gjuha shqipe

memisha.jpg
ger ta17:15 | 25/02/2020

Gjuha shqipe i ka dritat e ndezura, nga keqpërdorimi i saj në nivel shtetëror dhe shkollor, sipas drejtorit të Institutit të Gjuhësisë dhe Letërsisë, Valtet Memisha. Kjo pasi  kultura e të shprehurit me gjuhë standarde  në nivel shtetëror dhe shkollor është shumë i ulët.

Kultura e të shprehurt në shqipe standarte në nivel shtetëror ka rënë, në nivel shkollor ka rënë, në nivel publicist ka rënë. Që nga ligjërimet e pushtetarëve në Parlament, ministrave deri te ligjërimet në shkollë”, shprehet ai.

Valter Memisha, thotë se projektligji i nisur që në vitin 2002 për mbrojtjen e  gjuhës standarte me ligj duhet të hyjë në fuqi.

Që ne të kemi mirëfunksionim të shqipes, që ne të kemi shtrirje të standartit’, thotë ai.

Memisha thotë se kjo gjuhë e rëndësishme e familjes indo-evropiane, fatmirësisht ka ruajtur strukturën sintaksore të paprekur, por kërcënimi më madh i vjen, sipas tij, nga fjalët e huaja.

Shqipja është 1500 vjeçare. Ka filluar procesi i krijimit të shqipes në shek. e IV deri në shekullin e VI-VII. Sot kanë hyrë shumë fjalë të huaja, pavarësisht se shqipja ka një fuqi të jashtëzakonshme krijuese, mjafton ti referohemi fillimit të shekullit XX se si ka ardhur letërsia latine, romake nga përkthyesi Koliqi. Të shohim sesi ka ardhur letërsia botëriore nga Fan Noli në kohën kur nuk kishim as gramatikë, as fjalor”, shprehet Memisha.

Gjuhëtari është i mendimit se edhe lëtërsia e këtij shekulli, nuk e ka pasuruar gjuhën, siç ka ndodhur në shekullin XX.

“Kur lexon një vepër sot janë shumë të rralla, një vepër që të kënaq figurshmëria, perceptimi”, thotë gjuhëtari.

Ndërkohë ka filluar rifunksionimi i Këshillit Ndërakademik për gjuhën shqipe mes Shqipërisë dhe  Kosovës, i cili sipas  Memishës lindi si zëvendësim i ligjit për gjuhën, për shkaqe politike.

Nuk është miratuar ligji, ka qendruar në sirtar për arsye politike”, shprehet ai.

Kryesuesi i Këshillit Ndërakademik për gjuhën, Valter Memisha, thotë se  gjuhëtarët kanë patur tri pikëpamje më herët.

Po cili është roli i këtij Këshilli?

“Këshilli Ndërakademik nuk ka fuqi vendimarrëse, pra vështron, përgjithëson, orienton dhe jep mendim se c’duhet të bëhet për këto dukuri”, deklaron gjuhëtari.

Mbledhja e parë pritet të mbahet në mes të muajit mars, e ku do të miratohet marrja e vendimit për botimin e punës 15 vjeçare e Këshillit Ndërakademik. /abcnews.al

maturantet.jpg
ger ta16:09 | 19/02/2020

Shkollat tona nuk po nxjerrin individë që mendojnë në mënyrë të pavarur. 18 vjeçarët shqiptarë mund të zbatojnë mirë njohuritë që marrin, por e kanë të vështirë të krijojnë një mendim personal rreth tyre. Këtë ka nxjerrë në pah analiza e provimeve të Maturës Shtetërore, ku nota mestare e të diplomuarve vitin e  shkuar në gjuhën shqipe dhe letërsinë ështe 6.4  Thuajse i njejti nivel me atë të në gjuhë të huaj.

“Janë të mirë në njhjen apo të kuptuarin e teksteve, por e kanë të vështirë të krijojnë një mendim personal. Pra në fushën e interpretimit në fushën e gjykimit, ende mbetet një punë e madhe për t’u bër”, shprehet drejtoresha  Rezana Vrapi.

