryshme. Zonat periferike të Skocisë, Irlandës së Veriut dhe disa province të Uellsit, votuan në pjesën më të madhe për të qëndruar në Bashkimin Europian. Edimburg në fakt mund të kërkojë sërish një referendum për pavarësinë si ai i vitit 2014, por me një rezultat që këtë herë mund të jetë ndryshe.

Një element tjetër i rëndësishëm i përket qytetit të Londrës, që në ndryshim nga qytetet të tjera britanike, votoi në pjesën më të madhe që të qëndrojë në Europë. Londra është zemra ekonomike dhe financiare e Mbretërisë së Bashkuar si dhe është shembulli më i madh i metropolit multikulturor të ishujve britanikë. Pasha e votës së saj në peshore është shumë e rëndësishme dhe një marrëveshje e mundshme mes Brukselit dhe qeverisë së Xhonson për daljen mund të ketë pasoja të papritura për kryeqytetin.

Në këtë pikë, pavarësisht rezultatit të negociatave mes qeverisë së Madhërisë së Saj dhe Bashkimit Europian, pasojat në Mbretërinë e Bashkuar mund të jenë të paparashikueshme

Pyetja më e shpeshtë është se kur dhe në çfarë mënyre do të aplikohet në të vërtetë Brexit. Pas shtyrjeve të shumta duket se në fakt po afrohet një marrëveshje mes Londrës dhe Brukselit, e cila pa dyshim do të lehtësonte gjërat, sidomos për sa i përket marrëdhënieve të ardhshme mes dy vendeve. Është e qartë tashmë se vështirësia më e madhe për Xhonson do të jetë miratimi i kësaj marrëveshjeje në parlamentin britanik.

Sipas shumë deputetëve marrëveshja aktuale penalizon shumë Londrën, sidomos për sa I përket lirisë së manovrave në kufirin me Irlandën e veriut. Xhonson ka paralajmëruar se gjithësesi do të vazhdojë, me apo pa miratimin e parlamentit, duke ringjallur sërish frikën për daljen e vendit nga Bashkimi Europian pa një marrëveshje.

Gjithësesi është e qartë se në të dy rastet hapat për tu bërë duhen vendosur ende. Në fakt është hera e parë që një vend vendos të dalë nga Bashkim Europian, dhe për këtë arsye nuk janë të qarta dinamikat, në mënyrë të vecantë politika rreth hyrjes dhe rezidencës së qytetarëve europianë në Mbretërinë e Bashkuar dhe të britanikëve në vendet e kontinentit.

Ndërkohë të martën e 22 Tetorit, parlamenti britanik votoi për dy masa të rëndësishme: e para e cila u miratua, kishte të bënte me ligjin që lejon daljen e Mbretërisë së Bashkuar nga Bashkimi Europian; që është dhe e para që miratohet që kur ka filluar të flitet për Brexit. E dyta ka të bëjë me propozimin e qeverisë për analizimin dhe miratimin e marrëveshje për daljen Brenda tre ditësh: e cila u refuzua. Kjo në mënyrë të pashmangshme zgjati në kohë diskutimin dhe miratimin duke bërë të pamundur daljen në 31 tetor me një marrëveshje të miratuar nga parlamenti britanik

Gjithsesi Xhonson nuk u dorëzua dhe deklaroi se puna për një dalje pa marrëveshje do të vazhdojë me më urgjencë. Por ai nuk ritheksoi skadencën e fundit të muajit si datën përfundimtare për daljen pa marrëveshje ndaj dhe është e mundur që kryeministri britanik vetëm po fiton kohë në pritje për të marrë veshe vendimin e BE për shtyrjen e Brexit.

