enver hoxha

web-foto-nga-parakalimi-ne-Tirane-28-nentor-1944.-nga-e-majta-Mehmet-Shehu-Baba-Faja-MartaneshiKoci-Xose-Enver-Hoxha-1280x783.jpg
nev ila22:26 | 15/11/2019

Në 28 nëntor të vitit 1944, komunistët shqiptarë, organizuan një paradë ushtarake në qendër të Tiranës. Ishte një demonstrim për të celebruar fitoren mbi fashizmin, por edhe demonstrim për të legalizuar në popull fituesit e vërtetë të pushtetit politik.

Por si u zhvilluan ngjarjet që faktorizuan komunistët shqiptarë gjatë viteve të Luftës së Dytë Botërore? Cilët ishin faktorët dhe aktorët që i çuan ata drejt marrjes së pushtetit? Ishte lufta e quajtur Nacional-Çlirimtare më tepër një luftë kundër fashizmit, apo thjesht një luftë për të fituar pushtetin?

Historigrafia shqiptare ende nuk është në një zë sa i përket dilemës. Një pjesëe  mirë e historianëve të brezit të vjetër gjykojnë se lufta nisi për çlirimin e vendit nga fashistët dhe me kalimin e kohës u kthye në një luftë për pushtet, ndërkohë që një pjesë e historianëve të brezit të ri mendojnë se qysh në fillimet e luftës Enver Hoxha ka pasur vetëm një qëllim të madh: të merrte pushtetin politik.

Të shtunën në mbrëmje, në orën 22:15 emisioni Abc Story sjell një dokumentar interesant, që përmes dokumenteve të kohës, por edhe logjikës së disa prej historianëve më të mirë të dy brezave, tenton të japë një shpjegim definitiv për këtë pjesë të errët të historisë sonë./abcnews.al

enveri-1-1280x807.jpg
Autor E14:39 | 09/11/2019

Në këtë artikull të New York Times, të botuar plot një vit pas – siç shkruan gazeta amerikane – “vrasjes apo vetëvrasjes” së ish Kryeministrit Mehmet Shehu, dalin qartë përpjekjet e hershme të Departamentit të Shtetit të Shteteve të Bashkuara të Amerikës, për një afrim me Shqipërinë.

Në artikullin e David Binder flitet për përpjekje që fuqitë e mëdha kanë nisur të bëjnë për “të joshur” udhëheqësin komunist, Enver Hoxhën. Nga njëra anë, Bashkimi Sovjetik që me anë të udhëheqësit të ri, Andropov, i dërgon përshëndetjet më të ngrohta qeverisë së Shqipërisë me rastin e 38-vjetorit të çlirimit. Dhe nga ana tjetër, SHBA në bashkëpunim me Britaninë dhe Francën, kanë nisur të mendojnë për një plan të kthimit të 36 milion dollarëve të floririt që italianët e kishin marrë me vete gjatë luftës, ndërsa gjermanët e kishin plaçkitur dhe fshehur në një minierë kripe.

Një plan që edhe një herë do të dështonte, ashtu si përpjekja e vitit 1973, kur sinjaleve të lëshuara nga amerikanët për afrim, Enver Hoxha i ishte përgjigjur me spastrimet e të gjithë atyre që kishin shfaqur prirje afrimi me perëndimin…

Për më shumë lexoni artikullin e plote të New York Times:

Nga David Binder

Për herë të tretë në nëntë vjet, Shtetet e Bashkuara po përgatiten të bëjnë një propozim zyrtar për rikthimin e marrëdhënieve me Qeverinë Komuniste të Shqipërisë.

Sipas zyrtarëve të lartë të administratës amerikane, plani tani në shqyrtim është të propozojë së shpejti, së bashku me Britaninë dhe Francën, nisjen e negociatave për kthimin Shqipërisë, të më shumë se 36 milion dollarëve në flori, në këmbim të marrëveshjes së saj për të zgjidhur pretendimet me tre aleatët.

Ari u transferua nga forcat pushtuese italiane në Romë gjatë Luftës së Dytë Botërore, u plaçkit nga trupat gjermane në 1943 dhe u depozitua në një minierë kripe në Gjermani, ku përfundimisht u mor nga aleatët.

Ndërsa ka patur diskutime midis Londrës, Uashingtonit dhe Parisit në dekadat e mëparshme rreth mundësisë së negociatave me Shqipërinë, ideja fitoi një farë urgjence pas vdekjes muajin e kaluar të udhëheqësit sovjetik, Leonid I. Brezhnjev.

Përshëndetje të ngrohta nga sovjetikët

Në Departamentin e Shtetit u vu re mjaft mirë se udhëheqësi i ri sovjetik, Juri Andropov dërgoi përshëndetje pazakonshmërisht të ngrohta, në adresë të qeverisë së Tiranës në 29 nëntor, me rastin e 38-vjetorit të çlirimit të Shqipërisë nga pushtimi fashist, si dhe një ftesë për të rivendosur marrëdhëniet e prishura në vitin 1961.