Gjimazistët  sipas Drejtoreshës së  Qendrës së Shërbimeve Arsimore priren më tepër drejt teknologjisë dhe më pak drejt librit. Arsye kryesore kjo që niveli i tyrë në gjuhën amëtare lë për të dëshiruar.

“Dallon te korrigjimi që ne kemi bërë, vëmë re një varfërim në fjalor. Fjalite janë shumë të varfra, sintaksa e tyre në shumë raste është e cënuar. Në shumicën e rasteve vëmë re fjali të thjeshta, nga ana tjetër kanë vështirësi edhe në kuptimin e elementëve të caktuar të tekstit që jepet për tu studiuar në provim”, thotë Vrapi.

Gjykimi i pavarur  i lë në baltë  18-vjeçarët shqiptar edhe kur bëhet fjalë për një shkencë ekzkate si matematika.

“Një nga gjetjet qëne kemi patur është se ata dalin mirë në nivelet e para dhe të dyta, çështja është te zgjidhjet problemore të rasteve të caktuara. Duhet të ëbhet më shumë punë jo vetëm me modelet fikse, por edhe ato krijuese”, thekson drejtoresha.\

Rezultatet e maturës shtetërore të  vitit 2019 nxjerrin në pah nivelin real të gjimazistëve në shkollat tona pasi ky është brezi që përfundon studimet me kurrikulën  e orientuar mbi të mesuërin në kompetenca.

/abcnews.al

tab-190910-Rita-Ora-1568101605969_16d1a23a252_large.jpg
So Nila10:00 | 01/02/2020

Këngëtarja Rita Ora nuk i harron kurrë rrënjët e saj. Madje e përmend origjinën e saj shqiptare në çdo rast.

Së fundmi, ylli i muzikës botërore ka vendosur ta tregojë këtë me anë të një tatuazhi në gjuhën shqipe.

Këngëtarja shkroi fjalën “zog” në qafën e saj dhe bëhet fjalë për një kujtim fëmijërie.

‘Zogi mamit’ kështu e thërriste nëna e saj Vera kur ishte e vogël.

Rita zbuloi tatuazhin dhe kuptimin e saj me anë të një postimi në Instagram ku shkroi: “Kur isha e vogël nëna ime Vera Ora më quante ‘Zogi mamit’. Një kujtim që e dua kaq shumë./abcnews.al

 

 

 

rmv.jpg
ent ela17:35 | 05/09/2019

Grupe parlamentare të Maqedonisë së veriut, janë takuar me delegacionin e komisionit të Venecias. Tema kryesore është përdorimi i gjuhës shqipe në vend nëntë muaj pas miratimit të ligjit .

Prej herët në mëngjes deri pasdite, delegacioni I Komisionit të Venecias I dëgjoi qëndrimet dhe vërejtjet në Kuvend, kryesisht rreth Ligjin për përdorimin e gjuhëve, I miratuar në janar të këtij viti, me mbështetje të shumicës në pushtet, por pa votat e partisë më të madhe opozitare. Nga VMRO-DPMNE theksojnë se argumentet kundër ligjit, të cilat para 9 muajsh i shprehën në foltoren e Kuvendit, i kanë përsëritur edhe sot, ndërsa kanë të bëjnë me procedurën e shkelur të rregullativës, siç thonë edhe të kushtetueshmërise së ligjit. Megjithatë, konsultimet, disa muaj pasiqë ligji hyri në fuqi, sipas Nikolla Micevskit, janë veprim i vonuar.

 “Në qoftë se do të dëgjohej zëri I VMRO-DPMNE-së që e gjithë kjo procedurë të zhvillohej si një procedurë normale, të ketë debat publik nga ana e deputetëve, ekspertëve, palëve të interesuara dhe bashkësitë pakicë, të cilat gjithashtu duhet të jenë të përfshira, për të cilat duhet të miratohet ky ligj, sepse Republika e Maqedonisë është shoqëri me më shumë bashkësi, të ishin të përfshira të gjitha kërkesat dhe të gjitha gjuhët e atyre bashkësive pakicë, ne do të ishim në gjendje të kemi ligj që do të pranohej dhe në praktikë do të ishte I përdorur nga të gjitha bashkësitë në vend. Tani, si gjithçka tjetër që bën kjo qeveri, fillojmë nga pas, pastaj përpara.”