Problemet me të cilat duhet të përballet Londra pas daljes janë të rëndësishme dhe ndahen në dy kategori: problem të brendshme dhe ndërkombëtare

Problematikmat e brendshme në Mbretërinë e bashkuar janë të qarta dhe më I rëndësishmi është ai që lidhet me çështjen e kufirit mes Irlandës së Veriut dhe Republikës së Irlandës, kufiri i vetëm tokësor mes Mbretërisë së Bashkuar dhe Bashkimit Europian. Vendosja e një kufiri të ri mes dy zonave të Irlandës do të kontribuonte ndjeshëm në ringjalljen e hirit të pashuar të pavarësisë. Ndër të tjera një vendim i tillë do të kishte pasoja të ndjeshme ekonomike për sa I përket punëtorëve në kufi të cilët përditë kalojnë kufirin. Më I dëmtuar do të ishte Dublini duke qenë se është eksportues i madh i mallrave drejt Britanisë së Madhe.

Mbetet në tryezë ideja e heqjes së doganave, vendim që do të transformonte në mënyrë të menjëhershme Belfast në një zonë të integruar ekonomike të Bashkimit Europian. Por kjo duket një ide e pamundur për tu miratuar nga përfaqësuesit më të ashpër proi Brexit në Britaninë e Madhe.

Këtyre i shtohet dhe përbërësi skocez, për shkak të konotacionit të fortë pro europian të skocezëve, duke e bërë shumë të vështirë për qeverinë e Edimburg që të dalë pa pasoja nga Bashkimi Europian. Në këtë pikë është e qartë se shumëçka do të varet nga mënyra e daljes. Nuk përjashtohet që në mungesë të një marrëveshjeje, Skocia të mbajë një referendum të ri për pavarësi.

Për sa i përket marrëdhënieve ndërkombëtare, mbretërisë së bashkuar do i duhet të ndërtojë nga e para marrëdhëniet me të gjitha vendet europiane. Do të përforcohej dhe më shumë marrëdhënia me Shtetet e Bashkuara të Amerikës, sidomos nëse Xhonson do të rikonfirmohej si kryeministër. Por duhet parë nëse marërdhënia me Uashingtonin do të jetë e mjaftueshme, meqenëse në një botë gjithnjë e më shumë të globalizuar dinamikat e konsoliduara historikisht duket se nuk janë më të mjaftueshme

Të një natyre krejtësisht tjetër janë çështjet me të cilat duhet të përballet Bashkimi Europian. Dilema kryesore është precedent i krijuar nga dalja e një shteti anëtar. Për momentin duket pamundur që një tjetër vend i Bashkimit Europian të vendosë të dalë Brenda një kohe të shkurtër, por gjithsesi mbështetja në rritje ndaj partive euroskeptike mund të rritet edhe më si pasojë e Brexit.

Së dyti, Brukseli do të jetë i privuar nga një nga anëtarët më të mëdhenj si për nga rëndësia ndërkombëtare ashtu dhe për atë ekonomike. Dukshëm nuk është një kartëvizitë e mirë për Bashkimin Europian në nivelin e politikës ndërkombëtare. Nyja kryesore mbetet ajo e qindra mijëra qytetarëve europianë të cilët punojnë dhe jetojnë në Mbretërinë e Bashkuar. Shumë prej tyre kanë nisur të kërkojnë alternative të tjera, ndërsa do të jetë detyra e qeverive dhe diplomacive që të gjejnë marrëveshjet për të lehtësuar sa më shumë dhënien e lejeve të qëndrimit për ata të cilët jetojnë prej vitesh në ishujt britanikë.

Leksioni që bëhet i qartë duke ndjekur çështjen e Brexit, është se nuk mund të parashikohet e ardhmja. Bruksel ishte shprehur dikur se marrëveshja me Mej ishte më e mira e mundshme, ndërsa dot e ka ndryshuar me një tjetër më të mirë të mundshëm. Xhonson deklaronte se nuk dëshironte të negocionte asgjë, por më pas e bëri. Laburistët në Britaninë e Madhe kërkojnë zgjedhje të parakohshme, por në parlament votojnë kundër kërkesës për zgjedhje të parakohshme.

Në fund është e qartë se Bashkimi Europian për të shmangur raste analoge duhet të kryejë një rishikim të thellë, madje dhe një rithemelim,  të ideve dhe institucioneve për të shpresuar në mbijetesën në një kohë bashkëkohore./ABC News Albania

paskal-milo.jpg
ad min22:47 | 15/10/2019

Historiani Paskal Milo ishte i ftuar këtë të martë në emisionin “Provokacija” të gazetarit Mustafa Nano. Pasi u pyet nga moderatori, Milo shpjegoi diferencën mes shkrimit dhe rishkrimit të historisë.