Zyrtarë të administratës, që njohin mirë çështjet e Evropës Juglindore thanë gjithashtu se situata në Shqipëri, ku kohët e fundit ka pasur trazira në udhëheqje, nuk kishte kaluar pa u vënë re në përgatitjen e propozimit për negociata. Një faktor tjetër ishte perceptimi në SHBA, se Enver Hoxha, i cili ka udhëhequr Partinë Komuniste Shqiptare që nga viti 1944, është i sëmurë rëndë dhe tashmë po mendon për pasardhësin. Ai është 74 vjeç.

Disa strategë të administratës besojnë se ka elementë në Qeverinë shqiptare që do të mirëpresin lidhje më të ngushta me vendet perëndimore, pak prej të cilave kanë marrëdhënie diplomatike me Tiranën. Një vit më parë kryeministri Mehmet Shehu u vra, ose kreu vetëvrasje, në atë që duket se ka qenë një luftë kundër z.Hoxha, për një hapje me Perëndimin.

Kjo luftë u duk se e pati kulmin muajin e kaluar, me rrëzimin e një numri bashkëpunëtorësh më të ngushtë të Z. Shehu nga postet e partisë dhe qeverisë, dhe shenjave se ata do të gjykoheshin për tradhëti. Në një fjalim në nëntor, zoti Hoxha denoncoi fraksionin e Shehut, në atë që u konsiderua bashkëpunim i fshehtë me fuqitë perëndimore dhe me Jugosllavinë.

‘Imperialistë dhe Reaksionarë’

Ai dhe disa nga ndihmësit e tij kryesorë sulmuan idenë e rivendosjes së marrëdhënieve me Shtetet e Bashkuara dhe me Bashkimin Sovjetik, duke i përshkruar ato njësoj si ”imperialistë dhe reaksionarë”.

Sidoqoftë, zyrtarët e administratës amerikane mendojnë se kur Hoxha të largohet më në fund nga skena, Shqipëria, mund të zhvendosej nga politika e saj trullosëse. Kjo pikëpamje duket se ndahet edhe në Moskë e Beograd.

Përtej kësaj, strategët e Administratës tashmë e shohin rajonin e Ballkanit gjithnjë e më shumë një arenë të konkurrencës midis Bashkimit Sovjetik dhe Shteteve të Bashkuara, veçanërisht në Jugosllavi. Përballë një krize të rëndë ekonomike, Qeveria e Beogradit është afruar muajt e fundit me Bashkimin Sovjetik si partner tregtar, ndërsa u është drejtuar Shteteve të Bashkuara dhe vendeve të tjera perëndimore për kredi dhe mbështetje financiare.

Specialistët në çështjet e Ballkanit kujtojnë se për shkak të mungesës së informacionit të sifurtë në lidhje me gjendjen reale të punëve në Shqipëri, një propozim zyrtar ndaj Tiranës mund të mos jetë gjëja e duhur dhe as në kohën e duhur.

“Të përgatitur për t’u përgjigjur”

Në prill të vitit 1973, kujton një specialist amerikan, Kenneth Rush, asokohe Zëvendës Sekretar i Shtetit, tha në një fjalim se nëse Shqipëria do të tregonte interes për bisedime me Shtetet e Bashkuara, ajo “do të na gjejë të përgatitur për t’iu përgjigjur”.

Sidoqoftë, ajo që nuk dinte Departamenti i Shtetit, ishte se Z. Hoxha atëherë po kryente një spastrim të gjerë të zyrtarëve të dyshuar për prirje afrimi me perëndimin, disa prej të cilëve u ekzekutuan dhe shumë të tjerë u dënuan me punë të detyruar.

Shtatë vjet më vonë, oferta e Rushit u përsërit nga një zyrtar tjetër i Departamentit të Shtetit, dhe më pas u zbulua ai po bënte një tjetër spastrim në Tiranë. / NYT – Bota.al

enveriok.jpg
Autor E09:21 | 09/11/2019

Nga Dashnor Kaloçi

Publikohet intervista e Edmond Lakos, një nga piktorët grimier më të njohur të Radio-Televizionit Shqiptar, i cili në prillin e vitit 1985 u thërrit urgjent në Ministrinë e Punëve të Brendshme ku një njeri i Sigurimit të Shtetit e mori dhe e dërgoi në morgun e Tiranës ku ndodhej trupi i pajetë i diktatorit Enver Hoxha.

Cilat ishin porositë që iu dha Sulo Gradeci grimierit Lako dhe dy kolegëve të e tij dhe si e rregullonin ata fytyrën e prishur të udhëheqësit komunist gjatë gjithë atyre ditëve që zhvilloheshin homazhet…

Në Drejtorinë e Dytë të Ministrisë së Punëve të Brendëshme na priti një person i Sigurimit, i cili më mori me makinën e tij dhe menjëhërë më çoi në morgun e Tiranës, te godinat e spitaleve që ishin rrethuar me ushtarë të shumtë të Gardës së Republikës. Sapo zbritëm, aty u takova edhe me një koleg timin, të quajtur Valter, të cilin e kishin marrë nga Kinostudio. Pas kësaj erdhi dhe na takoi Sulo Gradeci, i cili na tha: “Po pse, vetëm ju të dy keni ardhur, duhet edhe një grua”.