Por sipas Artan Grubit nga partia në pushtet BDI konsultimi i sotëm me përfaqësuesit e Komisionit të Venecias ka të bëjë me tekstin alternativ për nenin 8, i cili përcakton që me dygjuhësi të përfshihen edhe banknotat edhe monedhat dhe mjetet të tjera pagesore, si dhe uniformat ushtarake, policore, të zjarrfikësve dhe uniformat tjera zyrtare në vend. Sido që të jetë sugjerimi nga ekspertët juridkë ndërkombëtarë, sipas Grubit, do të respektohet.

“Mendimet e tyre janë të mirëseardhura dhe shpresoj se do të fokusen në dy elemente, nga neni 8 që janë dërguar për mendim, jo për tekstin e plotë të ligjit. Ndonjëherë kohezioni I shoqërisë është shumë më I rëndësishëm se sa disa elemente të cilat mund të jenë diskutabile në process. Ju kujtohet ka pasur protesta masive kundër miratimit të ligjit për përdorim të gjuhëve, por e pamë se edhe pas miratimit Maqedonia ende ekziston, dielli lindi prapë. Gjithë ajo që thuhej në protesta, gjithë ajo që thuhej në Kuvend, asgjë nuk ndodhi, vetëm se Maqedonia u bë shoqëri me kohezive, më e fortë, me e drejtë.”

Takim delegacion e Venecias patën edhe partitë tjera shqiptare.

Ligji për gjuhët zyrtarisht u shpall pa dekretin e ishpresidentit të shtetit, sepse Gjorge Ivanov vlerësoi se ai e rrezikon karakterin unitary të shtetit dhe të Kushtetutës. Kritika ka pasur edhe nga linguistët maqedonas të cilët kanë thënë se ky ligj del kuadri I Marrëveshjes së Ohrit. Por nga ana tjetër akademikët nga AMSHA vlerësuan se me ligjin për avancimin e statusit të gjuhës shqipe zgjerohet përdorimi I saj dhe mbyllet një nga çështjet e hapura e cila me dekada ishte burim I tensioneve ndëretnike.

shllaku.jpg
ad min21:20 | 12/04/2019

Shkrimtari Primo Shllaku ishte një ndër të ftuarit e kësaj puntate të emisionit “Provokacija”. Në një diskutim mbi gjuhën shqipe, ai tha se standardi që ne përdorim sot është një zgjedhje ushtarake.

Sipas tij, në vitin ku u mblodh kongresi nuk na duhej standardi sepse kuptoheshim.

“Kongresi i ’72 ishte një zgjedhje ushtarake, jo një zgjedhje kulturore, sepse kujtdo duhet ti dhimbte dora. Me çfarë kam kuptu unë nga reflektimit në lidhje me Eqerem Çabejt, të cilit pa dyshim do t’i takonte nderi të ishte në krye të pilotimit të kësaj nisme dhe i takoi dikujt tjetër që ishte komisar tregon se kemi të bëjmë me një zgjedhje ushtarake. Në atë kohë ne nuk na duhej standardi. Ne gjuhën e kishim. Mirëkuptim dhe kuptim njëri-tjetrit ia kishim në shkallën optimale dhe u bë një zgjidhje e cila i hapi të gjitha anomalitë që ka tosknishtja, ja hapi dyert për t’u ba normë dhe me gjithë gegnishten me ruajtjen e formave u përjashtua. E keqja më e madhe ishte se nuk mbaroi puna aty. U tha tjetër gjë dhe u realizua tjetër gjë. Ishte pjesë e propagandë. Otellos iu vu emri Bardhosh. Imagjinoni tek tragjedia Otello, dikush ta thërrasë Otellon hajde këtu Bardhosh”, tha Shllaku.

Sipas Shllakut, “Ne na duhet një gjuhë që duhet t’i ketë embrionalisht të dyja. Se si duhet të jetë ajo këtë nuk e di. Gabimi që është bërë i ka dhënë një goditje të rëndë kulturës shqiptare”.

Për sa i përket ditëve të sotme, shkrimtari theksoi se sfida nuk mbetet më tek gjuha, por te shkrimi.