Paskal Milo: Ka një diferencë të madhe rikonceptuale që duhet bërë dallimi. Diferenca është kjo. Historia si ngjarje dhe si fenomen ndodh vetëm një herë, në një kohë të caktuar, në një vend të caktuar në një rajon të caktuar. Ky është koncepti i të bërit të historisë, ngjarja ka ndodhur vetëm njëherë.

Mustafa Nano: Ka njerëz që e shohin ndryshe?

Paskal Milo: Kjo është rishkruarje e historisë. Mund ta rishkruash, është e drejtë e historiografisë që ta rishkruajë herë pas herë. Breza historianësh e shikojnë një ngjarje historike të ndodhur në këndvështrime të reja. Në përputhje me kohën, me të rejat dokumentare që mund të dalin. Një ngjaje historike nuk kapet në një këndvështrim të caktuar. Ka këndvështrim politik, këndvështrim ekonomik, ka këndvështrim kulturor, ushtarak etj.

Sipas Milos, edhe historiografia shqiptare e periudhës së komunizmit ka merita të mëdha. Edhe pse ndonjëherë kalohet në ekstrem, Milo tha se deri deri në vitin 1944 nuk kishim veçse disa studime fillestare. Kishim institut të studimeve shqiptare./abcnews.al

ARENA-KOMBETARE-HISTORIA.mpg_snapshot_01.29-1280x720.jpg
ent ela13:48 | 22/08/2019

Arena Kombëtare është vonuar më shumë se 1 vit që nga afati i premtuar për të qenë gati. Problemet në punime dhe konfliktet e Federatës me qeverinë e kanë shtyrë përurimin për në nëntor.

Ishte shkurti i 2016-ës kur u diskutua zyrtarisht për të.

Stadiumi i ri kombëtar, i njohur si Arena Kombëtare, ishte kryefjala e kryeministrit Rama në mbledhjen e Këshillit Kombëtar të Rregullimit të Territorit.

Kaluan pak kohë, dhe në 29 prill të po atij viti, u prezantua projekti i ri, në prani të kryeministrit dhe të presidentit të Federatës Shqiptare të Futbollit, Armand Duka.

Afati I përfundimit të tij u la në qershor 2018, pas 24 muajsh kalendarikë punimesh, ndërsa kostoja prej 50 milionë eurosh u parashikua se do të rritej.

Në 22 maj, në “Qemal Stafën” e vjetër u luajt ndeshja e fundit historike, finalja e Kupës së Shqipërisë mes Kukësit e Laçit, trofe I fituar nga kuksianët.

Kjo ishte lamtumira me objektin sportiv më të shquar në vend, të projektuar dhe ndërtuar nga italianët, tashmë me moshë gati 70-vjeçare dhe të rrënuar ndjeshëm.

Bashkë me të, u zhduk edhe pista e atletikës me tartan dhe shumë salla e palestra të sporteve të tjerë.

Puna për prishjen e “Qemal Stafës” nisi në qershor 2016, ndërsa stadiumi I ri ishte projektuar po ashtu nga një studio italiane e Firences, drejtuar nga arkitekti Marko Kazamonte.

Gjithsesi, afatet e përfundimit do të shkeleshin disa herë.

Fillimisht, vonesat erdhën nga problemet e dala gjatë punimeve, lidhur me strukturat e themeleve apo çështje të tjera.

Më pas, erdhi konflikti mes Federatës dhe Qeverisë për tatimin mbi vlerën e shtuar, TVSH, që e para kërkonte t’i rimbursohej.

Pas shumë përplasjeve dhe ankesave të Federatës, çështja shkoi në gjyq.

Afati i dorëzimit të objektiv u shty në fund të 2018-ës, por as ky afat nuk u arrit.

As viti 2019 nuk hyri me këmbë të mbarë.

Muaji mars, caku i parë i premtuar, nuk qe e mundur të respektohej.