Pas atyre fjalëve u nis menjëherë makina që më kishte sjellë aty, dhe pas pak minutash ajo solli edhe Zhaneta Petushin, grimieren tjetër të Radi-Televizionit Shqiptar. Pas kësaj ne të tre na shoqëruan duke na futur brenda morgut, ku në një nga tavolinat e tij gjendej trupi i pajetë i Enver Hoxhës, të cilin e kishin mbuluar me një çarçaf të bardhë dhe vetëm koka i dukej. Aty Brenda morgut ndodheshin dy-tre infermiere dhe disa civilë të Sigurimit të Shtetit që komunikonin me radio me shefat e tyre.

Nga ata që na dhanë udhëzime dhe nga ndihmës mjeku personal i Enverit ne mësuam se një kirurg i njohur me origjinë nga Shkodra për gjithë natën kishte kryer operacionin plastik në fytyrën e Enverit.

Ai i kishte tërhequr lëkurën e pjesës së mbrapme të qafës, me qëllim që t’i eleminonin rrudhat e fytyrës dhe ato të qafës. Njeriu që dëshmon për Memorie.al është mjeshtri i grimit, Edmond Lako, një nga piktorët-grimier më të njohur të Radio Televizionit Shqiptar, i cili tregon historinë e rrallë që ai ka përjetuar për disa ditë në prillin ‘85-ës, kur u thirr për të bërë grimin e fytyrës së pajetë të Enver Hoxhës.

INTERVISTA

Zoti Mondi, është e vërtetë që ju jeni marrë me rregullimin dhe keni bërë grimin e fytyrës së Enver Hoxhës, ato ditë para se të kryhej ceremonia e varrimit të tij dhe pse u caktuat ju për këtë?

Po, është krejt e vërtetë se unë jam marrë me atë punë dhe ajo mu ngarkua mua, pasi në atë kohë unë punoja si piktor- grimier në Televizionin Shqiptar.

Kur dhe si e mësuat lajmin e vdekjes së Enverit?

Paraditen e 11 prillit të vitit 1985, kur dhe u përhap lajmi për vdekjen e Enver Hoxhës, unë isha në shtëpi dhe nuk dija gjë për këtë lajm. Në orën 9.00 ra dera e shtëpisë dhe ishte shoferi i drejtorit të përgjithshëm të Radio Televizionit Shqiptar, Kiço Noga, i cili më tha urgjent duhet të shkoja me të në Televizion, ku na priste drejtori Virgjil Kule.

Shoferi i drejtorit ua tregoi lajmin e vdekjes së Enverit?

Jo, ai ai nuk më tregoi gjë, unë e mësova kur shkova në Televizion nëpërmjet drejtorit Kule.

Çfarë ju tha drejtori juaj ?

Virgjili më tregoi shkurtimisht për vdekjen e udhëheqsit Enver Hoxha dhe pastaj më tha se së bashku me shefin e administratës, të shkonim menjëherë në magazinë dhe të merrnim veglat e punës më të mirat që kishte aty dhe pajisjet e tjera të nevojshme që përdoreshin për grim.

A ju informoi drejtori se për çfarë duheshin ato vegla?

Po, Virgjili më tha: ”Mondi , do të bësh shumë kujdes , se ata kanë vendosur që ta rregullojnë”. Këto ishin fjalët e vetme që më tha drejtori Kule dhe nuk ishte e vështirë që ta kuptoja se për çfarë bëhej fjalë.

Çfarë ndjet në ato çaste kur drejtori juaj, Virgjil Kule, ju komunikoi për të shkuar e për të bërë grimin e fytyrës së trupit të pajetë të Enver Hoxhës?

Për të qenë i sinqertë, nuk mund ta mohoj dot faktin se, kur m’u komunikua ajo gjë, pata një tronditje. Por këtë gjë e pata përbrenda në koshiencën time, pa e shprehur atë nga ana e jashtme. Stepja ime, nëse mund të shprehem kështu, në momentin e mësimit të atij lajmi kishte të bënte me faktin që, pasi ke ëndërruar për ta parë ose takuar një ditë udhëheqësin e vendit tënd, papritur të thonë që ai ka vdekur. Dhe ç’është më e keqja, të të caktojnë që të shkosh dhe të punosh mbi trupin e tij të pajetë.

Pse deri në atë kohë nuk ju ishte dhënë ndonjëherë rasti për ta parë nga afër Enver Hoxhën?

Enver Hoxhën e kisha parë dy herë krejt nga afër, por për ta takuar nuk më ishte dhënë rasti asnjëherë. Të dyja ato here që e kisha parë Enverin nga afër, kisha qenë me xhirime në pikën turistike të Volorekut në Pogradec, diku aty afër kampit të kuadrove, dhe Enver Hoxha me njerëzit që e shoqëronin na kaloi fare pranë. Hera e dytë ka qenë në Virua të Gjirokastrës. Dhe aty ai na kaloi fare pranë, por pa na takuar dhe pa na përshëndetur.

Pasi more porosinë nga drejtori i TV-Shqiptar, Virgjil Kule, dhe veglat e punës, ku shkuat?

Pas marrjes së atij urdhëri, unë së bashku me shefin e administratës së Televizionit , shkuam në këmbë tek Drejtoria e Dytë e Ministrisë së Punëve të Brendëshme.

Kë takuat aty dhe ku shkuat më pas?