“Sfida nuk është më gjuha. Problemi është a di me shkruar mirë! Ky është problemi. Kam dasht me u than të tjerëve që ne jemi brenda atdheut tonë, brenda shtëpisë tonë dhe nëse nuk mund të çojmë çfarë do lloj flamuri, ngjyrën e tjegullave mund ta bëjmë si të kemi qejf”, tha Shllaku./abcnews.al

MAQEDONI-QEVERIA-GJUHA-SHQIPE-1280x720.jpg
ent ela16:01 | 30/01/2019

Në Maqedoni, pas hyrjes në fuqi të Ligjit për përdorimin zyrtar edhe të gjuhës shqipe, në mbledhjen e parë të kësaj jave të Qeverisë, ministrat shqiptarë kanë folur e debatuar edhe në shqip. Mirëpo, nuk është se praktikimi zyrtar i gjuhës shqipe ka nisur pa probleme. Të ndjekim kronikën e kolegëve nga Klan-Maqedonia.

“Përkthejeni, nuk është korrekte, ndryshe do ta braktis press-konferencën, ua tërheq vërrejtjen, të mos ketë hidhërime. Përmendni Velesin, Gjimnazin, nuk e di çfarë pyesni, çfarë përgjigjet Ministri, nuk është në rregull. Mos e shkilni ligjin”.

Ishte kjo polemika e parë, pas fillimit të zbatimit të dygjuhësisë, ku Ministri I Arsimit Arbër Ademi nuk mbeti indifferent ndaj kërkesës së një kryetari të Komunës së Velesit, që pyetjeve t`u përgjigjet edhe në gjuhën maqedone. Ministri tha se do të përgjigjet shqip, ashtu sic është parashtruar pyetja.

Por, deputeti i opozitës Vllatko Gjorçev, njëherit i vetmi që ka shpallur kandidaturën për zgjedhjet presidenciale, nga Kuvendi i Maqedonisë, i bëri thirrje qeverisë, që të mos i hedhin tabelat ku shkruan emri Republika e Maqedonisë, për shkak se siç tha, pas disa viteve mund sërish të hyjnë në punë.

Vlatko Gjorçev, deputet i VMRO-DPMNE: “Ndoshta për dhjetë, pesëmbëdhjetë vite do të vijë koha kur ne apo pasardhësit tanë do të duhet ta fshijmë pluhurin nga ato tabela dhe ndoshta sërish do ta shohin dritën”.

Por, ndryshe mendojnë socialdemokratët. Gjuha shërben për tu kuptuar mes veti, politikanët mos të bëjnë ndarje – thonë nga kjo parti.

Muhamed Zekiri, deputet i LSDM: “Çdokush ka të drejtë të flet në gjuhën e tij amtare. Ka kaluar koha që për këto tema dikush të rreh gjoks, të luajë rolin e patriotit dhe të përfitojë politikisht”.

Ndërkaq nga Qeveria e Maqedonisë zyrtarisht bënë të ditur se ka filluar aplikimi I dygjuhësisë edhe në seancat qeveritare, ku ministrat shqiptarë kanë folur dhe debatuar në gjuhën shqipe. /abcnews.al

iva-tico.png
ad min22:17 | 30/10/2018

Në pjesën e tretë të emisionit “Porvokacija” nga Mustafa Nano ishte e ftuar gazetarja Iva Tiço. Një diskutim mbi përdorimin e rrjeteve sociale dhe impaktin e tyre në jetët tona.

“Ajo që më shqetëson është tek fëmijët e vegjël është fakti se kanë një mënyrë të foluri në anglisht që pastaj përkthejnë në shqip. Fëmijët e sotëm, në shkollat më të mira të Shqipërisë, gjuha shqipe është lëndë e dorës së dytë dhe dorës se tretë. Kam dëgjuar dhe prindër kur i pyes për këtë gjë thonë “ç’i duhet?” dhe unë ngrij, më duket shumë e çuditshme. Sepse kanë një plan për të përgatitur një brez elitar emigimi shqiptar që fëmija nesër do iki jashtë dhe shqipja nuk i duhet, do të integrohet në një treg shumë më të madh. Ajo që duhet të merrte masa në këtë rast duhet të ishin politikat e Ministrisë së Arsimit.”