Gjithçka u zhvendos në qershor, në prag të zgjedhjeve vendore, dhe nga kryeministri Rama u kërkua me trysni të madhe që të jepej përshtypja se stadiumi do të ishte gati.

Federata u detyrua të dilte me një deklaratë në mbështetje të tij, por as kjo nuk piu ujë.

Që nga Moldavia, inaugurimi u shty për në 10 shtator, në ndeshjen eleminatore kundër Islandës.

As kjo shënjestër nuk u arrit të goditej.

Tashmë, premtimi i fortë është se festa do të jetë në një ditë vërtet të shënuar, mbrëmjen e 17 nëntorit, kur kombëtarja shqiptare do të presë Francën për Euro 2020. /ABC News Albania 24/7

2_PAY-42-Year-Age-Gap-Couple.jpg
ad min20:45 | 16/08/2019

Një studente 19-vjeçare thotë se marrëdhënia me të dashurin e saj 61 – vjeçar, është normale, përkundër diferencës në moshë prej 42 vitesh.

Urszula Grzelak nga Varshava, Poloni, ishte 16 vjeç, kur ajo u takua me Nigel Thorpe nga Oksfordi pasi kishte shkuar në Britani në Gusht të vitit 2016 për të takuar familjen.

Nigel, ishte mik i tezes së Urszula dhe që në takimin e parë ata kishin pasur simpati për njëri-tjetrin.

Urszula dhe Nigel kaluan ditë të tëra së bashku, duke u argëtuar nën shoqërinë e njëri-tjetrit. Por shumë shpejt ata do ndaheshin pasi Urszula u kthye në Poloni.

Por dashuri e madhe që kishte për Nigel bëri që ajo të shpërngulej në Britani të Madhe.

Çifti po jeton bashkë për më shumë se një viti, por ajo po planifikon të kthehet në Poloni për të vazhduar studimet.

Njerëzit e kanë quajtur marrëdhënien e tyre ‘të sëmurë’, por Urszula e ka një përgjigje për kritikë.

Ajo tha: “Tani mund të them që nuk ka rëndësi se çfarë thonë njerëzit. Unë do e jetoj jetën siç dua. Vetëm vetja ime mund ta dijë kë dua unë dhe se çfarë është e mirë për mua.”/abcnews.al

homo-sapien.jpg
ad min11:35 | 14/07/2019

Gjendet homosapiensi më i vjetër i Euroazisë. Mbetjet fosile janë zbuluar në Greqi në vitet ’70 dhe vetëm tani është arritur të bëhet datimi i tyre. Ata rezultojnë të kenë jetuar 210 mijë vjet më parë në kontinentin tonë.

Bëhet fjalë për dy kafka të gjetura, të cilat i përkasin një njeriu neandertal dhe një homosapiensi, duke bërë kështu që kjo të jetë edhe prova më e vjetër e njeriut modern e gjetur ndonjëherë në Evropë. Ndërsa provat më të lashta të zbuluara të homosapiens i përkasin 300 mijë viteve më parë, në Marok.

Ky studim i fundit që është publikuar në revistën shkencore Nature, mund të rishkruajë historinë e njerëzimit, pasi vërteton se homosapiens ka udhëtuar jashtë Afrikës shumë kohë më parë nga sa mendohej deri më sot. Madje disa antropologë e paleontologë kanë hedhur edhe idenë se njeriu neandertal, të ketë mbërritur më pas në Evropë dhe më pas u zëvendësua gradualisht nga popullsi më modern se sapiensi i parë.

Klan Plus

15634214-7213669-image-a-10_1562253544018.jpg
ad min19:15 | 04/07/2019

Shoqe prej 20 vitesh, por kaq nuk mjafton që 7 shoqe të tregojnë se sa të lidhura janë më njëra-tjetrën. 7 gra nga Kina kanë vendosur ta “kurorëzojnë” shoqërinë e tyre të mirë me një shtëpi të përbashkët.

Ideja kishte filluar me një shaka në vitin 2008, por fantazia u bë realitet pas 10 vitesh pra në vitin 2018, kur 7 gratë blerë dhe restauruan një shtëpi sipas shijeve të tyre.