Në drejtorinë e Dytë të Ministrisë së Punëve të Brendëshme, na priti një person që duhej të ishte i Sigurimit. Xhemali u kthye për në Televizion, ndërsa unë me personin që na priti, hipëm në makinën e tij dhe menjëherë shkuam në morgun e Tiranës, te godinat e spitaleve që ishin rrethuar me ushtarë të shumtë të Gardës së Republikës, të cilët ishin të armatosur me armë.

Kush ju priti aty dhe kë takuat më pas?

Sapo zbritëm, unë u takova me një koleg, të quajtur Valter, i cili punonte në Kinostudio. Dhe ai, ashtu si unë, ishte thërritur për të njëjtën gjë. Pas kësaj erdhi dhe na takoi Sulo Gradeci, i cili na tha: ”Po pse vetëm ju të dy keni ardhur, duhet dhe një grua. Pas kësaj ai iu drejtua njerëzve të tij, duke u thënë që të shkonin dhe të sillnin urgjent Zhaneta Petushin, me të cilën ai kishte njohje. Pas pak ajo erdhi menjëherë.

Kur ju shkuat, trupi i Enverit ishte në morg?

Trupi i Enverit e kishin sjellë në morg që një ditë para, kur akoma nuk ishte shpallur lajmi i vdekjes së tij.

Kishte njerëz të tjerë brënda morgut, aty ku ndodhej trupi i Enverit?

Kur ne hymë brënda, gjetëm dy-tre infermiere dhe disa civilë të Sigurimit, të cilët hynin e dilnin duke komunikuar me shefat e tyre.

A kishte pësuar dëmtim fytyra e Enverit dhe, a filluat menjëherë nga puna për të cilën iu kishin thirrur?

Fytyra e Enverit nuk kishte pësuar asnjë dëmtim, por kishte ndryshuar ngjyrë. Ndoshta kjo gjë, vinte nga rezonimi i ngjyrave dhe dritë-hijeve të atij ambjenti ku ndodhej. Aty në morg, ne nuk bëmë asnjë veprim, sepse Sulo Gradeci me ndihmës-mjekun, diskutuan gjatë, dhe thanë se aty në morg nuk kishim kushte optimale për të punuar ne. Pas diskutimeve që bënë ata me njëri-tjetrin, Sulo, na mori edhe mendimin tonë, duke na thënë që do të ishte më mirë që ne të punonim te salla e Kuvëndit Popullor. Atë mendim të tyre, e përkrahëm edhe ne, pasi Sulo na tha se gjatë transportit dhe ndërrimit të temperaturave të ambjenteve, fytyra e Enverit do të pësonte ndryshime, çka do ta çonte dëm punënë tonë.

Çfarë u bë më pas me trupin e tij?

Pasi u vëndos që neve duhet t’i bënim grimin, jo aty por te salla e Kuvëndit Popullor, u sollën rroba dhe infermieret së bashku me Zhaneta Petushin, filluan ta vishnin me kostum.

Ku shkuat ju, më pas the çfarë u bë me trupin ?

Pasi ne dolëm jashtë në oborrin e morgut, Sulo Gradeci, na tha që të shkonim dhe të prisnim në gadishmëri në godinën e RTSH-së, sepse pas dy orësh do të vinin përsëri dhe të na merrnin për të shkuar te salla e Kuvëndit, ku do të fillonim nga puna për atë që ishim thirrur.

Kë takuat në sallën e Kuvëndit, dhe a ju dhanë ndonjë porosi?

Aty na priti Sulo Gradeci me shoqëruesin e Enverit, Beharin. Ata na thanë që të fillonim menjëherë nga puna dhe të bënim të pamundurën, që fytyra e Enverit të dukej sa më e kuruar. Ndërkohë që ne, ishim në pritje për të filluar punën, Sulo me njerëzit që e shoqëronin, filluan të diskutonin për problemin e frigoriferit që duhej aty për ta mbajtur të pa prishur trupin e tij.

A e kishin sjellë aty frigoriferin?

Po po e kishin sjellë që në mëngjes, dhe bashkë me të kishin sjellë dhe disa nga specialistët më të mirë të frigoriferave të Tiranës, sepse aty doli një problem që dukej se nuk e kishin parashikuar. Frigoriferi që kishin sjellë, ishte më i shkurtër se trupi i tij. Dhe ngaqë nuk e nxinte dot atë, Sulo, urdhëroi specialistët që të gjenin pjesë të tjera frigoriferike për ta shtuar atë.

A kishit emocione në ato momente që filluat të punonit mbi fytyrën e tij, dhe a ju mbikëqyrnin, për punën që po bënit?

Unë fillova i pari, që të bëja grimin, ndërsa Valteri me Zhanetën më ndihmuan sepse grimi, zgjati rreth dy orë. Gjatë kohës që punoja, kisha mjaft emocione dhe isha i mbuluar në djersë. Herë pas here më dridheshin edhe duart. Gjatë gjithë kësaj kohe që ne punuam aty, na vëzhgonte me kujdes Suloja me njerëzit e tij.

Çfarë ju thanë kur mbaruat punën?