Gazetarja gjithashtu ndau dhe eksperiencën e saj me rrjetet sociale.

“Prej një viti e gjysëm unë nuk jam në Facebook, sepse zbulova se prej këtij rrethi të të njohurve unë merrja shumë të këqija. Kryesorja ishte që lexoja gjëra dhe humbja kohën me gjëra që nuk më interesonin thjesht sepse më dilnin aty. Tani nuk më dalin gjërat e të tjerëve sepse nuk kam miq, por më dalin vetëm disa gjëra të të tjerëve që unë dua ti ndjek.”

Tiço gjithashtu ndau me Provokacijan dhe dashurinë e saj për leximin.

“Dashuria ime e fundit në letërsi është pikërisht letërsia turke. I kam hyrë me themel pasi kisha njohur të parin Orhan Pamukun, tani kam zbritur poshtë dhe jam duke lexuar më tej.”/abcnews.al

PROVOKACIJA-KUJTIM-KAPLLANI-PJ-3.mpg_snapshot_14.46-1280x720.jpg
ad min21:51 | 23/10/2018

I ftuari i tretë i kësaj javë në eisionin “Provokacija” të gazetarit Mustafa Nano ishte gjuhëtari Kujtim Kapllani. Një diskutim mbi librin e tij më të ri, monografinë për Androkli Kostallarin, figurën e rëndësishme dhe kontraverse të gjuhësisë shqipe.

U fol gjithashtu dhe për çështje të rëndësishme gjuhësore siç është dhe mbështetja mbi parimin se shqipja rrejdh nga ilirishtja:

“Ne hamendësojmë, por ato fjalë me burim nga ilirishtja shpjegohen me shqipen. Merren fjalët ilire, merren mbishkrimet e të gjitha dhe shpjegohen me anë të ligjeve fonetike që shpjegon se si kanë mbërritur deri më sot. ”

Sipas Kapllanit gjuha shqipe është gjithmonë në ndryshime të shkallëzuara.

“Gjuha ndryshon vazhdimisht. Ndryshon edhe sintaksa e saj, por sintaksa është baza më e qëndrueshme sepse ajo përcakton origjinalitetin e gjuhës, karakterin ndërkombëtar të saj dhe të gjitha gjuhët e botës e kanë këtë. Por ndryshimet e gjuhës janë të tilla se një gjuhë nuk shkon më shumë se 2000 vjet. Shqipja po i bën 1000. Ajo do të transformohet aq shumë sa nuk merret vesh ajo gjuha mbas 2000 vjetëve me shqipen e sotme.”

Gjuhëtari i njohur foli gjithashtu dhe për çështjen shqetësuese ndërmjet linguistëve, në lidhje me pushtimin teknologjik tek të rinjtë dhe deformimin e gjuhës.

“Në qoftë se në shkolla do të bëhet i rregullt mësimi i gjuhës shqipe kjo nuk e dëmton, sepse ata e kanë formimin bazë. Duhet që të kemi mësues shumë të mirë.”

Ndërsa për Androkli Kostallarin, Kapllani shprehet se:

“Androkli Kostallarin është i denjë të rradhitet ndërmjet Sami Frashërit dhe Hoxha Tasimit.”/abcnews.al


Rreth Nesh

ABC NEWS është i pari televizion në Shqipëri që në ditën e parë të transmetimeve nis me lidhje direkte nga 7 studio lokale ne Shkodër, Durrës, Elbasan, Korcë, fier, Vlorë e Gjirokaster. Për të pasuruar gjeografinë e informacionit së shpejti do të mundesohet edhe studio nga Lezha me transmetime live në cdo kohë.
Në faqen zyrtare në internet, abcnews.al do të gjeni portalin më të pasur ballkanik me lidhje në rrjetet më të mëdha sociale facebook, twitter si dhe në një prej websiteve më të fuqishëm në kulturën e internetit YOUTUBE. Transmetimi i ABC news është live 24 ore. 
NUIS/NIPT K01711004F


Kontakt

Telefono