Ato me pak fjalë e shndërruan ndërtesën në shtëpinë e tyre të ëndrrave, në të cilën kanë plan të qëndrojnë për pushime por jo vetëm. Nga foto ndërtesa ngjan më shumë si një rezidencë sesa shtëpi, pasi ka hapësirë të bollshme për shoqet e ngushta. Gratë kanë dëshirë të qëndrojnë bashkë në atë shtëpi madhështore kur të jenë në moshë të thyer. “Epo shoqëri e mirë në ditë të vështira”, thotë një shprehje popullore./abcnews.al

daruma.jpg
ent ela23:15 | 03/07/2019

Ne jemi mësuar me brirë, patkonj kali dhe tërfil, por reliket dhe talismanët më të përhapur në pjesë të tjera të botës ose kulturave janë po aq kuriozë. Gjithmonë nëse besoni.

1/Daruma, Japoni. Kjo është një kukull tradicionale, simbol i këmbënguljes dhe fatit të mirë. Qëndrueshmëria përfaqësohet nga forma e rrumbullakosur, pa krahë dhe këmbë dhe me një qendër të ulët të gravitetit: kur kapet, ka tendencë të drejtohet menjëherë. Është një talisman, sepse ka të dy sytë e bardhë dhe zakoni është që duhet të ngjyroset duke shprehur një dëshirë. Nëse kjo ndodh, syri i dytë duhet të jetë me ngjyrë.

Darumas mund të jetë frymëzuar nga Bodhidharma (Daruma-Daishi në Japoni), një murg që jetonte në shekullin e 5-të, i cili thuhet se ishte në gjendje të meditonte edhe 9 vjet i fiksuar në një mur të bardhë: gjithashtu për këtë arsye ato konsiderohen simbol i këmbënguljes.

2/ Monedha e argjendtë, Mbretëria ë Bashkuar. Kjo është një traditë e Krishtlindjeve që konsiston në fshehjen e një monedhe argjendi në ëmbëlsirën e Krishtlindjeve. Ata që e gjejnë atë në pjatën e tyre, përveç se nëse humbin dhëmbët, do të marrin pasuri dhe para në vitin e ri.

3/Jin Chan, Kina. I njohur edhe si rrufeja e parave është një thithlopë me sy të kuq dhe tre këmbë, zakonisht të përshkruara në një grumbull monedhe: mbajtja në shtëpi është një shenjë e mirë, për sa kohë që ka një monedhë në gojën e saj. Historia e saj duket se daton në një legjendë të lashtë kineze: Jin Chan ishte gruaja lakmitare e një prej Tetë të Pavdekshmëve, figurave mitike të traditës taoiste. Ajo u shndërrua në një thithlopë si një ndëshkim për vjedhjen e Pjeshkëve të të Pavdekshmëve. Është thënë se krijesa e saj mitike shfaqet në netët e hënës së plotë, pranë shtëpive të familjeve që do të marrin një thesar të papritur.

4/Bubuzheli, Egjipt. Si mund të përfundojë një insekt që jeton në fekale në peizazhin e kafshëve të shenjta të Egjiptit të lashtë? Mbetja e plehut në të vërtetë vë vezën e vet në top plehu, të cilat pastaj i rrotullon. Priftërinjtë egjiptianë e krahasuan atë me Osiridin, i cili rrotullon botën. Por analogjia nuk varet vetëm nga gjesti. Me aftësinë e saj për të përdorur atë që tretet dhe eliminohet nga kafshët e tjera, për antikët  bubuzheli luajti një rol të rëndësishëm ekologjik, atë të përdoruesit të mbeturinave.

5/Lende, Norvegji. Në vendin skandinav, ishte përhapur ideja që vendosja e disa lendeve në dritare do ta mbronte shtëpinë nga rrufeja dhe goditjet. Një supersticion në mitologji: Vikingët i lidhnin lisat me Thorin, perëndinë që krijoi bubullimat dhe vetëtimat me çekiçin e tij. Për shkak se lisi tërhoqi vetëtimat, ishte i shenjtë për Thorin dhe Vikingët besonin se frutat e lisit, lendet, u kursyen qëllimisht nga zemërimi hyjnor dhe mund t’ia dorëzonin këtë pushtet shtëpive.