Kur përfunduam grimin, dhe po fusnim në çantë veglat e punës, Sulo na tha se kishim bërë një punë mjaft të mirë. Pas kësaj ai na porositi që të shkonim nëpër shtëpi, dhe të rrinim në gadishmëri, për t’u paraqitur aty në çdo rast që do të na kërkohej. Ata na thanë, se na kishin marrë adresat e shtëpive tona, dhe gjatë asaj kohe që ne ishim duke punuar, shoferi kishte shkuar për t’i mësuar adresat se ku ndodheshin. Para se të dilnim, Sulo, na dha disa porosi, duke na thënë se për gjithshka kishim parë, dëgjuar, dhe bërë aty, nuk do t’ia tregonim asnjeriu.

Po të nesërmen kur, u paraqitët tek salla e Kuvëndit Popullor?

Që në orën 7 të mëngjesit, erdhi makina dhe më mori në shtëpi. Bashkë me dy kolegët e mi Valterin dhe Zhanetën, nga ora 8 filluam nga puna përsëri duke bërë grimin e fytyrës së Enver Hoxhës.

Sa kohë punuat, atë ditë për të bërë grimin mbi fytyrën e tij ?

Atë paradite, ne nuk punuam shumë sepse sa bëmë një rifresikm të lehtë të toneve që i kishim dhënë fytyrës së tij, pasi gjatë natës ato ishin zbehur sepse frigoriferi, kishte pasur problem, dhe gjatë asaj kohe që ne punonim, rridhte vazhdimisht ujë. Kështu që nga ky problem i mos-funksionimit mirë të frigoriferit, ishte e nevojshme që hera-herës, të ndërhynim për të punuar mbi fytyrën e tij.

Cili ishte vlerësimi për punën tuaj, a ju përgëzoi Nexhmija apo Sulo, për atë që kishit bërë?

Ne punuam deri në momentet e fundit, që do të mbyllej arkivoli, dhe Sulo na falenderoi për punën e bërë, duke na sjellë përgëzimet e Nexhmijes dhe Pranverës.

Kur u bë marrja e maskës për fytyrën dhe për dorën e Enver Hoxhës?

Proçesi i marrjes së maskës u bë nga skulptori i madh Montaz Dhrami, kur u mbyllën homazhet, dhe pritej që të vinin vetëm njerëzit e familjes, për të fundit herë, para se të fillonte ceremonia e varrimit./Memorie.al

PROVOKACIA-5-NENTOR-MONOLOGU-PELLUMB-KULLA-PJ-1.mpg_snapshot_15.05-1280x720.jpg
ent ela21:54 | 05/11/2019

“Nëse nderohen dëshmorët është gjëja më e mirë që mund të bëhet, se qëndrimi është që dëshmorët kanë dhënë jetën për idealin e çlirimit dhe me të drejtë meritojnë të nderohen, kurse i tërë postkomunizmi ka difekte të mëdha në trajtimin e historisë”. Është kjo përgjigjia që ka dhënë në studion e Provokacijas shkrimtari Pëllumb Kulla në lidhje me diskutimet për portretet e dëshmorëve që ka nxjerrë bashkia  në Bulevard.

Sipas tij Shqipëria është praktikisht pa histori, pasi nuk ka ditur të trajtojë Enver Hoxhën që kishte meritat e veta dhe nuk u bë asnjë analizë shkencore për figurën e tij.

 “Ne praktikisht jemi pa histori, ne nuk dimë të trajtojmë Enver Hoxhën. Enver Hoxha që kishte meritat e tij nuk është trajtuar mirë nga asnjë parti. PD që lëshon ndonjë shashkë kundër Enver Hoxhës nuk bëri asnjë analizë të thellë shkencore për figurën e Enver Hoxhës”.

Kulla e konsideron luftën e klasave si gjënë më të turpshme të kombit, por që vazhdon edhe sot, pasi partitë kryesore e ushqejnë këtë ndarje për të qeverisur.

“Lufta e klasave vazhdon dhe sot. Ka akoma  ndasi mes tyre. Hithrat e urrejtjes mbillen vazhdimisht në Shqipëri dhe këto ndihmojnë shumë për qeverisje dhe partitë kryesore e ushqejnë këtë ndarje.

Është bazuar te qëndrimet e luftës së dytë botërore. Pajtimi pas 75 vitevë të mbarimit të luftës është gjëja më e mirë.

Lufta e klasave ishte një nga gjërat më të turpshme që ka ndodhur. Ishte e njërës palë me një pjesë të mbetur fakirësh më fëmijë të babllarëve ne burg, apo me të arratisur. Pse duhet që kaq shumë veta të sakrifikoheshin? Sa bebe vdiqën pa lindur akoma?”. /abcnews.al

enver.jpg
nev ila21:20 | 02/11/2019

Makina unike të koleksionistëve shqiptarë ekspozohen në Tiranë. Mbi 130 makina retro prodhime unike prezantohen në sheshin “Skënderbej”.

Pas 20 vitesh vjen para publikut edhe benzi i diktatorit Enver Hoxha, i cili konsiderohet si treti në botë i këtij tipi. Për tu njohur me dizajnet e veçanta dhe historikun e makinave ju ftojmë të ndiqni materialin e zgjeruar në vijim.

Për më tepër ndiqni specialen e abcnews:

MIRA-MEKSI-PER-LIBRIN-M1T1.mp4_snapshot_00.42-1280x720.jpg
ad min19:01 | 25/10/2019

Shkrimtarja Mira Meksi sjell anët e errëta dhe pikat e dobëta të diktatorit  Enver  Hoxha   me romanin e ri “Diktatori në kryq”. Meksi me këtë vepër letrare çmitizon pushtetin e Hoxhës te lexuesit.