6/Vezët e zbukuruara të Pashkëve (Pisanky)- Evropa Lindore. Ato janë vezë të Pashkëve, të përhapura nga Polonia në Ukrainë, lëvorja e të cilëve është e pikturuar me dyll të nxehtë duke përdorur një gjilpërë ose një majë të veçantë të quajtur pysachok (kali) ose kistka (кістка). Fjala që përdoret për të përshkruar vezën në të vërtetë vjen nga ndalimi i foljes ukrainase, që do të thotë “të shkruash”. Sipas  motiveve të dizajnuara, Pisankys do të sillte një lloj pasurie për ata që i zotëronin ato.

7/Gris-Gris, Afrika. Është një relike që besohet të mbrojë atë që e mban nga djalli. Përbëhet nga një kuletë e vogël, në të cilën mund të shkruhen disa vargje të Kuranit dhe brenda të cilave mund të gjenden bimë, vajra, gurë etj. Të gjitha të përziera me fragmente thonjsh ose fije flokësh të personit që do ta përdorë atë, një mënyrë për të forcuar lidhjen ndërmjet Gris-Gris dhe pronarit të saj.

8/Nazari, Turqi. I njohur gjithashtu si syri i Allahut, Nazar Bonjuk është talismani më i famshëm turk kundër “Syrit të Keq” dhe kush e mban atë e bën për të mbrojtur veten nga zilia. Fjala nazar vjen nga arabishtja dhe fjalë për fjalë do të thotë “sy”. Të gjitha kulturat ia atribuojnë fuqinë e madhe syrit. Dhe frika se syri mund të përcjellë ndikime negative – syri i keq – është shoqëruar herë pas here gjatë shekujve me sy të kryqëzuar, ciganë, njerëz me flokë të kuq, burra që mbanin syza të errëta. Nazari, i cili ka formën e një syri, bazohet në parimin e similia similibus curantur) (të ngjashmit trajtohen me të ngjashmit): një simbol me të njëjtën formë si një forcë e keqe largon të keqen.

9/Putër Lepuri, Amerika e Veriut. Superstizioni që këmbët e një lepuri sjellin pasuri të mirë vjen nga Hoodoo, magjia popullore e zhvilluar në mesin e popullsisë afrikano-amerikane në Jug të Shteteve të Bashkuara.

Duke parë dhe konsideruar aftësitë e rëndësishme riprodhuese të lepujve, putra do t’u jepte atyre që e kanë atë një ndihmë … në fertilitet. Në hoodie, këmbët e lepujve u përdorën në rite të ndryshme magjike. Ndoshta për këtë arsye, në fund të shekullit të nëntëmbëdhjetë, filloi të lidhej me fatin.

10/Tumi, Peru. Është një thikë gjysmë hënë e përdorur në ceremonitë tradicionale në Peru, një trashëgimi e qytetërimeve para-kolumbiane të atij rajoni, që e përdornin atë për të përmbushur sakrificat e gijotinës, për të falënderuar zotin Inti. Në Perunë moderne, ajo e ka humbur këtë funksion duke marrë detyrën më pak makabre të fatsjellësit: Tumi mund të njihet nga doreza metalike e zbukuruar me shifra shtazore ose njerëzore. /abcnews.al

 


Rreth Nesh

ABC NEWS është i pari televizion në Shqipëri që në ditën e parë të transmetimeve nis me lidhje direkte nga 7 studio lokale ne Shkodër, Durrës, Elbasan, Korcë, fier, Vlorë e Gjirokaster. Për të pasuruar gjeografinë e informacionit së shpejti do të mundesohet edhe studio nga Lezha me transmetime live në cdo kohë.
Në faqen zyrtare në internet, abcnews.al do të gjeni portalin më të pasur ballkanik me lidhje në rrjetet më të mëdha sociale facebook, twitter si dhe në një prej websiteve më të fuqishëm në kulturën e internetit YOUTUBE. Transmetimi i ABC news është live 24 ore. 
NUIS/NIPT K01711004F


Kontakt

Telefono