Mira Meksi shfleton një faqe të re si shkrimtare me  romanin  me titull provokues “Diktatori në Kryq”. Prototipi i diktatorit të luftës së ftohtë vjen i portretizuar  me mjeshtri nga Mira Meksi përmes figurës së diktatorit Enver Hoxha.

Diktatori dhe kryqi janë dy anë të kundërta të medaljes, por Mira Meksi me këtë titull ka ndarë edhe linjat e romanit. Meksi thotë se vrasësi i klerikëve, kërkon shpëtimin në grahmat e fundit prej kryqit.

Aty ku mori shkëndijat e para për këtë roman nga kryqi i kishës së Labovës, shkrimtarja i ka dedikuar  një pjesë të rëndësishme të romanit. Madje edhe shoqëruesi i saj Xha Stefani ishte i pranishëm në prezantim të librit.

Në këtë roman ka një gjuhë të fortë simbolike dhe gjurmë të hershme të  shkrimit të gjuhës shqipe thekson Meksi. Kujtesa historike është me mjaft rëndësi në krijimtarinë e Mira Meksit, por kësaj here ka këtë motiv. “Dikatori në kryq” është një libër  i ndërtuar  me fakte historike,  por i rrëfyer më një gjuhë të pasur letrare  dhe simbolik që i flet lexuesve të gjerë./ABC News Albania

banesa.jpg
ad min10:11 | 16/10/2019

Dy persona janë shoqëruar nga policia e Tiranës pas tensioneve që ka pasur mëngjesin e së mërkurës mes banorëve dhe uniformave blu në Shkozë. Ish-deputeti i Partisë Demokratike, Aldo Bumçi, i cili ndodhet tha se përveç tyre, po shoqërohen persona të tjerë.

“Përpjekje për të prishur shtëpitë e banorëve pa dëmshpërblim. Shkatërrojnë jetë njerëzish. Rrënojnë familjet. Jemi në Europë, por qeverisemi sikur me qenë në Afrikë. Ky është më i keq se Enver Hoxha. Fajtor është Edi Rama, një njeri i vetëm”, tha ndër të tjera Bumçi.

Abcnews.al ka siguruar videon e momentit të shoqërimit të një prej banorëve.

Ndërkohë banorët shprehen se askush nga instancat shtetërore nuk kanë ardhur për të vlerësuar banesat. Përveçse ka selektim të banesave, ata thonë se nuk janë lajmëruar ligjërisht për prishjen e banesave. Një prej tyre tha për ABC News, se do të ngujohet brenda banesës nëse nuk ka vendim të ligjshëm.

“Faktikisht më kap skarpata e rrugës. Punë 2-3 metrash dhe nuk e devijojnë. E kanë ndryshuar projektin disa herë. Në shtëpi brenda nuk e liroj. Pa pru vendimin ligjërisht nuk dal nga shtëpia. Sot erdhën, kam vendimin tha, por nuk ta jap. Ta jap tha kur të prishet. Unë nuk e kuptoj”, tha ai.

Ndërkohë banorët e një shtëpie, e cila është planifikuar të prishet e para qëndrojnë në tarracë për të kundërshtuar aksionin. Disa banesa planifikohen të prishen në Shkozë për shkak të devijimit të lumit Lana./abcnews.al

nevila-nika.jpg
ad min22:04 | 01/10/2019

Shumë vite pas vdekjes së tij, historianët e kanë ende të vështirë të japin dimensionin real të diktatorit Enver Hoxha. Sipas rektores së UET, Nevila Nika, kjo është një ndërmarrje jo e vogël pasi mungon.

Fillimisht ajo u shpreh se mungon një pjesë e arkivave dhe e dokumentacioneve që i përkisnin rinisë së tij e deri tek mbarimi i Luftës së Dytë Botërore. E vetmja gjë që dimë është nëpërmjet rrëfimeve që janë bërë nga historianë dhe shkrues nga Partia e Punës.

Nika u shpreh se Enver Hoxha kujdesej shumë për pamjen e jashtme. Sipas saj, deri në fund të jetës, diktatori e ka pasur mënyrën e komunikimit shumë të mirë. Sipas Nikës, Hoxha diti të manovrojë, pasi e kuptoi që është në një grupim njerëzish ku ka persona që kanë ambicie më shumë, dhe ka të drejtë që thjesht rrinë në qoshe.

“Ai doli mbi të tjerët për shkak të natyrës pragmatiste. Për shkak të asaj që arriti të imponohet me të gjitha mënyrat e mundshme dhe eliminimi i bashkëpunëtorëve fillon shumë shpejt. Kjo është pastaj një tragjedi e të majtës shqiptare. Nuk duam ta shajmë se na duhen të dyja krahët. Gjithë bota i ka. Shumë ngjyrime dhe shumë forca sjellin përparim. Një ngjyrë sado e bukur të jetë, vjen një moment që ti nuk mund ta gëlltisësh më dhe ai ia doli.

Nuk është studiuar sa duhet Enver Hoxha dhe gjithçka ngjall në vendin tonë në të kaluarën jo shumë të largët sepse nuk është shumë larg. Kemi mjaft vite që sillemi shumë larg dhe nuk po e bëjmë pazëllin e asaj që ndodhi. Ne kemi ngritur një grup ndërdisiplinor që kemi në fokus studimin dhe risjelljen e kujtesës jo për hakmarrjen në kuptimin ordiner të fjalës, por për hakmarrjen ndaj të kaluarës sonë të keqe, për të mos e përsëritur të keqen. Jo për të thënë që kjo ishte kështu dhe duhet të marrim hak sepse nuk mund ta kthejmë më”, tha Nika./abcnews.al

henri-cili.jpg
ad min20:41 | 20/09/2019

“Blloku” i Isuf Kalos është një nga librat më të suksesshëm të këtij viti. Henri Çili, si botues i librit, tha këtë të premte gjatë emisionit “Provokacija” se për “Bllokun” do të hidhen edhe 5 mijë kopje të tjera në treg.

Sipas Çilit, suksesi i librit lidhet me Isuf Kalon, i cili ka qenë mjeku personal i Hoxhës, me Bllokun, kuriozitetin për komunizmin dhe të shkruarit shumë bukur të autorit.  Megjithatë, “Blloku” i Kalos ka pasur shumë polemika dhe kritika. Disa intelektualë dhe personazhe të njohur në vend kanë thënë se ai nuk duhej botuar.

Mirëpo për Henri Çilin, këto polemika dhe sulmet që janë bërë herë pas here mbi autorin dhe botuesin kanë qenë të padrejta.

“Edhe mua më ka befasuar zemërimi i njerëzve dhe shumë miqve dhe kolegëve të afërt dhe e shoh si një indikator të rëndë të intolerancës në të cilën gjendemi akoma pas 30 vjetësh në një shoqëri të lirë. Që ditën e parë qoftë Isufi, qoftë unë si botues kemi pasur sulme edhe në nivele nga njerëz jo pa vlera. Përgjigja e parë dhe jo e vetme ndaj një statusi të Sadik Bejtos në ditët e para, të nesërmen ishte, unë i them “jo botuesit totalitar”. Pak a shumë shoqëria shqiptare duke sharë diktaturën propozon modele të tjera totalitare. Ka deri tek ata që mendojnë se nuk duhej botuar libri. Edhe miq e kolegë tanë si Alfred Lela, apo Fitim Zekthi. Unë jam befasuar nga indeksi i instolerancës që ka shpërthyer në shoqërinë shqiptare. Ky ishte një shkas ose pretekst”, tha Çili.

Sipas Çilit, tashmë vendi e ka mbyllur kapitullin e tranzicionit dhe njerëzit duhet t’i shohin gjërat më gjerë dhe në kuadrin pluralist e të tolerancës.

“Ne duhet t’i shohim gjërat më gjerë, në kuadrin pluralist, në një kuadër tolerance dhe mbi të gjitha në një kuadër që na lejon të bashkëjetojmë në një shoqëri. Libri i Isufit nuk ishte një kat i pamenduar. Të gjitha palët jemi menduar shumë. Unë si botues për ta botuar këtë libër dhe ai për të zgjedhur botuesin se kishte shumë oferta. Kalo ka pozitë dhe të dhëna unike në raport me të kaluarën e tij, ka qenë mjeku i diktatorit shqiptar. Njihet koncepti i librave të mjekëve të diktatorëve gjithandej. Është vepra e famshme, “Këta të sëmurë që na qeverisin”. Unë e zgjodha jo rastësisht këtë libër me shumë entuziazëm për të përmbyllur një kolanë dhe një projekt që ne e kemi nisur në Shtator të vitit 2009 me një libër të Blendi Fevziut “Jeta ime” me intervistat më të veçanta të 15 vjetëve atëherë të “Opinionit””, tha Çilit.

Sipas tij, “Blloku” është një akt emancipimi dhe Kalo do të kishte bërë gabim po mos ta shkruante.

“Libri ka një rëndësi në përmasa historike për kujtesën dhe kulturën tonë historike”, tha Çili./abcnews.al

mustafa-nano.jpg
ad min20:08 | 20/09/2019

Këtë verë, libri i Isuf Kalos “Blloku” ka bërë jehonë të madhe. Libri është një dëshmi e njeriut, i cili ka qenë pranë ish-diktatorit Enver Hoxha për vite me radhë, duke qenë se ishte doktori i tij personal. Megjithatë, “Blloku” i Kalos ka marrë shumë kritika.

Në monologun e kësaj të premteje në emisionin “Provokacija”, gazetari Mustafa Nano ndalet pikërisht tek ky libër. Ai thotë se mënyra se si Isuf Kalo ka folur për Enver Hoxhën është e pakuptueshme dhe e pafalshme për shumë njerëz.

Sipas tij, Kalo e ka nxjerrë diktatorin si tepër human, baba të devotshëm, bashkëshort të mirë dhe si një politikan serioz. Edhe pse ka një mendim tjetër për Enver Hoxhën, Nano thotë se “Blloku” është një dokument historik i rëndësishëm, për të cilin në të ardhmen shumë njerëz do jenë të kënaqur që ekziston.

“Më duhet të them se as mua nuk më puqet Enver Hoxha i Kalos me Enver Hoxhën që unë njoh. E megjithatë nuk jam dakord me ata që sulmojnë Isuf Kalon. Blloku i tij mund të ketë provokuar shumë vetë, ndoshta ndokënd edhe mund ta ketë lënduar por, përtej të gjitha shijeve e ndjesive individuale, ky libër është një dëshmi interesante për kohët e komunizmit. Pas 50 vjetësh askush nuk do të kujtohet ta sulmojë Isufin për anëmbajtje apo empati për të ligun. Të gjithë do jenë të kënaqur që kjo dëshmi është dhënë. E që është dhënë në mënyrë të sinqertë. Blloku është një dokument historik i rëndësishëm”, thotë Nano.

Por moderatori i “Provokacijas” thotë se ka bërë edhe një vëzhgim të fundit. Sipas tij, tashmë që jemi 30 vite pas përmbysjes së komunizmit, duhet ta gjykojmë në mënyrë më racionale diktatorin Enxer Hoxha.

Sipas tij, nuk duhen thënë thënë deklarata të panevojshme që e shndërrojnë figurën e Hoxhës si bartës të të gjitha të këqijave dhe veseve të botës.

Nano merr shembull librin e Ylljet Aliçkës në librin e tij më të fundit, ku thuhet se një grua e dënuar me vdekje u fut e gjallë në dhé. Kur fshatarët i bënë gropën u lemerisën teksa dëgjonin rënkime të dala nga thellësia e tokës.

Përshkrime të tilla na ndihmojnë të nxjerrim dufin ndaj diktatorit, por nuk na ndihmojnë për të kuptuar se kush ishte në të vërtetë ai, thotë Nano.

 “Kam vënë re që ca e ca vijojnë të flasin për Enver Hoxhën ashtu si kanë folur një ditë pas përmbysjes së regjimit të tij, domethënë duke shtënë në punë veç mllef, urrejtje, neveri, apo ku di unë. Kur bëhet ky diskutim, njerëz të tillë, që rëndom kanë edhe përvoja personale vuajtjesh e persekucioni, përpiqen ta likujdojnë Enver Hoxhën si personazh të historisë thjesht duke thënë se ai ishte një maskara, qen e bir qeni, një armik i popullit të vet, një tradhtar, etj, etj. Unë mendoj se 30 vjet pas rënies së komunizmit mund të jemi pak më racionalë. Dhe të jesh racional nuk do të thotë të mohosh që ai ka qenë një diktator. Jo, kjo gjë tanimë është e dokumentuar. Edhe komunisti më budalla, thellë-thellë, bie dakord se Enver Hoxha ishte një diktator.

Të jesh racional do të thotë të mos thuash mufka që synojnë panevojshmërisht ta shndërrojnë figurën e Hoxhës nga katran në katran me bojë, që e nxjerrin atë si bartës të gjithë të këqijave apo veseve të botës, që e nxjerrin atë edhe pervers, pedofil, manjak seksual, vrasës manjak. Ah, se harrova, edhe homoseksual. Sepse dihet se çfarë mendojnë shqiptarët për një homoseksual.

Të jesh racional është edhe të mos thuash, siç thotë Ylljet Aliçka në një libër që sapo e ka publikuar, që një grua u dënua me vdekje thjesht se Enver Hoxha donte ta kishte si të dashur dhe se ajo i tha “jo”. Për këtë “krim”, ajo u fut në dhé e gjallë. Madje, fshatarët e zonës, ku kësaj gruaje i bënë gropën, u lemerisën teksa dëgjonin ca rënkime të dala nga thellësia e tokës, që ishin rënkimet e kësaj gruaje duke dhënë shpirt. Tani, gjatë regjimit të Enver Hoxhës ka pasur pa fund drama e tragjedira humane. Kjo nuk diskutohet, siç nuk diskutohet që fajtori kryesor për ato ka qenë Enver Hoxha. Ne mund të stisim edhe tragjedira të tjera në një roman fiction. Por mund t’i vëmë pak fré fantazisë dreqi ta hajë! Një njeri që futet i gjallë nën dhé nuk ka se si të rënkojë. Aq më pak ka gjasa që rënkimet e saj të jenë dëgjuar nga fshatarët e lemerisur. Sepse do të ketë dhënë shpirt shumë kohë para se toga e varrmihësve apo xhelatëve të kenë mbledhur rraqet e të jenë larguar. Le ta themi copë: Përshkrime të tilla na ndihmojnë të nxjerrim dufin ndaj diktatorit, por nuk na ndihmojnë për të kuptuar se kush ishte në të vërtetë ai”, u shpreh moderatori i “Provokacijas”./abcnews.al


Rreth Nesh

ABC NEWS është i pari televizion në Shqipëri që në ditën e parë të transmetimeve nis me lidhje direkte nga 7 studio lokale ne Shkodër, Durrës, Elbasan, Korcë, fier, Vlorë e Gjirokaster. Për të pasuruar gjeografinë e informacionit së shpejti do të mundesohet edhe studio nga Lezha me transmetime live në cdo kohë.
Në faqen zyrtare në internet, abcnews.al do të gjeni portalin më të pasur ballkanik me lidhje në rrjetet më të mëdha sociale facebook, twitter si dhe në një prej websiteve më të fuqishëm në kulturën e internetit YOUTUBE. Transmetimi i ABC news është live 24 ore. 
NUIS/NIPT K01711004F


Kontakt

Telefono